Sinop'ta pek çok iş hâlâ el sıkışmayla başlar. Bir usta ile ev sahibinin anlaştığı tadilat, iki balıkçı arasında el değiştiren bir tekne, sezon başında kiralanan bir sahil lokantası ya da arsa sahibinin müteahhitle yaptığı kat karşılığı anlaşma, çoğu zaman eksik ya da tek sayfalık bir yazıyla kurulur. Sorunlar da genellikle iş bittiğinde değil, işler ters gittiğinde ortaya çıkar: teslim geciktiğinde, bedel ödenmediğinde ya da taraflardan biri vazgeçtiğinde. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Sinop'ta sözleşmelerin hazırlanması, incelenmesi ve sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda kişilere ve işletmelere destek veriyoruz.
Şekil Şartı: Hangi Sözleşme Nasıl Yapılmalı?
Türk hukukunda sözleşmeler kural olarak şekle bağlı değildir; ancak bazı sözleşmeler kanunda öngörülen şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz. Taşınmaz satışı tapu müdürlüğünde resmî senetle yapılır. Taşınmaz satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Kefalet sözleşmesi yazılı olmalı, kefilin sorumlu olduğu azami tutar ve kefalet tarihi kefilin el yazısıyla belirtilmelidir. Sinop'ta sık karşılaşılan bir hata, yazlık ya da arsa için yapılan satış vaadinin noterde değil, adi yazıyla yapılmasıdır; bu durumda tapu iptali ve tescil talebi ciddi biçimde zorlaşır, verilen paranın iadesi ise sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenebilir.
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri
İl merkezinde eski evlerin yerine apartman yapılması, Gerze ve Boyabat'ta ilçe merkezine yakın arsaların değerlenmesi, kat karşılığı inşaat sözleşmelerini Sinop'ta yaygın hâle getirmiştir. Bu sözleşmelerde teslim tarihi, gecikme hâlinde ödenecek tazminat ya da cezai şart, malzeme kalitesi, bağımsız bölümlerin paylaşımı, müteahhide tapu devrinin hangi aşamada yapılacağı ve iskânın kim tarafından alınacağı açıkça yazılmalıdır. İnşaat seviyesine göre aşamalı tapu devri, arsa sahibini müteahhidin mali sıkıntısına karşı korumanın en etkili yoludur.
Kira Sözleşmeleri: Lokanta, Otel ve Dükkân
Sezonluk işletmelerin kiralanmasında kira süresi, kira bedelinin ödeme takvimi, demirbaşların durumu, tadilat masraflarının kime ait olacağı ve sezon dışındaki kullanım koşulları belirleyicidir. İşyeri kiralarında kira artış oranı, sözleşmede kararlaştırılan ölçüte ve kanundaki sınırlara göre belirlenir. Kiracının yaptığı faydalı ve zorunlu masrafların sözleşme bittiğinde nasıl değerlendirileceği de baştan yazılmalıdır. Kira sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Tekne, Araç ve Ekipman Alım Satımı
Balıkçı teknelerinin ve av ekipmanının alım satımında, teknenin sicil ve ruhsat kayıtları, av izinleri, motorun ve donanımın durumu ile üzerinde haciz ya da rehin bulunup bulunmadığı dikkatle kontrol edilmelidir. Satıcının ayıptan sorumluluğu, sözleşmede açıkça sınırlandırılmamışsa kanun hükümlerine göre devam eder; alıcının, malı teslim aldıktan sonra uygun süre içinde gözden geçirmesi ve ayıbı satıcıya bildirmesi gerekir. Gizli ayıplar için bildirim, ayıbın ortaya çıkmasından hemen sonra yapılmalıdır.
Tarım Ürünü ve Tedarik Sözleşmeleri
Boyabat ve Durağan'da üreticilerin ürünlerini tüccarlara ya da işletmelere hasattan önce satması, fiyat ve teslim koşullarına ilişkin uyuşmazlıkları beraberinde getirir. Ürünün kalitesi, teslim tarihi, fiyatın sabit mi yoksa teslimdeki piyasa fiyatına göre mi belirleneceği ve hava koşulları nedeniyle teslim edilemeyen ürünün durumu sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Beklenmeyen olayların sözleşme dengesini aşırı ölçüde bozması hâlinde, uyarlama talebi de gündeme gelebilir.
Cezai Şart ve Fesih
Cezai şart, borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenecek tutarı önceden belirler. Hâkim, aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirebilir; ancak tacirler arasında bu indirim kural olarak istenemez. Sözleşmeyi feshetmeden önce karşı tarafa süre verilmesi gerekip gerekmediği, sözleşmenin türüne ve ihlalin niteliğine göre değişir. Usulüne uygun yapılmayan bir fesih, fesheden tarafı haksız fesih nedeniyle tazminat yükümlülüğü altına sokabilir.
Usta ve Tadilat Sözleşmeleri
Sinop'ta nemli ve tuzlu deniz havası, evlerde çatı, cephe ve yalıtım işlerini sık yapılan tadilatlar arasına sokar. Usta ile yapılan bu anlaşmalar hukuken eser sözleşmesidir. İşin kapsamı, malzemenin kim tarafından alınacağı, bedelin götürü mü yoksa metrekare üzerinden mi hesaplanacağı ve teslim tarihi yazılı olarak belirlenmezse, iş bittiğinde bedel ve ayıp tartışması kaçınılmaz olur. Ayıplı işte iş sahibinin, eseri teslim aldıktan sonra uygun sürede gözden geçirip ayıbı yükleniciye bildirmesi gerekir. Sinop'ta il dışında yaşayan ev sahiplerinin, yazlıklarında yaptırdıkları tadilatı uzaktan takip ettikleri durumlarda, işin aşamalarının fotoğrafla belgelenmesi ve ödemelerin banka üzerinden yapılması ispat bakımından önemlidir.
Sık Sorulanlar
Arsamı müteahhide verdim, inşaat durdu; ne yapabilirim?
Sözleşmedeki süre ve gecikme hükümlerine göre müteahhide süre verilerek ifa istenebilir ya da sözleşmeden dönülebilir. Tapu devri yapılmışsa iptal ve tescil talebi ayrıca değerlendirilir.
Satış vaadini noterde yapmadık; verdiğim parayı geri alabilir miyim?
Geçersiz sözleşme nedeniyle ödenen bedel, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir.
Sinop'ta imzalayacağınız ya da imzaladığınız bir sözleşmeyle ilgili tereddüdünüz varsa, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek metni birlikte inceleyebiliriz.
