Ayıplı Mal ve Hizmet Nedir?
2025 yılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre, tüketiciye taahhüt edilen veya beklenen faydayı sağlamayan, ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda veya reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerden bir veya birkaçını taşımayan mal ve hizmetler ayıplı kabul edilir. Tüketiciler, bu tür durumlarda önemli yasal haklara sahiptir.
Ayıplı Mal Türleri ve Haklar
Ayıplı mallar farklı şekillerde karşımıza çıkabilir ve her bir durum için tüketicinin başvurabileceği çeşitli yasal yollar mevcuttur:
- Fiziksel Ayıp: Ürünün dış görünüşünde veya yapısında bariz hasarların olmasıdır. Örnek: Yeni alınan bir mobilyanın çizik olması, teslim edilen buzdolabının kapısında ezik bulunması. Hukuki Sonuç: Onarım, değişim, iade veya bedel indirimi talep edilebilir.
- Fonksiyonel Ayıp: Ürünün vaat edilen işlevleri yerine getirememesi veya eksik yerine getirmesidir. Örnek: Yeni bir akıllı telefonun şarj olmaması, çamaşır makinesinin programları tamamlamaması. Hukuki Sonuç: Ürünün ücretsiz onarımı, misliyle değişimi, satış bedelinden indirim veya sözleşmeden dönme (ürünü iade etme) hakları kullanılabilir.
- Tanımsal Ayıp (Sözleşmeye Aykırılık): Ürünün tanıtımında belirtilen özelliklere sahip olmamasıdır. Örnek: Enerji sınıfı A+++ olarak pazarlanan bir buzdolabının gerçekte A+ çıkması, internet sitesindeki görselden farklı bir renk veya modelde ürün gelmesi. Hukuki Sonuç: Tüketici, vaat edilen özelliklere sahip bir ürünle değişim, bedel indirimi veya ürünün iadesini isteyebilir.
- Yasal Ayıp: Ürünün yasal mevzuata veya güvenlik standartlarına uygun olmamasıdır. Örnek: Çocuk oyuncaklarında zararlı kimyasalların bulunması, elektrikli bir aletin CE belgesine sahip olmaması. Hukuki Sonuç: Ürünün toplatılması, iadesi ve tüketicinin uğradığı zararın tazmin edilmesi söz konusu olabilir.
Ayıplı Hizmet Kavramı
Ayıplı hizmet, sözleşmede kararlaştırılan veya teamül gereği kendisinden beklenen nitelikleri taşımayan hizmettir. Örnek: Bir araba tamirinde eksik işlem yapılması, internet servis sağlayıcının vaat ettiği hızın altında hizmet vermesi. Tüketiciler, ayıplı hizmet karşısında da hizmetin yeniden görülmesini, bedel iadesini veya zararlarının tazminini talep edebilirler.
