Muş'un ticari hayatı büyük ölçüde tarım ve hayvancılığın etrafında döner. Yem, gübre, tohum ve tarım makinesi satan bayiler, süt toplayan ve işleyen işletmeler, büyükbaş ve küçükbaş hayvan alım satımı yapan tüccarlar, inşaat malzemesi toptancıları ve il merkezindeki çarşı esnafı, birbirine vadeli satış ve cari hesap ilişkileriyle bağlıdır. Buna 2008'de faaliyete geçen Muş Organize Sanayi Bölgesindeki işletmeler, şeker fabrikası ve çimento fabrikası çevresinde oluşan tedarik zinciri eklenir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Muş'ta faaliyet gösteren tacirlere ve şirketlere sözleşme, alacak, ortaklık ve yeniden yapılandırma konularında danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti veriyoruz.
Ticari Davalar Muş'ta Hangi Mahkemede Görülür?
Ticari davalar asliye ticaret mahkemesinin görevindedir; ancak ayrı bir asliye ticaret mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar. Muş Adliyesinin ve ilçe adliyelerinin mevcut kayıtlarında ayrı bir asliye ticaret mahkemesi görünmediğinden, dava dilekçesi ticari davalara bakmakla görevli mahkemeye hitaben hazırlanır ve görev konusu dava açılmadan önce güncel kayıtlardan kontrol edilir. Yetki bakımından sözleşmedeki yetki şartı, davalının yerleşim yeri ve ifa yeri birlikte değerlendirilmelidir; Muşlu bir bayinin İstanbul veya Konya merkezli bir üreticiyle yaptığı bayilik sözleşmesindeki yetki maddesi, davanın hangi kentte görüleceğini belirleyebilir. İlk derece kararlarına karşı istinaf incelemesi Van Bölge Adliye Mahkemesinde yapılır.
Dava Öncesi Zorunlu Arabuluculuk
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bir yem bayisinin hayvancılık işletmesinden olan vadesi geçmiş alacağı ya da bir nakliyecinin taşıma ücreti için açacağı dava bu kapsamdadır. Arabuluculuk görüşmesi çoğu zaman tarafların ticari ilişkiyi koparmadan bir ödeme takvimi üzerinde uzlaşmasına imkân verir. Muş gibi tacirlerin birbirini yakından tanıdığı bir çarşıda bu yol, hem zaman hem itibar açısından değerlidir. Anlaşma sağlanırsa, avukatlar ve arabulucu tarafından imzalanan anlaşma belgesi icra edilebilir nitelik kazanır.
Cari Hesap, Fatura ve Ticari Defterler
Muş'taki toptan ve perakende ticarette alışverişin önemli kısmı cari hesap ve veresiye usulüyle yürür. Uyuşmazlık çıktığında ilk bakılan belgeler faturalar, irsaliyeler, cari hesap ekstreleri ve ticari defterlerdir. Türk Ticaret Kanunu'na göre faturayı alan tacir, içeriğine sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır. Ticari defterlerin usulüne uygun tutulması ve açılış ile kapanış onaylarının yaptırılması, tacirler arasındaki davalarda bu defterlerin lehe delil olarak kullanılabilmesinin şartıdır. Kayıtlarını düzenli tutmayan bir esnafın, haklı olduğu bir alacağı ispatlaması zorlaşır.
Aile Şirketleri ve Ortaklık Uyuşmazlıkları
Muş'taki işletmelerin önemli bir kısmı kardeşler, kuzenler veya baba ile oğullar arasında kurulmuş limited şirketler ya da kayıt dışı adi ortaklıklardır. Ortaklardan biri öldüğünde, gurbete gittiğinde veya aile içinde küslük çıktığında şirketin yönetimi kilitlenebilir. Bu durumlarda müdürün yetkisinin kaldırılması, ortaklıktan çıkma veya çıkarılma, kâr payı ve bilgi alma hakkının kullanılması, haklı sebeple şirketin feshi gibi yollar gündeme gelir. Şirket sözleşmesi hazırlanırken pay devri, ölüm hâlinde mirasçıların durumu ve uyuşmazlık çözüm yöntemi önceden düzenlenirse, ileride uzun ve maliyetli davaların önüne geçilebilir.
Çek, Senet ve Ödeme Güçlüğü
Hayvan ve yem ticaretinde vadeli çek ve bono kullanımı yaygındır. Karşılıksız çıkan çek hakkında hem kambiyo senetlerine özgü icra takibi hem de çek hesabı sahibi hakkında Çek Kanunu kapsamında şikâyet yolu bulunur. Senet ve çek üzerinde yapılan tahrifat, tanzim tarihi ile vade tarihinin uyumsuzluğu ya da ciro zincirindeki kopukluklar, alacağın tahsilini doğrudan etkiler. Ödeme güçlüğüne düşen ama faaliyetini sürdürme imkânı olan bir işletme için konkordato, alacaklılarla yapılandırma ve borçların ertelenmesi seçenekleri değerlendirilebilir; konkordato başvurusu ayrıntılı bir ön proje ve mali tablo gerektirdiğinden hazırlığa erken başlanmalıdır.
Haksız Rekabet ve Ticari İtibar
Küçük bir kentte aynı sektördeki işletmeler arasında rekabet bazen sınırı aşar: bir rakibin ürünleri hakkında yanıltıcı söylentiler yaymak, eski çalışanı aracılığıyla müşteri listesini ele geçirmek veya tanınmış bir işletmenin tabelasına benzer bir isim kullanmak bunların örnekleridir. Türk Ticaret Kanunu'ndaki haksız rekabet hükümleri, bu tür eylemlerin tespiti, durdurulması ve zararın tazmini için dava imkânı tanır. Delillerin kaybolma riski varsa dava öncesinde delil tespiti istenebilir.
Muş'ta hayvan alım satımındaki alacaklar ticari dava sayılır mı?
Davanın ticari sayılması, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyle ilgili bulunup bulunmadığına bağlıdır. Hayvan tüccarı ile besici işletme arasındaki uyuşmazlık ticari dava olabilirken, iki çiftçi arasındaki tek seferlik bir satış genel hükümlere tabi olabilir; bu ayrım hem arabuluculuk hem görevli mahkeme bakımından önemlidir.
Alacağımı güvenceye almak için dava sonucunu beklemek zorunda mıyım?
Borçlunun mallarını elden çıkarma ihtimali varsa, vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için ihtiyati haciz istenebilir. Mahkeme genellikle teminat şartı arar.
Muş'taki ticari faaliyetinizde bir alacak, ortaklık veya sözleşme sorunuyla karşılaştıysanız, belgelerinizi birlikte inceleyerek izlenecek yolu belirleyebiliriz.
