Saklı Pay Nedir ve Neden Önemlidir?
Miras hukukunun temel taşlarından biri olan saklı pay, miras bırakanın vefatı halinde, kanun tarafından belirlenen bazı mirasçılar için ayrılan ve vasiyetname ile dahi ortadan kaldırılamayan asgari miras payıdır. Bu düzenleme, miras bırakanın yakın aile fertlerini tamamen mirastan mahrum etmesini engelleyerek, aile birliğinin korunması ve mirasçıların ekonomik güvenliğinin sağlanması amacını taşır. Türk Medeni Kanunu (TMK) ile güvence altına alınan bu hak, miras bırakanın özgürlüğünü belirli sınırlar içinde tutar.
Saklı Pay Sahibi Mirasçılar Kimlerdir?
2007 yılında yapılan kanun değişikliği ile birlikte, güncel Türk Medeni Kanunu'na (TMK md. 506) göre saklı pay sahibi mirasçılar sınırlı sayıda belirlenmiştir. Bunlar:
- Altsoy: Miras bırakanın çocukları, torunları ve onlardan doğan diğer yasal mirasçılardır.
- Sağ Kalan Eş: Miras bırakanın vefatı anında evli olduğu eşidir.
Önceki düzenlemelerde anne ve babanın da saklı payı bulunmaktayken, güncel hukuk sistemimizde bu hak sadece altsoy ve sağ kalan eşe tanınmaktadır.
Saklı Pay Oranları Nasıl Belirlenir?
Saklı pay oranları, mirasçıların yasal miras payları üzerinden hesaplanır ve miras bırakanın terekesinin (malvarlığının) toplam değeri dikkate alınır:
- Altsoy için: Yasal miras paylarının yarısıdır. Örneğin, yasal miras payı 1/4 olan bir çocuk için saklı pay 1/8'dir.
- Sağ kalan eş için: Eşin mirasçı olduğu zümreye göre değişiklik gösterir. Altsoy ile mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı, üstsoy veya eşin tek mirasçı olması gibi durumlarda ise yasal miras payının dörtte üçüdür.
Saklı Payın İhlali ve Hakların Korunması
Miras bırakanın yaptığı ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetname veya miras sözleşmesi) ile saklı paylı mirasçıların hakları ihlal edilmişse, bu mirasçılar yasal yollara başvurarak haklarını talep edebilirler. Bu durumda açılabilecek dava türü tenkis davasıdır. Tenkis davası ile saklı payın ihlal edildiği oranda tasarrufun iptali veya tenkisi (indirilmesi) istenerek mirasçının saklı payı korunur.
