Bursa'da fikri mülkiyetin karşılığı somuttur: Bir havlu koleksiyonunun deseni, İnegöl'de tasarlanan bir koltuk takımı, yan sanayide geliştirilen bir kalıp ya da üretim yöntemi, Uludağ Üniversitesi'nde yürütülen bir araştırmadan çıkan buluş veya Gemlik zeytini ve İnegöl köftesi gibi coğrafi işaretli ürünlerin adı. Bu değerlerin korunması, çoğu zaman bir taklidin piyasaya çıkmasından önce alınan tedbirlere bağlıdır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bursa'daki tasarımcılara, üreticilere ve teknoloji şirketlerine tescilden ihlal davasına kadar destek veriyoruz.
Fikri Mülkiyet Davası Bursa'da Hangi Mahkemede Açılır?
HSK'nın Ağustos 2025 kararlarıyla, yargı çevresi Bursa ilinin tamamı olmak üzere Bursa Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi kurulmasına karar verilmiştir. Dava açılmadan önce bu mahkemenin fiilen göreve başlayıp başlamadığı kontrol edilmelidir; ihtisas mahkemesinin faaliyette olmadığı dönemde marka, patent, tasarım ve telif davalarına görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetkili yer, davacının yerleşim yeri, ihlalin gerçekleştiği yer veya ihlalin etkilerinin görüldüğü yer olabilir. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun nihai kararlarına karşı davalar ise Ankara'daki mahkemelerde, kararın tebliğinden itibaren iki ay içinde açılır. Bursa'daki ilk derece kararlarının istinaf incelemesi Bursa Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Desen ve Model Koruması: Tekstil ve Mobilya
Tekstil ve mobilya, tasarım taklidinin en hızlı yaşandığı sektörlerdir. Bir fuarda sergilenen yeni bir koleksiyon birkaç hafta içinde başka bir üreticinin vitrininde görülebilir. Bu noktada bilinmesi gerekenler şunlardır:
- Tescilsiz tasarım: Türkiye'de kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıl süreyle korunur; ancak bu koruma yalnızca kopyalamaya karşıdır ve ispatı zordur.
- Tescilli tasarım: Beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenerek toplam yirmi beş yıla kadar korunabilir ve hak sahibine daha güçlü bir konum sağlar.
- Hoşgörü süresi: Tasarımcının kendisi tarafından başvurudan önceki on iki ay içinde kamuya sunulması, yenilik şartını kural olarak ortadan kaldırmaz; yine de koleksiyonun fuar öncesinde başvurusunun yapılması daha güvenli bir yoldur.
- Delil: Tasarım çizimleri, kalıp kayıtları ve ilk satış belgeleri, tarihleriyle birlikte saklanmalıdır.
Yan Sanayide Patent, Faydalı Model ve Çalışan Buluşları
Otomotiv yan sanayinde geliştirilen bir parça, bir montaj aparatı ya da üretim yöntemi patent veya faydalı model koruması kapsamına girebilir. Patent yirmi yıl, faydalı model on yıl koruma sağlar. Bursa'daki Ar-Ge merkezlerinde ortaya çıkan buluşlarda çalışan ile işveren arasındaki ilişki ayrıca önemlidir: Çalışanın görevi gereği ya da işletmenin deneyim ve çalışmalarına dayanarak yaptığı hizmet buluşunu işverene bildirmesi gerekir; işveren buluş üzerinde hak talep ederse çalışan makul bir bedel isteyebilir. Üniversitelerde yapılan buluşlarda kural olarak hak üniversiteye aittir ve buluşçuya gelirden pay verilir; sanayi ile üniversite arasındaki ortak projelerde hakların paylaşımı proje sözleşmesinde baştan düzenlenmelidir.
Marka: Tescil, İtiraz ve Kullanım
Marka başvurusu Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılır. Yayımlanan bir başvurunun kendi markanıza benzediğini düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edebilirsiniz. Tescilden sonra beş yıl boyunca ciddi biçimde kullanılmayan markanın iptali istenebilir; bu tür iptal talepleri artık doğrudan Kurum'a yapılmaktadır. Bursa'da sık görülen bir sorun, aile şirketlerinde markanın şirket adına değil bir ortağın şahsına tescil edilmiş olmasıdır; ortaklık bozulduğunda markanın kime ait olduğu ayrı bir uyuşmazlığa dönüşür.
Yazılım Girişimleri ve Kaynak Kodun Sahipliği
Bursa'da sanayiye yönelik yazılım, otomasyon ve tasarım hizmeti sunan girişimlerin sayısı, üniversite kampüsleri çevresindeki teknoloji geliştirme bölgeleriyle birlikte artmaktadır. Bu şirketlerde kaynak kodun kime ait olduğu, serbest çalışan geliştiricilerle yapılan sözleşmelerde mali hakların devredilip devredilmediği ve müşteriye teslim edilen yazılımın lisans kapsamı sıkça tartışılır. Mali hakların devri yazılı yapılmalı ve devredilen haklar tek tek sayılmalıdır; aksi hâlde yatırım ya da şirket satışı aşamasında ciddi sorunlar doğabilir.
Coğrafi İşaret, Telif ve Taklit Ürünler
Coğrafi işaretle korunan ürün adlarının, tescildeki şartları taşımayan ürünlerde kullanılması ihlal oluşturur. Yazılım, katalog fotoğrafı, mimari proje ve reklam metni gibi eserler ise tescile gerek olmaksızın Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile korunur. Taklit ürünler söz konusu olduğunda delil tespiti, ihtiyati tedbir ve ürünlerin toplatılması talepleri gündeme gelir; Gemlik'teki limanlar üzerinden ithal edilen taklit ürünlere karşı gümrükte el koyma yolu da kullanılabilir. Hak ihlalinin ceza boyutunda şikâyet ve soruşturma süreci ayrıca yürütülebilir.
Tasarımcı ve Üreticilerden Gelen Sorular
Rakibim modelimi birebir kopyaladı ama tescilim yok; hakkım var mı?
Ürün son üç yıl içinde kamuya sunulmuşsa tescilsiz tasarım koruması gündeme gelebilir. Ayrıca haksız rekabet hükümleri de değerlendirilmelidir. Tarihli belgeler ve satış kayıtları bu dosyalarda belirleyicidir.
Markamı tescil ettirmeden kullanırsam ne olur?
Tescilsiz kullanım belirli ölçüde koruma sağlasa da, başkasının aynı ya da benzer markayı adına tescil ettirmesi riski doğar. Kullanım başlamadan önce araştırma yapılması ve başvurunun yapılması daha güvenlidir.
Bursa'da bir tasarımınızı, markanızı ya da buluşunuzu korumak istiyorsanız veya bir ihlalle karşılaştıysanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
