Borçların zamanında ödenmemesi durumunda alacaklıların başvurduğu hukuki yollardan biri olan haciz, Türk hukuk sisteminde İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümleri çerçevesinde titizlikle düzenlenmiştir. Bu süreç, sadece borçlu için değil, alacaklılar için de belirli prosedürleri ve yükümlülükleri barındırır. Haciz işlemlerinin nasıl yürütüldüğünü anlamak, her iki taraf için de hak kayıplarının önüne geçmek adına kritik öneme sahiptir.
Haciz Kavramı ve Kapsamı
Haciz, bir alacağın tahsilini sağlamak amacıyla borçlunun sahip olduğu taşınır veya taşınmaz mallara, banka hesaplarına, maaşına veya diğer alacaklarına kanuni yollarla el konulması işlemidir. Bu işlem, icra dairesi aracılığıyla gerçekleştirilir ve borçlunun malvarlığının satışıyla alacağın ödenmesi hedeflenir. Örneğin, bir banka borcunun ödenmemesi durumunda kişinin evine, arabasına ya da banka hesabındaki parasına haciz konulabilir.
Haciz Sürecinin Temel Adımları
- İcra Takibi Başlatılması: Alacaklı, alacağını tahsil etmek için icra dairesine başvurarak bir icra takibi başlatır. Bu başvuru, bir ilama (mahkeme kararı) dayanabileceği gibi, senet veya fatura gibi belgelere de dayanabilir.
- Ödeme Emrinin Tebliği: İcra dairesi, borçluya borcunu ve yasal süre içinde ödemesi gerektiğini bildiren bir ödeme emri gönderir. Bu emirde, borca itiraz etme hakları ve süreleri de belirtilir.
- İtiraz Süreci: Borçlu, tebligatı aldıktan sonra genellikle 7 gün içinde borca veya takibe itiraz edebilir. Geçerli bir itiraz durumunda icra takibi durur ve alacaklının itirazın iptali için dava açması gerekebilir.
- Takibin Kesinleşmesi: Borçlunun ödeme emrine süresi içinde itiraz etmemesi veya itirazın mahkeme kararıyla kaldırılması durumunda icra takibi kesinleşir. Bu aşamadan sonra alacaklı haciz talebinde bulunabilir.
- Haciz Talebi ve Uygulaması: Takibin kesinleşmesinin ardından alacaklı, borçlunun malvarlığına yönelik haciz talebinde bulunur. İcra dairesi, bu talep üzerine borçlunun tespit edilen mallarına (örneğin araç, gayrimenkul, banka hesabı, maaş) haciz koyar. Haczedilen mallar daha sonra satılarak alacaklının borcu ödenir.
Haciz süreci karmaşık hukuki detaylar içerdiğinden, hem alacaklıların hem de borçluların bir avukattan hukuki destek almaları, haklarını korumaları açısından büyük önem taşır.
