Osmaniye'nin ticari hayatı, ovada yetişen ürünün işlenip satıldığı tarım ticareti ile organize sanayi bölgesinde büyüyen demir-çelik ve metal sanayisinin etrafında şekillenir. Yerfıstığını üreticiden toplayan, kavuran, ambalajlayan ve ülkenin dört bir yanına gönderen işletmeler; haddehaneye hurda tedarik eden firmalar; inşaat demiri ve profil satan bayiler; nakliye şirketleri ve aile şirketi olarak kurulmuş limited şirketler bu yapının parçalarıdır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Osmaniye'de şirketlere ve tacirlere ticari uyuşmazlıklarda ve sözleşme süreçlerinde destek veriyoruz.
Ticari Davalar Hangi Mahkemede Görülür?
Türk Ticaret Kanunu'na göre ticari davalara asliye ticaret mahkemeleri bakar; asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde ise bu davalar asliye hukuk mahkemesinde, ticaret mahkemesi sıfatıyla görülür. Osmaniye'de ticari bir davayı açarken, görevli mahkemenin ve yetkili yerin dosyanın niteliğine göre doğru belirlenmesi gerekir. Kadirli ve Düziçi'deki işletmeler bakımından da aynı kontrol yapılmalıdır. İlk derece kararlarına karşı istinaf incelemesi Adana Bölge Adliye Mahkemesi'nin hukuk dairelerinde yapılır.
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuk, özellikle süregelen ticari ilişkiyi tamamen koparmadan çözüm aramak isteyen taraflar için de fırsat sunar.
Tarım Ürünü Ticaretinde Sık Görülen Uyuşmazlıklar
Yerfıstığı ve tahıl ticareti çoğu zaman sözlü anlaşmalara, avans ödemelerine ve güvene dayanır. Ürünün nem oranı, kalibresi, fire miktarı ya da teslim zamanı konusunda çıkan tartışmalar, tarafların elinde yazılı belge bulunmadığında ispat sorununa dönüşür. Tüccarın üreticiye hasat öncesi verdiği avansın ürünle mahsup edilip edilmeyeceği, fiyatın teslim günündeki piyasaya göre mi yoksa önceden belirlenen rakama göre mi hesaplanacağı en sık tartışılan konulardır. Bu ilişkilerde kantar fişleri, müstahsil makbuzları, faturalar ve mesajlaşma kayıtları delil olarak önem taşır. Ürünün depolanması sırasında oluşan bozulma ve küflenme gibi zararlar ise ayrıca saklama sözleşmesi hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
Sanayi ve Tedarik Zincirinde Alacak Sorunları
- Vadeli satış ve çek: Demir, hurda ve inşaat malzemesi ticaretinde yaygın olan vadeli çekler karşılıksız çıktığında kambiyo takibi ve karşılıksız çek şikâyeti gündeme gelir.
- Ayıplı mal: Teslim edilen malın standarda uymaması hâlinde, tacirler arası satışta ayıbın kanunda öngörülen kısa sürelerde bildirilmesi gerekir; aksi hâlde mal kabul edilmiş sayılabilir.
- Nakliye ve hasar: Otoyol üzerinden sevk edilen yüklerde taşıyıcının sorumluluğu, hasar ve gecikme durumları.
- Bayilik ve distribütörlük: Bölge münhasırlığının ihlali, sözleşmenin haksız feshi ve portföy tazminatı talepleri.
Aile Şirketlerinde Ortaklık Sorunları
Osmaniye'deki işletmelerin önemli bir kısmı aile şirketi olarak kurulmuştur. Kurucu kuşağın vefatı, kardeşler arasındaki görüş ayrılıkları veya ortaklardan birinin işletmeye emek vermediği iddiası, limited şirketlerde ortaklıktan çıkma ve çıkarılma davalarına, genel kurul kararlarının iptali taleplerine ya da müdürün sorumluluğuna ilişkin uyuşmazlıklara dönüşebilir. Şirket esas sözleşmesinde pay devri, ön alım hakkı ve ölüm hâlinde payların akıbeti gibi konuların baştan düzenlenmesi, ileride çıkabilecek miras ve şirket uyuşmazlıklarını büyük ölçüde azaltır. Ortaklar arasındaki ilişki bozulduğunda ise şirket defterlerinin incelenmesi, bilgi alma hakkı ve haklı sebeple fesih gibi araçlar birlikte değerlendirilmelidir.
Haksız Rekabet ve Ticari İtibar
Yöresel ürün pazarında, başka bir işletmenin ambalajını, tabelasını ya da tanınmış ürün adını taklit etmek; rakip hakkında yanlış ve yanıltıcı açıklamalar yapmak haksız rekabet oluşturabilir. Haksız rekabet davasında tespit, men, ref ve tazminat talepleri birlikte ileri sürülebilir. Bu tür davalarda delillerin, özellikle internet satış sayfaları ve sosyal medya paylaşımlarının, kaybolmadan tespit edilmesi önemlidir.
Deprem Sonrası Ticari İlişkiler
6 Şubat 2023 depremleri, Osmaniye'deki bazı işletmelerde üretimin durmasına, teslimlerin gecikmesine ve kira ilişkilerinin sarsılmasına yol açtı. Bu dönemde sözleşmelerin ifa edilememesi, mücbir sebep ve aşırı ifa güçlüğü hükümleri çerçevesinde tartışıldı. Hangi gecikmenin depremden kaynaklandığı ve hangisinin ondan bağımsız olduğu, her sözleşme için ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir sorudur.
Kadirli ve Düziçi'deki İşletmeler İçin Pratik Notlar
Osmaniye'nin il merkezi dışındaki ilçelerinde de un, yem, tohum ve tarım ilacı bayileri, hayvancılık işletmeleri ve küçük ölçekli imalathaneler önemli bir ticari hacim oluşturur. Bu işletmelerin alacakları çoğu zaman cari hesap ve veresiye defteri üzerinden takip edilir. Cari hesap mutabakatlarının yılda en az bir kez yazılı olarak alınması, ileride çıkacak bir uyuşmazlıkta alacağın ispatını kolaylaştırır ve zamanaşımı tartışmalarını azaltır.
Sorular
Tüccara verdiğim ürünün parasını alamadım; nereden başlamalıyım?
Önce teslimi ve miktarı gösteren belgeler toplanmalıdır. Ardından ilamsız icra takibi ya da arabuluculuk sonrasında alacak davası seçenekleri değerlendirilir.
Limited şirketten ayrılmak istiyorum; ortaklar izin vermiyor. Ne yapabilirim?
Haklı sebep varsa mahkemeden ortaklıktan çıkmaya izin verilmesi istenebilir. Payın gerçek değerinin belirlenmesi bu davanın en önemli aşamasıdır.
Osmaniye'de ticari bir uyuşmazlık yaşıyorsanız veya şirketinizin sözleşmelerini gözden geçirmek istiyorsanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
