Doğubayazıt'ta aileler kalabalık, evlilikler genellikle erken yaşta ve akraba ya da tanıdık çevresi içinde kurulur. Sınır ilçesi olmanın getirdiği bir başka özellik de İran vatandaşlarıyla yapılan evliliklerdir. Geçimini sınır ticaretinden, nakliyeden ya da hayvancılıktan sağlayan ailelerde eşlerden birinin uzun süre evden uzak kalması, boşanma dosyalarına sıkça yansıyan bir arka plandır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Doğubayazıt'ta yaşayan çiftlerin boşanma, velayet ve nafaka süreçlerinde vekillik yapıyoruz.
Doğubayazıt'ta Aile Davalarını Hangi Mahkeme Görür?
HSK, Ağustos 2025'te verdiği kararla Doğubayazıt'ta bir aile mahkemesi kurulmasına karar vermiş ve bu mahkemenin yargı çevresini Doğubayazıt merkez yargı çevresi olarak belirlemiştir. Mahkemenin faaliyete geçmesine göre boşanma davaları ya bu aile mahkemesinde ya da Doğubayazıt asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür; dava açılmadan önce güncel durumun kontrol edilmesi gerekir. Diyadin'de yaşayan çiftler için görevli mahkeme ayrıca değerlendirilmelidir. Kararların istinaf incelemesi Erzurum Bölge Adliye Mahkemesindedir.
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre dava, eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da son altı ay birlikte oturulan yerde açılabilir. Eşi İstanbul'da çalışan Doğubayazıtlı bir kadın, davayı kendi yerleşim yeri olan Doğubayazıt'ta açabilir.
İranlı Eşle Evlilik ve Boşanma
Türk vatandaşı ile İran vatandaşı arasındaki evliliklerde ilk sorun çoğu zaman evliliğin Türkiye'de nüfusa tescil edilip edilmediğidir. Yalnızca İran'da kıyılmış ve Türkiye'de kayda geçirilmemiş bir nikâh, boşanma sürecini karmaşık hâle getirir. Türk mahkemesinde açılan boşanma davasında hangi ülke hukukunun uygulanacağı, eşlerin vatandaşlıklarına ve ortak yerleşim yerlerine göre belirlenir. İran'da alınmış bir boşanma kararının Türkiye'de geçerli olması için ise tanıma davası açılması gerekir.
Velayet, Nafaka ve Ortak Konut
- Velayet: Çok çocuklu ailelerde kardeşlerin birlikte kalması ve çocuğun alıştığı çevrenin korunması gözetilir.
- Yurt dışına çıkış: Sınıra yakın bir ilçede, velayet sahibi olmayan ebeveynin çocuğu yurt dışına götürme kaygısı sık dile getirilir; mahkemeden yurt dışına çıkış yasağı gibi tedbirler istenebilir.
- Nafaka: Kayıt dışı gelir elde eden eşin ödeme gücü, yaşam standardı ve tanık beyanlarıyla tespit edilir.
- Aile konutu: Kira ya da mülk olan konutun boşanma sürecinde kimde kalacağı tedbir olarak düzenlenebilir.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları
En az bir yıl sürmüş evliliklerde eşler birlikte başvurur ya da biri diğerinin davasını kabul ederse, hâkim tarafları bizzat dinleyerek protokolü uygun bulduğunda boşanmaya karar verebilir. Protokolde velayet, nafaka, kişisel ilişki ve mal paylaşımının açık yazılması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Nikâhımız sadece İran'da kıyıldı; Türkiye'de boşanabilir miyim?
Önce evliliğin Türkiye'deki hukuki durumu netleştirilmelidir. Evlilik nüfusa tescil ettirilebilir ya da Türk mahkemesinde doğrudan boşanma davası açılabilir; hangi yolun izleneceği belgelerin durumuna göre değişir.
Dava sürerken çocukların kimde kalacağına kim karar verir?
Mahkeme, dava süresince çocukların hangi eşin yanında kalacağına ve diğer eşin çocuklarla nasıl görüşeceğine geçici önlem olarak karar verebilir. Bu karar, çocukların okul ve yaşam düzeni gözetilerek verilir; davanın sonunda verilecek velayet kararını bağlamaz, ancak çoğu zaman ona yön verir.
Eşim Diyadin'de yaşıyor; dava nerede açılır?
Dava sizin ya da eşinizin yerleşim yerinde veya son altı ay birlikte oturduğunuz yerde açılabilir. Doğubayazıt'ta yaşıyorsanız davayı Doğubayazıt'ta açabilirsiniz.
Doğubayazıt'ta bir boşanma sürecini değerlendiriyorsanız, ilk görüşmede durumunuzu ve yetkili mahkemeyi birlikte netleştirelim.
