Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Bir çocuğun soybağının kurulması, şiddet gören bir kadının korunması, boşandıktan yıllar sonra nafakanın yeni koşullara uyarlanması ya da eşlerden birinin aile konutunu habersiz satmaya kalkması da bu alanın konusudur. Osmaniye'de geniş aile yapısının hâlâ güçlü olması, bu uyuşmazlıklara akrabaların, köydeki mal varlığının ve kuşaklar arası ilişkilerin de karışmasına neden olur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Osmaniye'de aile hukukunun boşanma dışındaki alanlarında da vekillik yürütüyoruz.
Aile Davalarının Görüldüğü Mahkemeler
Osmaniye merkez, Toprakkale ve Hasanbeyli'deki aile uyuşmazlıkları Osmaniye Adliyesi'ndeki aile mahkemelerinde görülür. Kadirli Adliyesi'nde de aile mahkemesi bulunur ve Kadirli ile Sumbas'taki dosyalar burada incelenir. Düziçi ve Bahçe'deki mülhakat adliyelerde aile davalarına bakmakla görevli mahkeme dosya açılırken kontrol edilmelidir. Aile mahkemesi kararlarının istinaf incelemesi Adana Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Şiddete Karşı Koruma Kararları
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kişilere hızlı bir koruma imkânı tanır. Uzaklaştırma, iletişim yasağı, ortak konuttan çıkarma ve silahın teslimi gibi tedbirler aile mahkemesinden talep edilebilir; acil durumlarda kolluk amirinin ve mülki amirin de belirli tedbirleri alma yetkisi vardır. Kanun, tedbir kararı için şiddetin ispatını aramaz; başvuranın beyanı ve durumun aciliyeti yeterli kabul edilebilir. Koruma kararına aykırılık ise zorlama hapsi gibi ciddi yaptırımlara yol açar. Köylerde ya da aynı apartmanda akrabalarla birlikte yaşanan durumlarda tedbirin pratikte nasıl uygulanacağı ayrıca planlanmalıdır.
Soybağı: Babalık ve Soybağının Reddi
Evlilik dışında doğan çocuğun babasıyla soybağı tanıma veya babalık davasıyla kurulur. Babalık davası ana ve çocuk tarafından açılabilir; günümüzde DNA incelemesi bu davaların en belirleyici delilidir. Evlilik içinde doğan çocuğun babası olmadığını düşünen koca ise soybağının reddi davası açabilir; bu dava için kanunda öngörülen hak düşürücü süreler kısa olduğundan gecikmemek gerekir. Soybağının kurulması, çocuğun nafaka ve mirasçılık hakları bakımından da sonuç doğurur.
Evlat Edinme
Küçüğün evlat edinilmesi için evlat edinenin belirli bir yaş ve evlilik süresi koşulunu taşıması, çocuğun bir yıl süreyle bakılıp eğitilmiş olması ve evlat edinmenin çocuğun yararına olması gerekir. Osmaniye'de karşılaşılan durumlardan biri, akraba çocuğunun yıllarca bakılmış olması ve bu fiili ilişkinin hukuki bir zemine oturtulmak istenmesidir. Ergin kişilerin evlat edinilmesi ise daha sınırlı koşullara bağlıdır.
Aile Konutu ve Mal Varlığı
Eşlerin birlikte yaşadığı ev, tapu kimin adına olursa olsun aile konutu niteliği taşıyabilir. Malik olan eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu satamaz, ipotek ettiremez veya kira sözleşmesini feshedemez. Rızası alınmadan yapılan devirlere karşı tapu iptali yoluna gidilebilir. Hak kaybını önlemenin pratik yolu, tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasıdır. Depremden sonra yeniden yapılan ya da hak sahipliğiyle verilen konutlarda şerh durumunun yeniden kontrol edilmesi faydalıdır.
Değişen Koşullar: Velayet ve Nafaka
- Velayetin değiştirilmesi: Velayet sahibi ebeveynin çocuğun bakımını ihmal etmesi, şehir değiştirmesi veya kişisel ilişkiyi engellemesi gibi durumlar, velayetin değiştirilmesi davasına gerekçe olabilir.
- Nafakanın artırılması veya azaltılması: Tarafların gelirindeki önemli değişiklikler ve yaşam maliyetindeki artış, nafakanın yeniden belirlenmesini haklı kılabilir.
- Kişisel ilişkinin düzenlenmesi: Çocuğun okul takvimi, ebeveynlerin yaşadığı ilçeler arasındaki mesafe ve bayram ziyaretleri gibi pratik konular karara açıkça yansıtılmalıdır.
Nişan, Düğün Takıları ve Ziynet Eşyası
Osmaniye'de düğünlerde takılan altınlar ve nişanda verilen hediyeler, ayrılık sonrasında sık tartışılan konulardandır. Yargıtay uygulamasına göre düğünde kadına takılan ziynet eşyası, aksi kanıtlanmadıkça kadına ait sayılır. Ziynetlerin eşin elinde kaldığı ya da onun tarafından bozdurulduğu iddiası, iade veya bedel davasının konusunu oluşturur; burada tanık beyanları, düğün videoları ve fotoğraflar önemli delillerdir. Nişanın bozulması hâlinde ise alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir. Bu taleplerde zamanaşımı, nişanın sona ermesinden itibaren bir yıldır. Ziynet davası boşanma davasıyla birlikte açılabileceği gibi ayrıca da açılabilir; ancak harç ve ispat yükü bakımından hangi yolun izleneceği önceden değerlendirilmelidir.
Osmaniye'de nişan ve düğün masraflarının çoğu zaman iki aile arasında paylaşıldığı düşünüldüğünde, hangi eşyanın kime ait olduğunun belgelerle ortaya konması ayrılık sonrasında tartışmayı azaltır. Çeyiz listesi, fatura ve banka kayıtları bu açıdan saklanmalıdır.
Kısa Sorular
Koruma kararı almak için avukat gerekli mi?
Hayır, doğrudan başvurulabilir. Ancak tedbirin kapsamı, süresi ve ihlal hâlinde izlenecek yol konusunda destek almak sürecin etkinliğini artırır.
Babalık davası için çocuğun kaç yaşında olması gerekir?
Dava süreleri kanunda belirlenmiştir ve kimin açtığına göre farklılık gösterir. Somut tarihler üzerinden değerlendirme yapılmalıdır.
Osmaniye'de aile hukukuyla ilgili bir sorunla karşılaştıysanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçerek durumunuzu birlikte değerlendirebilirsiniz.
