Boşanma, Afyonkarahisar'da çoğu zaman iki kişinin değil, iki ailenin ve bir işletmenin meselesidir. Tarlası, ahırı ve süt veren hayvanları olan bir çiftçi ailesinde mal paylaşımı, il merkezindeki apartman dairesinden çok daha karmaşık hâle gelir. Yurt dışına çalışmaya gitmiş eşler, kuşaklar boyunca birlikte yaşayan geniş aileler ve köyle şehir arasında bölünmüş hayatlar da Afyonkarahisar'daki boşanma dosyalarının kendine özgü yanlarıdır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak il genelinde anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında vekillik yapıyoruz.
Dava Hangi Adliyede Açılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da eşlerin dava açılmadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerin mahkemesinde açılabilir. Afyonkarahisar ilinde birden fazla adliye bulunduğu için bu tercih pratik sonuçlar doğurur. Örneğin Dinar'da oturan bir eş davayı Dinar'da açabilir; diğer eş Afyonkarahisar merkezde yaşıyorsa orada da açılabilir. Aile mahkemesi kurulmamış ilçelerde boşanma davalarına asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Hangi ilçede hangi mahkemenin görevli olduğunu dosyayı hazırlarken kontrol ediyoruz.
Anlaşmalı mı, Çekişmeli mi?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi gerekir. Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirmelidir. Bu yolda en önemli belge, nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki ve mal paylaşımını açıkça düzenleyen protokoldür. Belirsiz bırakılan her madde, ileride yeni bir davaya dönüşebilir.
Anlaşma sağlanamazsa çekişmeli boşanma yoluna gidilir. Burada evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve kusur durumunu delillerle ortaya koymak gerekir. Tanık beyanları, mesaj kayıtları ve sosyal inceleme raporları dosyanın seyrini belirler. Küçük ilçelerde tanıkların çoğu birbirini tanır; tanık listesini hazırlarken bu durumu da hesaba katmak gerekir.
Çiftçi Ailesinde Mal Paylaşımı
Afyonkarahisar'ın kırsal ilçelerinde evlilik içinde edinilen mallar çoğunlukla tarım arazisi, traktör, sağmal inek ya da koyun sürüsüdür. 2002'den sonra edinilen mallar bakımından kural, edinilmiş mallara katılma rejimidir. Ancak miras yoluyla gelen tarla kişisel mal sayılır. Evlilik süresince o tarlaya yapılan katkılar ise ayrıca değerlendirilir. Hayvan sayısındaki değişim, süt satışından elde edilen gelirin nereye harcandığı ve tarım kredileriyle alınan makinelerin kime ait olduğu gibi sorular, bu dosyalarda bilirkişi incelemesi gerektirir. Ortak çalışılan bir işletmede kadının emeği çoğu zaman kayıt dışıdır; bu katkıyı tanık ve belgeyle görünür kılmak önemlidir.
Yurt Dışında Yaşayan Eşler
Emirdağ başta olmak üzere Afyonkarahisar'ın bazı ilçelerinden Avrupa'ya, özellikle Belçika'ya uzanan köklü bir göç geçmişi vardır. Bu nedenle ilde eşlerden birinin yurt dışında yaşadığı boşanma dosyaları sık görülür. Yabancı bir mahkemede verilmiş boşanma kararının Türkiye'de sonuç doğurması için tanınması gerekir. Bazı kararlar nüfus müdürlüğü ya da konsolosluk aracılığıyla idari yoldan nüfusa işlenebilir. Diğerleri için mahkemede tanıma ya da tenfiz davası açmak gerekir. Davanın Türkiye'de mi yoksa yaşanılan ülkede mi açılacağı, mal varlığının ve çocukların nerede bulunduğuna göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
İlçe Adliyelerinde Dava Takibi
Afyonkarahisar geniş bir ildir ve ilçe adliyeleri il merkezine onlarca kilometre uzaklıktadır. Dinar, Bolvadin, Emirdağ ya da Sandıklı'da görülen bir boşanma davasında taraflardan biri büyük şehirde yaşıyor olabilir. Duruşmaya katılım, tanıkların ulaşımı ve tebligatın köydeki adrese ulaşıp ulaşmadığı gibi pratik konular davanın süresini doğrudan etkiler. Köy adreslerine yapılan tebligatlarda muhtarlığa bırakılan evrak bazen zamanında fark edilmez; bu da cevap süresinin kaçırılmasına yol açabilir. Bu nedenle dava açıldığında karşı tarafın güncel adresini doğru tespit etmek, tebligatı izlemek ve süreleri takvime bağlamak önemlidir. Anlaşmalı boşanmada tarafların duruşmada bizzat bulunması gerekir; çekişmeli davada ise dosya vekil aracılığıyla takip edilebilir. İlk derece kararına karşı istinaf incelemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır. Kararın kesinleşmesinden sonra nüfus kaydına işlenmesi ve varsa tapudaki aile konutu şerhinin kaldırılması gibi işlemler de takip edilmelidir.
Nafaka ve Velayet Hakkında Sorular
Dava sürerken nafaka alınabilir mi?
Evet. Mahkeme dava süresince eşin ve çocukların geçimi için tedbir nafakasına hükmedebilir. Boşanmadan sonra yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası, çocuk için iştirak nafakası istenebilir. Tarım geliri mevsimlik ve belirsiz olduğundan, gelirin tespiti çiftçi ailelerinde ayrıca özen ister.
Çocuk il merkezinde okuyor, eşim köyde yaşıyor; velayet nasıl belirlenir?
Belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Okulu, sağlık ihtiyaçları, bakım düzeni ve ebeveynle bağı birlikte değerlendirilir. Mahkeme gerekli gördüğünde pedagog ya da sosyal çalışmacı raporu alır. Velayeti almayan ebeveyn için hafta sonu ve tatil dönemlerini kapsayan bir kişisel ilişki düzeni kurulur.
Afyonkarahisar'da boşanmayı düşünüyor ya da size açılmış bir davayla karşı karşıya kalıyorsanız, elinizdeki belgeleri birlikte gözden geçirip seçeneklerinizi ilk görüşmede konuşabiliriz.
