Kovancılar'da çalışma hayatının büyük bölümü kayıtlı bir fabrika düzeninde değil; tarlada, ahırda, şantiyede ve küçük esnaf dükkânlarında geçer. Pancar, ayçiçeği ve sebze tarlalarında mevsimlik çalışanlar, il merkezindeki ya da başka illerdeki şantiyelere giden inşaat işçileri, belediye ve kamu kurumlarında çalışanlar, ilçenin iş hukuku gündemini oluşturur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kovancılar'da işçilerin ve işverenlerin iş uyuşmazlıklarında hukuki destek veriyoruz.
Tarım İşçisi Hangi Kanuna Tabidir?
İş Kanunu, elliden az işçi çalıştırılan tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerine uygulanmaz. Kovancılar'daki aile işletmelerinde ve küçük çiftliklerde çalışanlar için kıdem tazminatı, fazla çalışma ve fesih kuralları bu nedenle İş Kanunu'na göre değil, Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümlerine göre değerlendirilir. Buna karşılık sosyal güvenlik bildirimi yükümlülüğü ayrı bir konudur. İşçinin hangi rejime tabi olduğu, açılacak davanın içeriğini baştan belirler. Pancar sökümü ve sebze hasadında yevmiyeyle çalışanların ücretinin bir aracı üzerinden ödenmesi ise, gerçek işverenin kim olduğu sorusunu ayrıca gündeme getirir.
Sigortasız Çalışma ve Hizmet Tespiti
Kovancılar'daki şantiyelerde, tarlalarda ve küçük dükkânlarda kayıt dışı çalışma ya da gerçekte çalışılandan az gün bildirilmesi sık rastlanan bir tablodur. Bu eksik yılların emekliliğe sayılmasını sağlamanın yolu hizmet tespiti davasıdır. Davayı açmak için kanunun tanıdığı süre, çalışılan her takvim yılının bitiminden başlayarak beş yıldır; bu süre dolduktan sonra o yıl için talepte bulunmak mümkün olmaz. Bu davada arabulucuya gitme şartı aranmaz. Bordro bulunmadığında aynı dönemde orada çalışan komşular, ücretin yatırıldığı hesap hareketleri ve işyerinin resmî kayıtları ispat aracı olur.
Arabuluculuk ve Görevli Mahkeme
İşten çıkarılan bir Kovancılarlı işçinin kıdem, ihbar, ücret veya işe iade talebi için ilk durağı mahkeme değil, arabuluculuk bürosudur; bu başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir. İşe iade isteyen işçi, fesih bildirimini aldığı günden başlayarak bir ay içinde arabulucuya gitmelidir. Görüşmeler anlaşmasız biterse son tutanak dava dilekçesine eklenir. İlçe adliyesinde asliye hukuk mahkemesi vardır ve iş mahkemesinin bulunmadığı yerlerde iş uyuşmazlıklarına bu mahkeme bakar. Kovancılar'daki bir işyerinden doğan davada iş davalarına bakmakla görevli mahkemenin ilçedeki mahkeme mi yoksa Elazığ İş Mahkemeleri mi olduğu, dava açılmadan önce kontrol edilmelidir.
Şantiye ve Tarlada İş Kazası
Deprem sonrası il genelinde süren inşaat faaliyeti, Kovancılarlı işçilerin önemli bir kısmını şantiyelere taşıdı. Yüksekten düşme ve iş makinesi kazalarında işverenin kazayı üç iş günü içinde SGK'ya bildirmesi gerekir. Tarımda ise traktör devrilmesi, römorktan düşme ve harman makinesi kazaları öne çıkar. İş kazasından doğan tazminat davaları arabuluculuk şartına tabi değildir; maddi tazminat hesabında kusur oranı ve SGK'nın bağladığı gelir birlikte değerlendirilir.
Kovancılar'dan Gelen Sorular
Yıllardır aynı çiftlikte çalıştım ama sigortam yok. Hak kaybım var mı?
Hizmet tespiti için beş yıllık süre her yıl için ayrı işler. Daha eski yıllar için hak düşmüş olabilir; yakın yıllar için dava hâlâ mümkündür.
Belediyede taşeron üzerinden çalıştım. Alacağımı kimden isteyeceğim?
Asıl işveren ile alt işveren, işçinin alacaklarından kanundaki koşullarda birlikte sorumludur.
Başka ildeki bir şantiyede çalıştım; davayı Kovancılar'da açabilir miyim?
İş davası, davalının yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerde açılabilir; işçinin Kovancılar'da oturması tek başına yetki kurmaz. Arabuluculuk başvurusu da bu yerlerden birindeki arabuluculuk bürosuna yapılır.
İşvereninizle Kovancılar'da bir anlaşmazlık yaşıyorsanız, elinizdeki bordro, mesaj ve banka kayıtlarını birlikte inceleyip hangi sürenin işlediğini netleştirebiliriz.
