Güroymak'ta iş hukuku sorunlarının önemli bir kısmı ilçenin dışında doğar. Güroymaklı işçiler yılın birkaç ayını batı illerindeki şantiyelerde, fabrikalarda ya da tarım işlerinde geçirir; ücret ödenmediğinde veya bir kaza yaşandığında ise hakkını memleketinden aramak ister. İlçe içinde ise belediye, hastane, okullar ve diğer kamu kurumlarında alt işveren aracılığıyla çalışanlar, küçük esnaf yanında çalışanlar ve hayvancılık işletmelerinde çalışanlar bulunur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Güroymak'taki işçi ve işverenlere bu farklı ilişkilerde destek veriyoruz.
Önce Arabuluculuk, Sonra Dava
İşçilik alacakları ve işe iade talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşe iadede başvuru, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır. Güroymak Adliyesi'nin mahkemeleri arasında ayrı bir iş mahkemesi yer almadığından, iş davalarına bakmakla görevli mahkeme konusunda dikkatli olunmalıdır; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Güroymak'taki davanın ilçede mi yoksa Bitlis'te mi görüleceği, güncel yargı çevresine göre kontrol edilmelidir.
Gurbette Çalışan Güroymaklı İşçiler
Batıdaki bir şantiyede çalışıp ücreti ödenmeyen işçi, davayı kural olarak işin yapıldığı yerde veya işverenin yerleşim yerinde açar; Güroymak'a döndükten sonra arabuluculuk sürecini uzaktan yürütmek ise mümkündür. Bu işçilerin en sık yaşadığı sorunlar şunlardır:
- Sigortasız günler: Fiilen çalışılan ama SGK'ya bildirilmeyen süreler için hizmet tespiti davası açılabilir. Dava, çalışılan yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
- Taşeron zinciri: Büyük projelerde işçiyi çalıştıran firma ile asıl işveren farklı olabilir; asıl işveren de alt işverenin işçilerine karşı birlikte sorumlu olabilir.
- Yazılı belge eksikliği: Puantaj, ödeme dekontları, şantiye giriş kayıtları ve iş arkadaşlarının tanıklığı ücret alacağının ispatında kullanılır.
İlçedeki Kamu ve Tarım İşleri
Güroymak'taki kamu kurumlarında temizlik ve güvenlik işlerinde çalışanların kıdem süreleri, ihale dönemlerinde firma değişse bile kesintisiz çalışma olarak değerlendirilebilir. Hayvancılık işletmelerinde çoban ve bakıcı olarak çalışanların ise yazılı sözleşmesi çoğu zaman bulunmaz; çalışma süresi ve ücret tanıklarla ortaya konur. Belirli sayının altında işçi çalıştırılan tarım ve orman işlerinde İş Kanunu yerine Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerinin uygulanabileceği de unutulmamalıdır.
Aracı Üzerinden Gidilen Mevsimlik İşler
Güroymak'tan başka illere tarım işçisi olarak giden ailelerde iş ilişkisi çoğu zaman bir aracı üzerinden kurulur. Ücretin kim tarafından ödeneceği, aracının kesinti yapıp yapamayacağı ve konaklama ile ulaşımın kime ait olduğu baştan netleştirilmelidir. Aracının yasal izinle çalışıp çalışmadığı ve tarla sahibinin sorumluluğu, ücret ödenmediğinde kime başvurulacağını belirler. İşçileri taşıyan araçlarda yaşanan kazalarda ise hem aracın sigortası hem de işverenin sorumluluğu gündeme gelir.
İş Kazası
İş kazası geçiren Güroymaklı işçi, SGK'ya bildirim yapılıp yapılmadığını kontrol etmeli ve sağlık raporlarını saklamalıdır. İşverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; ölüm hâlinde yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.
Güroymak'tan Sorular
İşverenim İzmir'de; ben Güroymak'tayım. Arabulucuya nereden başvururum?
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerinde veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Toplantılara katılım için avukat vekâleti ve uzaktan görüşme imkânları değerlendirilebilir.
Güroymak'ta ya da ilçe dışında çalışırken bir alacak veya kaza sorunu yaşadıysanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek belgelerinizi birlikte inceleyebilirsiniz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
