Fikri mülkiyet denince çoğu kişinin aklına büyük şehirlerdeki teknoloji şirketleri gelir. Oysa Zonguldak'ta da bir pastanenin yıllardır kullandığı isim, Devrek'te kuşaktan kuşağa aktarılan baston yapım geleneği, Ereğli'nin kendine özgü tarım ürünleri, üniversitedeki bir araştırmacının geliştirdiği yöntem ya da yerel bir fotoğrafçının havza fotoğrafları korunması gereken fikri değerlerdir. Bu değerler korunmadığında, başkası tarafından tescil ettirilmesi ya da izinsiz kullanılması mümkündür. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Zonguldak'taki işletmelere, üreticilere ve yaratıcılara fikri mülkiyet hukukunda destek veriyoruz.
İşletme Adından Tescilli Markaya
Zonguldak'ta birçok esnaf ve aile işletmesi, yıllardır kullandığı ismin kendisine ait olduğunu düşünür; ancak ticaret sicilindeki unvan ile tescilli marka aynı şey değildir. Marka tescili Türk Patent ve Marka Kurumu'na başvuruyla yapılır ve tescil edilen sınıflardaki mal ve hizmetler için koruma sağlar. Başvurudan önce benzer markaların araştırılması, ileride itiraz ve hükümsüzlük davalarıyla karşılaşma riskini azaltır. Başkası tarafından yapılan ve sizin markanıza benzeyen bir başvuruya, bültende yayımlanmasından itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir. Kötü niyetle yapılmış tescillere karşı ise hükümsüzlük davası açılabilir.
Yöresel Ürünler ve Coğrafi İşaret
Devrek bastonu gibi yöreyle özdeşleşmiş el sanatları ve Ereğli'nin çileği gibi tarım ürünleri, coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı korumasının konusu olabilecek yerel değerlerdir. Coğrafi işaret tescili, ürünün belirli bir yöreye özgü niteliklerini koruma altına alır ve bu adın yöre dışında ya da standartlara uymayan ürünlerde kullanılmasını engeller. Tescilin hangi üretici birliği, belediye ya da kurum adına yapıldığı ve denetim mekanizmasının nasıl işlediği, üreticilerin bu adı nasıl kullanabileceğini belirler. Zonguldak'taki üreticilerin, tescilli bir adı kullanırken tescil belgesindeki şartlara uyması gerekir.
Patent, Faydalı Model ve Tasarım
Madencilik, metal işleme ve enerji gibi teknik sektörlerin yoğun olduğu Zonguldak'ta, sahada çalışanların ve küçük atölyelerin geliştirdiği pratik çözümler patent ya da faydalı model korumasına konu olabilir. Buluşun başvurudan önce kamuya açıklanması yenilik şartını ortadan kaldırabileceğinden, fuar ya da sosyal medya paylaşımından önce başvuru yapılması önemlidir. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nde yürütülen araştırmalardan doğan buluşlarda ise hakların araştırmacıya mı üniversiteye mi ait olacağı, ilgili mevzuat ve proje sözleşmeleri çerçevesinde belirlenir. Ürünlerin görünümünü korumak isteyen üreticiler için tasarım tescili ayrı bir koruma yoludur.
Telif Hakları ve Dijital İçerik
Fotoğraf, video, müzik, yazı ve yazılım gibi eserler, tescile gerek olmaksızın yaratıldıkları anda telif korumasına sahip olur. Zonguldak'ın maden ve kıyı manzaralarını konu alan fotoğrafların izinsiz olarak reklam ya da haber sitelerinde kullanılması, yerel müzisyenlerin eserlerinin izinsiz çoğaltılması ve yazılım lisanslarının ihlali tipik uyuşmazlıklardır. Hak sahibi, ihlalin durdurulmasını ve tazminat isteyebilir; belirli ihlaller ayrıca suç oluşturur.
Unvan, Alan Adı ve Sosyal Medya Hesapları
Zonguldak'ta yeni kurulan işletmelerin önemli bir kısmı, müşteriye ilk olarak sosyal medya hesabı üzerinden ulaşır. Hesap adının ya da alan adının başka bir işletmenin tescilli markasıyla karıştırılacak ölçüde benzer olması, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet iddialarına yol açabilir. Tersi durumda, Zonguldak'ta yıllardır bilinen bir işletmenin adını kullanan sahte hesaplar ve taklit ürün satışları da görülür. Bu durumda platformlara yapılacak hak sahipliği bildirimleri, ihtarname ve gerekirse ihtiyati tedbir talebi gündeme gelir. Ticaret unvanı, marka ve alan adının birbirinden bağımsız korumalar olduğu unutulmamalı; işletme adı seçilirken üçünün birlikte araştırılması önerilir. Zonguldak'ta faaliyet gösteren bir işletmenin adını il dışındaki bir firmanın tescil ettirmesi de mümkün olduğundan, büyüme planı olan işletmelerin tescili ertelememesi gerekir. Tescil, başvuru tarihinden itibaren on yıl süreyle koruma sağlar ve süresinde yenilenerek devam ettirilebilir.
Hangi Mahkemede Dava Açılır?
Fikri ve sınai haklara ilişkin davalar, bu alanda ihtisas mahkemesi bulunan yerlerde fikri ve sınai haklar mahkemelerinde görülür. Zonguldak'ta bu nitelikte ayrı bir mahkemenin bulunduğu teyit edilmemiştir; ihtisas mahkemesi bulunmayan yerlerde davalara bakacak mahkeme HSK'nın görevlendirme kararlarına göre belirlenir. Yetkili yer ise davacının yerleşim yeri, ihlalin gerçekleştiği yer ya da davalının yerleşim yeri gibi kanunda sayılan seçeneklere göre belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yıllardır kullandığım işletme adını başkası marka olarak tescil ettirmiş; ne yapabilirim?
Önceden kullanıma dayalı haklarınız ve başvurunun kötü niyetle yapılıp yapılmadığı incelenir. Şartları varsa hükümsüzlük davası açılabilir; ancak bazı haklarda sessiz kalma süresi önem taşıdığından gecikmemek gerekir.
Fotoğrafımı izinsiz kullanan siteye karşı ne yapılabilir?
Önce ihlalin tarihli ekran görüntüleriyle belgelenmesi, ardından ihtarname gönderilmesi uygun olur. Sonuç alınamazsa tazminat ve ihlalin durdurulması için dava açılabilir.
Zonguldak'ta bir markayı, ürünü ya da eseri korumak istiyorsanız, başvuru öncesinde Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile durumu birlikte değerlendirebilirsiniz.
