Doğubayazıt'ta miras denince akla ilk gelen, Ağrı Dağı'nın eteklerine ve ova boyunca dağılmış köylerdeki tarlalar, otlaklar ve ahırlardır. Bu taşınmazların bir kısmı kuşaklardır ölen dede ya da büyük dede adına kayıtlıdır; bir kısmı ise kadastro sırasında aile içinden birinin adına tespit edilmiştir. İlçe merkezinde son yıllarda yükselen apartmanlardaki daireler ve sınır ticaretinden biriken işletme varlıkları da mirasın konusu olur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Doğubayazıt'taki miras uyuşmazlıklarında mirasçılara destek veriyoruz.
Doğubayazıt'ta Hangi Mahkeme?
Doğubayazıt Adliyesi'nde sulh hukuk mahkemesi, asliye hukuk mahkemeleri ve kadastro mahkemesi bulunur. Mirasçılık belgesi, mirasın reddi ve ortaklığın giderilmesi davaları sulh hukuk mahkemesinde; tapu iptali ve tescil, tenkis ve muris muvazaası davaları asliye hukuk mahkemesinde görülür. Kadastro çalışmalarından doğan uyuşmazlıklar ise kadastro mahkemesinin görevindedir. Diyadin'deki mülhakat adliyede de sulh hukuk, asliye hukuk ve kadastro mahkemeleri vardır; taşınmaz Diyadin sınırlarındaysa dava orada açılabilir.
Kadastro Sırasında Kaybedilen Paylar
Doğubayazıt köylerinde en sık rastlanan miras uyuşmazlığı, ortak kullanılan bir arazinin kadastro sırasında mirasçılardan yalnızca biri adına tespit edilmesidir. Askı ilanı sırasında otuz gün içinde itiraz edilmezse tespit kesinleşir. Kesinleşmiş kadastro tespitlerine karşı ise belirli bir süre içinde dava açılabilir; bu sürenin geçmesiyle dava hakkı ortadan kalkabilir. Bu yüzden köydeki kadastro çalışmalarının ailece takip edilmesi ve gurbetteki mirasçıların da bilgilendirilmesi büyük önem taşır.
Ortaklığın Giderilmesi ve Tarım Arazileri
Mirasçılar anlaşamadığında ortaklığın giderilmesi davası açılır; dava öncesinde arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Tarım arazileri, asgari parsel büyüklüğü sınırları nedeniyle çoğunlukla aynen bölünemez ve satışa çıkarılır. Satışın düşük bedelle sonuçlanmaması için kıymet takdirine itiraz edilmesi ve mirasçıların ihaleye katılmaları değerlendirilebilir.
Hayvan Varlığı ve Ticari İşletmeler
Doğubayazıt'ta mirasın önemli bir parçasını sürüler, ahırlar, nakliye araçları ve sınır ticaretiyle büyümüş işletmeler oluşturur. Bu varlıklar taşınmazlar gibi tapuda görünmediğinden, miras paylaşımında gözden kaçabilir ya da mirasçılardan biri tarafından fiilen sahiplenilebilir. Hayvan kayıtları, araç ruhsatları, ticaret sicili kayıtları ve banka hesapları üzerinden terekenin tespiti yapılmalıdır. İşletmeyi sürdüren mirasçı ile diğer mirasçılar arasında bir paylaşım sözleşmesi yapılması, işletmenin bölünmesini önlerken diğer mirasçıların haklarını da güvenceye alır.
Gurbetteki Doğubayazıtlılar
- İstanbul, Ankara ya da yurt dışında yaşayan mirasçılar, vekâletname vererek işlemleri Doğubayazıt'a gelmeden yürütebilir.
- Mirasın reddi için ölümün öğrenilmesinden itibaren üç aylık süre, gurbetteki mirasçılar için de geçerlidir.
- Güncel adres bilgileri tebligat sorunlarını ve davanın uzamasını önler.
Sık Sorulan Sorular
Babamın sınır ticaretinden borçları var; mirası reddetmeli miyim?
Borçların mirasın aktif değerini aşıp aşmadığı belirlenmelidir. Reddetmek isteyen mirasçı, ölümü öğrenmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurmalıdır.
Kardeşim babamızın sağlığında tarlayı kendi adına almış; ne yapabiliriz?
Devir gerçekte bağış niteliğindeyse muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açılabilir. Bu davalarda bedelin gerçekten ödenip ödenmediği belirleyicidir.
Mirasçılık belgesini nereden alırım?
Mirasçılık belgesi noterden ya da Doğubayazıt sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Yabancı uyruklu mirasçının bulunduğu ya da nüfus kayıtlarında eksiklik olan durumlarda mahkeme yolu daha uygun olabilir.
Doğubayazıt'taki bir miras meselesinde tapu ve kadastro kayıtlarını ilk görüşmede birlikte inceleyebiliriz.
