Besni'de tazminat dosyalarının başında 6 Şubat 2023 depremleri gelir. Yıkılan binalarda hayatını kaybedenlerin yakınları, enkaz altından yaralı çıkarılan ve kalıcı sakatlıkla yaşamak zorunda kalanlar, evini ve işyerini kaybeden malikler, uğradıkları zararın sorumlularını arıyor. Bunun yanında iş kazaları, trafik kazaları ve bağ ve tarlalara verilen zararlar da Besni'nin olağan tazminat gündemidir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Besni'de zarara uğrayan kişilerin taleplerini hazırlıyor ve takip ediyoruz.
Yıkılan Binalar İçin İki Ayrı Yol
Depremde yıkılan bir binada sorumluluk birden fazla kişiye ait olabilir. Müteahhit, proje müellifi, yapı denetim şirketi ve binaya izinsiz müdahale eden kişiler özel hukuk kişisi olarak; ruhsat ve denetim görevini yerine getirmeyen idare ise kamu tüzel kişisi olarak sorumlu tutulabilir. Özel kişilere karşı dava adli yargıda açılır; Besni Adliyesi'nde asliye hukuk mahkemesi vardır. İdareye karşı ise önce idareye başvurulur, ardından Adıyaman idare mahkemelerinde tam yargı davası açılır.
Destekten Yoksun Kalma ve Manevi Tazminat
Bir aile ferdinin kaybında, onun gelirine ya da bakımına dayanan yakınlar, yoksun kaldıkları destek için tazminat talep edebilir. Mahkeme bu hesabı yaptırırken ölenin yaşını, çalışma gücünü ve kime ne ölçüde baktığını esas alır. Besni'de hayatını kaybedenlerin geçimi çoğu zaman bağdan, tütün tarlasından ya da kayıt dışı bir işten sağlanıyordu; böyle bir gelir, üzüm ve pekmez satış belgeleri, komşu bağ sahiplerinin tanıklığı ve bölgedeki emsal kazançlarla gösterilebilir. Acı ve kaybın karşılığı olarak manevi tazminat da ayrıca istenebilir.
Ceza Davası ile Tazminat Davasının İlişkisi
Besni'deki yıkılan bina soruşturmalarında ağır cezalık dosyalar Adıyaman Ağır Ceza Mahkemelerinde görülür. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporları tazminat davasında güçlü bir delil olur; ancak tazminat davası için ceza davasının bitmesini beklemek zorunlu değildir. Hukuk hâkimi kusur oranı bakımından ceza mahkemesinin kararıyla bağlı değildir. Besni'de deprem dosyalarını izleyen ailelerin, ceza davasında katılan olarak yer alıp almadıklarına bakılmaksızın tazminat haklarını ayrıca planlaması ve zamanaşımı sürelerini ceza dosyasının seyrinden bağımsız olarak takip etmesi önerilir.
Diğer Tazminat Dosyaları
- İş kazası: Enkaz kaldırma ve inşaat işlerinde yaralanan işçiler işverene karşı maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
- Trafik kazası: Önce karşı aracın zorunlu sigortacısına başvurulur.
- Bağa verilen zarar: Başkasının hayvanlarının ya da tarım ilacı uygulamasının bağa verdiği zarar, tespit yaptırılarak istenebilir.
- Eşya ve işyeri kaybı: Faturalar, banka kayıtları ve fotoğraflarla ispat edilmelidir.
Besni'de depremde dükkânı yıkılan esnafın stok, demirbaş ve kazanç kaybı, vergi kayıtları ve tedarikçi faturalarıyla ortaya konabilir. Belgelerin önemli bir kısmı enkaz altında kalmışsa, bankalardan, muhasebeciden ve tedarikçilerden kayıt istenmesi ispatın başlıca yoludur.
Süreler
Özel kişilere yönelik taleplerde iki yıllık süre, zararın ve sorumlunun öğrenildiği günden işlemeye başlar; olayın üzerinden on yıl geçtiğinde ise öğrenme tarihine bakılmaz. Olay aynı zamanda bir suçsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa, bu uzun süreden yararlanılabilir. Besni'de bir kamu kurumunun ihmaline dayanan taleplerde ise dava öncesinde idareye başvuru şarttır; bunun için öğrenmeden başlayarak bir yıl, olaydan başlayarak beş yıl sınırı vardır.
Sorular
Müteahhit iflas etti ya da ortada yok; tazminat alabilir miyim?
Diğer sorumluların ve idarenin sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Müteahhit hayatını kaybetmişse, mirası reddetmemiş mirasçılarının terekeden sorumluluğu gündeme gelebilir.
Besni'de bir zarara uğradıysanız, sürelerin işlediğini dikkate alarak Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşebilirsiniz.
