Ağrı, Türkiye'nin en genç nüfuslu illerinden biridir; aileler kalabalık, çocuk sayısı yüksektir. Bu yapı boşanma davalarında velayet ve iştirak nafakası konularını öne çıkarır. Öte yandan ilden batıdaki büyük şehirlere çalışmaya giden eşler, köyde kalan aile ve uzun süreli ayrı yaşam, Ağrı'daki boşanma dosyalarının sık rastlanan arka planıdır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Ağrı'da anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında vekillik yapıyoruz.
Boşanma Davası Ağrı'da Hangi Mahkemede Açılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma davası eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da eşlerin dava açılmadan önce son altı ay birlikte oturdukları yerde açılabilir. Ağrı merkez ve Hamur'da yaşayan çiftlerin davaları Ağrı Adliyesi'ndeki Ağrı Aile Mahkemesinde görülür. Patnos'ta ayrı bir aile mahkemesi bulunmaz; aile davalarına Patnos 2. Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Doğubayazıt için HSK'nın 2025'te verdiği kararla bir aile mahkemesi kurulmuştur; mahkemenin faaliyete geçişine göre Doğubayazıt'taki davalar ya bu mahkemede ya da aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Eleşkirt, Taşlıçay, Diyadin ve Tutak gibi mülhakat adliyelerde dava açılacaksa, hangi mahkemenin görevli olduğu dava öncesinde ayrıca kontrol edilmelidir. Kararlara karşı istinaf incelemesi Erzurum Bölge Adliye Mahkemesinde yapılır.
Gurbetteki Eş, Ağrı'daki Aile
Ağrı'dan İstanbul, Ankara ya da yurt dışına çalışmaya giden eşlerin sayısı azımsanmayacak düzeydedir. Eşlerden biri il dışında yaşıyorsa dava Ağrı'da da, diğer eşin bulunduğu şehirde de açılabilir. Bu tercih tanıkların nerede olduğu, çocukların hangi okulda okuduğu ve tarafların duruşmalara ulaşımı gibi pratik ölçütlere göre yapılmalıdır. Uzun süre fiilen ayrı yaşayan eşlerde, ortak hayatın yeniden kurulamaması sebebine dayanan boşanmanın şartları ayrıca incelenir.
Yurt dışında alınmış bir boşanma kararının Türkiye'de sonuç doğurması için tanıma davası açılması gerekir; bazı anlaşmalı boşanma kararlarında ise nüfus müdürlüğü üzerinden idari tescil yolu da bulunur. İran gibi komşu ülkelerden eşlerle yapılan evliliklerde de bu konu gündeme gelebilir.
Anlaşmalı mı, Çekişmeli mi?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir. Velayet, nafaka, mal paylaşımı ve çocukla kişisel ilişki konularının protokolde açık ve uygulanabilir biçimde yazılması, sonradan çıkacak icra ve değişiklik davalarını önler.
Çekişmeli davalarda ise kusur iddiaları, tanık beyanları, mesaj kayıtları ve gerekirse sosyal inceleme raporu belirleyici olur. Ağrı'nın kırsal kesimlerinde aile büyüklerinin süreçte etkili olması yaygındır; ancak mahkeme yalnızca dosyadaki delillere bakar.
Velayet ve Nafaka: Kalabalık Ailelerde Dikkat Edilecekler
- Çok çocuklu ailelerde velayet: Kardeşlerin birbirinden ayrılmaması mahkemelerin gözettiği bir ölçüttür; çocuğun yaşı ve görüşü de dikkate alınır.
- İştirak nafakası: Hayvancılık ya da mevsimlik işle geçinen eşin düzensiz gelirinin tespiti için banka kayıtları, SGK verileri ve tanık beyanları birlikte değerlendirilir.
- Yoksulluk nafakası: Hiç çalışmamış, köyde ev işleri ve hayvan bakımıyla ilgilenmiş eşin durumu bu talepte önem taşır.
- Mal rejimi: 2002 sonrası edinilen taşınmazlar, araçlar ve hayvan varlığı katılma alacağı hesabına girebilir.
Karardan Sonra: Kesinleşme, İcra ve Kayıtlar
Boşanma kararı verildikten sonra taraflar tebliğden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurabilir; anlaşmalı boşanmalarda taraflar çoğu zaman kanun yoluna başvurmaz ve karar daha hızlı kesinleşir. Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kayıtlar güncellenir. Nafaka ödenmezse ilamlı icra takibi başlatılabilir; nafaka borcunu ödememenin ayrıca tazyik hapsi gibi bir yaptırımı da vardır. Çocukla kişisel ilişki kurulmasına engel olunması hâlinde de icra yoluna gidilebilir. Ağrı'da eşlerden birinin başka bir ile taşınması sık görüldüğünden, kişisel ilişki takviminin uzak mesafeler ve kış şartları göz önünde tutularak, örneğin yaz ve sömestr tatillerine ağırlık verilerek düzenlenmesi uygulamada daha sağlıklı sonuç verir.
Boşanmayla birlikte kadının evlenmeden önceki soyadına dönmesi kural olsa da, çocukların soyadıyla aynı kalmasında menfaati bulunduğunu gösteren kadın, eski eşinin soyadını kullanmaya devam etmek için mahkemeden izin isteyebilir.
Sık Sorulan Sorular
Eşim köyde, ben Ağrı merkezdeyim; dava nerede açılır?
Eşlerden birinin yerleşim yerinde dava açılabildiği için Ağrı merkezde yaşıyorsanız davayı Ağrı Aile Mahkemesinde açabilirsiniz. Son altı ay birlikte oturduğunuz yer de ayrıca yetkilidir.
Boşanma davası sürerken nafaka alabilir miyim?
Dava süresince eşin ve çocukların barınması ve geçimi için geçici önlem olarak tedbir nafakasına hükmedilebilir. Bu talep dava dilekçesinde ya da yargılama sırasında ileri sürülebilir.
Ağrı, Doğubayazıt ya da Patnos'ta bir boşanma süreci düşünüyorsanız, ilk görüşmede yetkili mahkemeyi ve dosyanızın güçlü yanlarını birlikte ele alalım.
