Bir sözleşmenin değeri, işler yolunda gitmediğinde anlaşılır. Balıkesir'de bunun en tipik örnekleri; kıyıda bir arsa sahibiyle müteahhit arasında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesi, bir zeytin üreticisinin hasat öncesi ürününü sattığı sözlü anlaşma, bir süt üreticisinin mandırayla yaptığı alım sözleşmesi, bir otelin sezonluk kira sözleşmesi ya da tatil sırasında imzalanan bir devre tatil sözleşmesidir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Balıkesir'de sözleşmelerin hazırlanması, incelenmesi ve sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda danışmanlık ve vekillik yapıyoruz.
Sözleşmeyi İmzalamadan Önce
Uyuşmazlıkların önemli bir kısmı, sözleşmenin yazımı sırasında gözden kaçan ayrıntılardan doğar. Edimlerin açıkça tanımlanması, teslim tarihi ve yeri, ödeme takvimi, gecikme hâlinde uygulanacak yaptırımlar, fesih şartları ve uyuşmazlık durumunda yetkili mahkeme gibi hükümler önceden düşünülmelidir. Bazı sözleşmeler için kanun belirli bir şekil öngörür: taşınmaz satışı tapuda resmî şekilde, taşınmaz satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Şekle aykırı sözleşme kural olarak geçersizdir.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri
Edremit Körfezi'nde, Ayvalık'ta ve il merkezinde arsa sahiplerinin müteahhitlerle yaptığı kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, Balıkesir'de en çok uyuşmazlık doğuran sözleşme türleri arasındadır. Sık görülen sorunlar şunlardır:
- Teslim süresinin aşılması ve gecikme tazminatı.
- Projeye ve sözleşmeye aykırı, ayıplı imalat.
- Müteahhidin işi yarıda bırakması ve arsa sahibinin sözleşmeden dönmesi.
- Müteahhide bırakılan bağımsız bölümlerin, inşaat tamamlanmadan üçüncü kişilere satılması.
- Paylaşım cetvelindeki belirsizlikler ve ortak alanların dağılımı.
Deprem riskinin yeniden gündeme geldiği bölgede, yapı denetimi ve zemin etüdüne ilişkin yükümlülüklerin sözleşmede açıkça yer alması da önem kazanmıştır.
Tarım Ürünü Alım ve Sözleşmeli Üretim
Zeytin, zeytinyağı ve süt ticaretinde sözleşmeler çoğu zaman sözlü veya bir defter kaydından ibarettir. Ürünün kalitesi, asit oranı, teslim tarihi ve fiyatın nasıl belirleneceği konusunda anlaşmazlık çıktığında, sözlü anlaşmanın ispatı zorlaşır. Sözleşmeli üretim modelinde ise üretici ile alıcı arasında üretim öncesi yapılan sözleşmenin hükümleri, ürün bedelinin ödenmesi ve kalite kontrolü açısından belirleyicidir. Fiyatın sabit mi yoksa piyasaya endeksli mi olduğu, ani fiyat değişimlerinde tarafların yükümlülüklerini doğrudan etkiler.
Turizm İşletmeleri ve Kira Sözleşmeleri
Balıkesir kıyısında pek çok otel, pansiyon ve restoran, mülk sahibinden kiralanarak işletilir. Sezonluk kira bedeli, demirbaşların durumu, kiracının yaptığı tadilatlar ve sezon ortasında yaşanan olağanüstü gelişmeler bu sözleşmelerin tartışmalı noktalarıdır. Sözleşme kurulduktan sonra tarafların öngöremediği olağanüstü bir durum, edimler arasındaki dengeyi aşırı bozarsa, aşırı ifa güçlüğü hükümleri çerçevesinde sözleşmenin uyarlanması istenebilir.
Devre Tatil ve Tatil Sözleşmeleri
Kıyı ilçelerinde tatil sırasında yapılan tanıtımlarla imzalatılan devre tatil ve uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri sık şikâyet konusudur. Tüketici, bu sözleşmelerde kanunda öngörülen cayma süresi içinde gerekçe göstermeden sözleşmeden cayabilir; cayma süresi içinde tüketiciden ödeme alınması da kural olarak yasaktır. Cayma süresi geçmişse sözleşmenin hükümleri, haksız şart iddiaları ve satıcının bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği incelenir.
Cezai Şart ve Fesih
Sözleşmelerde öngörülen cezai şart, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenecek bir bedeldir. Hâkim, aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirebilir; ancak tacirler arasındaki sözleşmelerde bu indirim imkânı sınırlıdır. Sözleşmenin feshi veya sözleşmeden dönme hakkı kullanılmadan önce, karşı tarafa noter aracılığıyla ihtar çekilmesi ve uygun süre verilmesi çoğu durumda gereklidir.
Balıkesir'de Tadilat ve Güçlendirme Sözleşmeleri
Deprem kaygısının arttığı son dönemde Balıkesir'de pek çok bina sahibi güçlendirme, tadilat ve çatı yenileme işleri için ustalar ve küçük inşaat firmalarıyla anlaşma yapmaktadır. Bu işler hukuken eser sözleşmesidir. Yüklenici, işi sözleşmeye ve fen kurallarına uygun yapmakla yükümlüdür; ayıplı işte iş sahibi ücretten indirim, giderleri yükleniciye ait olmak üzere onarım veya ağır durumlarda sözleşmeden dönme haklarından birini kullanabilir. Ayıbın teslimden sonra makul süre içinde bildirilmesi önemlidir. Sözlü anlaşmalarla başlayan işlerde, ödenen avansların ve yapılan işin kapsamının ispatı zorlaşır; bu nedenle kısa da olsa yazılı bir sözleşme, iş programı ve ödeme takvimi hazırlanması önerilir. Balıkesir'in kıyı ilçelerinde sezon öncesi hızla tamamlanması istenen işlerde, teslim gecikmesi için cezai şart konulması da sık başvurulan bir yöntemdir. Yapı ruhsatı gerektiren işlerde ise ruhsat yükümlülüğünün hangi tarafa ait olduğu sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Ödemelerin işin ilerleme aşamalarına bağlanması da iş sahibini korur.
Sık Sorulan Soru
Müteahhit teslim tarihini geçirdi; ne yapabilirim?
Sözleşmedeki gecikme hükümleri doğrultusunda gecikme tazminatı ya da cezai şart talep edilebilir; gecikme ciddi boyuttaysa sözleşmeden dönme seçeneği de değerlendirilebilir.
Balıkesir'de imzalamak üzere olduğunuz ya da uyuşmazlık yaşadığınız sözleşmeyi ilk görüşmede birlikte inceleyelim.
