Osmaniye'de mirasın çoğu zaman bir tarla, bir bahçe ya da köydeki baba evi olduğu bilinir. Yerfıstığı, buğday ve mısır ekilen araziler kuşaklar boyunca bölünmeden kullanılmış, tapuda ise ölen kişilerin adı yıllarca durmuştur. Mirasçılar arasında köyde kalanlar, il merkezine taşınanlar, Adana'ya, İstanbul'a ya da yurt dışına göç edenler vardır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Osmaniye'de miras paylaşımı, ortaklığın giderilmesi ve tereke uyuşmazlıklarında vekillik yürütüyoruz.
Mirasçılık Belgesi ve İlk Adımlar
Mirasın paylaşımına geçmeden önce mirasçıların kim olduğunu gösteren mirasçılık belgesi alınmalıdır. Bu belge noterden veya sulh hukuk mahkemesinden istenebilir. Vasiyetname bulunan ya da yabancılık unsuru taşıyan durumlarda sulh hukuk mahkemesi yolu tercih edilir. Osmaniye merkezde, Kadirli'de ve Düziçi'nde sulh hukuk mahkemeleri bulunur. Belge alındıktan sonra tapu müdürlüğünde intikal işlemi yapılır ve taşınmazlar mirasçılar adına elbirliği mülkiyetiyle tescil edilir.
Borçlu Bir Mirası Reddetmek
Ölen kişinin bankaya, tarım kredi kooperatifine ya da tüccara borçları varsa, mirasçılar bu borçlardan terekeden aldıkları pay oranında değil, kural olarak tüm mal varlıklarıyla sorumlu olabilir. Bunun önüne geçmenin yolu mirasın reddidir. Ret, mirasçının ölümü ve mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşir. Ölüm tarihinde ödemeden aciz olduğu açıkça belli olan ya da resmen tespit edilen bir terekenin ise reddedilmiş sayılacağı kabul edilir; ancak bunun ispatı ayrı bir dava gerektirebilir. Hasat zamanı tüccardan alınan avansların ve tarımsal kredilerin borç hesabına dahil edilmesi Osmaniye'de sık gözden kaçan bir noktadır.
Hisseli Tarlalar ve Ortaklığın Giderilmesi
Mirasçılar paylaşımda anlaşamazsa, ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde açılır. 2023'ten bu yana taşınmazlarla ilgili ortaklığın giderilmesi davalarında önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Mahkeme önce taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğini değerlendirir. Tarım arazilerinde ise toprak koruma mevzuatındaki asgari parsel büyüklükleri nedeniyle aynen bölme çoğu zaman mümkün olmaz ve satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilir. Satış ihalesinde arazinin gerçek değerinin altında el değiştirmemesi için bilirkişi değer tespitine itiraz ve ihaleye katılım stratejisi önemlidir.
Kadirli ve Osmaniye ovasındaki sulanabilir tarlalarda, Amanos eteklerindeki zeytinlik ve meyve bahçelerinde ya da Zorkun gibi yayla bölgelerindeki taşınmazlarda değer farkları büyüktür. Bu nedenle mirasçıların, satışa gitmeden önce aralarında taşınmaz takası veya bedel ödeyerek paylaşım gibi seçenekleri değerlendirmesi çoğu zaman daha yararlıdır.
Sağlığında Yapılan Devirler
Ölen kişinin sağlığında arazisini çocuklarından birine satış gibi gösterip devretmesi, diğer mirasçılar açısından muris muvazaası iddiasıyla tapu iptal ve tescil davasına konu olabilir. Bu davada asıl amacın mirasçılardan mal kaçırmak olup olmadığı araştırılır. Saklı paylı mirasçıların payının vasiyet veya bağışla zedelendiği durumlarda ise tenkis davası gündeme gelir. Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından ya da ölümden itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
Deprem ve Miras
6 Şubat 2023 depremlerinde hayatını kaybedenlerin mirasçıları için yıkılan konutun arsa payı, hak sahipliği başvuruları, sigorta ve yardım ödemeleri de terekeye ilişkin sorulara dönüştü. Aynı olayda birden fazla aile bireyinin ölmesi hâlinde ölüm sırasının ispatlanamaması, mirasçılık sıralamasını doğrudan etkiler. Bu dosyalarda nüfus kayıtları, hastane belgeleri ve tanık beyanları dikkatle değerlendirilmelidir.
Kadirli, Düziçi ve Sumbas'taki Taşınmazlar
Ortaklığın giderilmesi davası, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır ve bu yetki kesindir. Bu nedenle Kadirli veya Sumbas'taki bir tarla için dava Kadirli'de, Düziçi'ndeki bir bahçe için Düziçi'nde, Osmaniye merkez ve Toprakkale'deki taşınmazlar için Osmaniye'de görülür. Terekede farklı ilçelerde taşınmazlar varsa, mirasçılar birden fazla adliyede eş zamanlı dava takip etmek zorunda kalabilir. Bu durumda önce tüm taşınmazların tapu kayıtlarının çıkarılması, hangilerinin anlaşmayla paylaşılabileceğinin belirlenmesi ve yalnızca uzlaşılamayan taşınmazlar için dava yoluna gidilmesi masrafı ve süreyi azaltır. Kadastro çalışmalarından önce kullanılan ama tapusu başka kişi adına çıkan arazilerde ise ayrı bir tapu iptal veya tescil davası gündeme gelebilir.
Osmaniye'de miras dosyalarında sık rastlanan bir diğer sorun, mirasçılardan birinin tarlayı yıllardır tek başına ekip biçmesidir. Diğer mirasçılar, paylarına düşen kullanım bedelini ecrimisil olarak talep edebilir; ancak bunun için öncelikle kullanımın kendi rızaları dışında sürdüğünün ortaya konması gerekir.
Okurlardan Sorular
Kardeşlerimden biri yurt dışında; paylaşım nasıl yapılır?
Yurt dışındaki mirasçı, konsoloslukta düzenleyeceği vekâletname ile işlemlere katılabilir. Anlaşma sağlanamazsa ona yapılacak tebligat uluslararası usulle gönderilir.
Tapuda dedemin adı duruyor; ne yapmalıyım?
Dedenin ve ondan sonra ölen mirasçıların her biri için mirasçılık belgesi alınarak zincirleme intikal yapılır. Ardından paylaşım veya ortaklığın giderilmesi değerlendirilir.
Osmaniye'de bir miras paylaşımı veya hisseli taşınmaz sorunu yaşıyorsanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek dosyanızı birlikte inceleyebilirsiniz.
