Doğubayazıt'ın ekonomisi Gürbulak üzerinden yürüyen ticarete, nakliyeye ve hayvancılığa dayanır. Bu ekonomide borç ilişkilerinin önemli bir kısmı vadeli satışlara, senetlere ve sözlü anlaşmalara dayanır. Sınır kapısındaki hareketliliğin azaldığı, kurların dalgalandığı dönemlerde ödemeler aksar ve icra takipleri artar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Doğubayazıt'ta alacaklılar adına takip başlatıyor, borçlular adına itiraz ve şikâyet süreçlerini yürütüyoruz.
Doğubayazıt'ta İcra Mahkemeleri
Doğubayazıt Adliyesi'nde icra ceza ve icra hukuk mahkemeleri bulunur. Takibe itirazın kaldırılması, şikâyetler, kambiyo senetlerine dayalı takiplerde itirazlar ve ihaleye ilişkin uyuşmazlıklar icra hukuk mahkemesinde; taahhüdü ihlal ve nafaka borcunu ödememe gibi icra suçları ise icra ceza mahkemesinde görülür. Diyadin'deki mülhakat adliyede de icra hukuk mahkemesi bulunur. Takibin hangi icra dairesinde açılacağı, borçlunun yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa yeri gibi yetki kurallarına göre belirlenir.
Sınır Ticaretinden Doğan Alacaklar
Doğubayazıt'taki ticari alacakların önemli bir kısmı nakliye, gümrük hizmetleri, akaryakıt ve inşaat malzemesi ticaretinden doğar. Navlun alacağı, bekleme ücreti, gümrük müşavirliği hizmet bedeli ve vadeli mal satışlarından doğan alacaklar bu kapsamdadır. Alacağın fatura, sözleşme ya da senetle belgelenmiş olması, borçlunun itirazı hâlinde takibin hangi yolla devam edeceğini belirler. Belgesiz alacaklarda itirazın iptali davası açılması gerekebilir ve ticari alacaklarda bu dava öncesinde arabuluculuk zorunludur.
Borçlunun Hakları ve Süreler
- İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür.
- Kambiyo senetlerine dayalı takipte itiraz süresi beş gündür ve itiraz icra hukuk mahkemesine yapılır.
- Usulsüz tebligat ve haczedilmezlik gibi şikâyetler icra mahkemesine yapılır.
- Maaşın dörtte birinden fazlası kural olarak haczedilemez.
Haciz ve Satış
Doğubayazıt'ta haciz işlemleri çoğu zaman işyerlerinde, depolarda ya da araçlar üzerinde yapılır. Tır ve çekiciler gibi araçların haczi, borçlunun geçim kaynağını doğrudan etkiler; bu nedenle aracın meslek aracı olup olmadığı ve haczedilmezlik koşulları tartışılabilir. Haczedilen malların kıymet takdirine karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir.
Alacaklının Dikkat Etmesi Gerekenler
Doğubayazıt'ta ticari ilişkiler çoğunlukla güvene dayalı yürüdüğünden, alacaklıların önemli bir kısmı elinde yalnızca defter kaydı ya da mesaj yazışması bulunan durumlarla karşılaşır. Vadeli satış yaparken senet ya da çek alınması, teslimatların imzalı irsaliyeyle yapılması ve ödemelerin banka üzerinden takip edilmesi tahsilatı büyük ölçüde kolaylaştırır. Borçlunun mal kaçırma ihtimali varsa, takip başlatılmadan önce ihtiyati haciz kararı alınması değerlendirilebilir. Borçlunun sınır ötesine geçme ihtimalinin bulunduğu dosyalarda bu tedbirlerin hızla uygulanması önem taşır.
Sık Sorulan Sorular
Senedi aldığım tüccar İran'a geçti; alacağımı nasıl tahsil ederim?
Borçlunun Türkiye'deki malvarlığı, banka hesapları ve araçları üzerinde takip yapılabilir. Borçlunun yurt dışında olması takip başlatılmasına engel değildir; ancak tebligat süreci uzayabilir.
Nakliye aracım haczedildi; işimi nasıl sürdüreceğim?
Aracın borçlunun mesleği için zorunlu olup olmadığı, haczedilmezlik şikâyetiyle icra hukuk mahkemesinde tartışılabilir. Bu şikâyet, kural olarak haczin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. Alacaklıyla ödeme planı üzerinde anlaşma sağlanması da aracın satışını önleyebilir.
Ödeme emri bana değil, eski adresime gönderilmiş; ne yapabilirim?
Usulsüz tebligat nedeniyle icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir. Tebliği öğrendiğiniz tarih bu şikâyette esas alınır.
Doğubayazıt'ta bir icra takibiyle ilgili destek arıyorsanız, sürelerin işlediğini göz önünde tutarak vakit kaybetmeden görüşelim.
