Sinop'un çalışma hayatı, büyük sanayi bölgeleri olan illerden farklı bir ritimde akar. Kışın limandan açılan balıkçı tekneleri, yazın dolan oteller ve pansiyonlar, ormanlık ilçelerde kesim ve nakliye işleri, il merkezindeki kamu kurumları ve üniversite, Boyabat ve Durağan'da tarım ve küçük işletmeler: işçilerin önemli bir kısmı sezonluk, kayıt dışı ya da kısa süreli çalışır. Bu da Sinop'ta iş uyuşmazlıklarının çoğunlukla sigortasız dönemler, eksik bildirilen günler ve iş kazaları etrafında toplanmasına yol açar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Sinop'ta işçi ve işverenlere iş hukukunda destek veriyoruz.
Dava Açmadan Önce Arabulucu
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşe iade isteyen işçi, fesih bildiriminin kendisine tebliğinden itibaren bir ay içinde arabuluculuk bürosuna başvurmalıdır; arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri ise arabuluculuk dava şartının dışındadır.
Sinop Adliyesi'nin faaliyet raporunda ayrı bir iş mahkemesi yer almıyor. Ayrı iş mahkemesi bulunmayan yerlerde iş davalarına asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Boyabat, Gerze ve diğer ilçe adliyelerinde de görevli ve yetkili mahkeme dava açılmadan önce güncel yargı çevresine göre kontrol edilir. İstinaf mercii Samsun Bölge Adliye Mahkemesi'dir.
Balıkçı Teknesinde Çalışmak
Av sezonunda gırgır ve trol teknelerinde çalışan tayfaların bir kısmı sezon boyunca sigortasız ya da eksik günle bildirilir. Ücretin bir bölümü avdan pay olarak ödendiğinde alacak hesabı daha da karmaşık hâle gelir. Böyle bir dosyada hizmet tespiti davası, sigortasız geçen sürenin SGK kayıtlarına işlenmesini sağlar; tanık beyanları, sezon boyunca teknede bulunulduğunu gösteren fotoğraflar, liman kayıtları ve kooperatif belgeleri delil olarak kullanılabilir. Hizmet tespiti davası için kanunda öngörülen hak düşürücü süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıldır; bu nedenle beklemek hak kaybına yol açabilir.
Otel, Pansiyon ve Sezonluk İşler
Yaz aylarında il merkezinde ve sahil ilçelerinde konaklama, restoran ve kafe işletmeleri ek personel alır. Sezonluk çalışmalarda yıllık izin, fazla mesai ve hafta tatili ücretleri ile her sezon başında yeniden işe alınan çalışanın kıdeminin nasıl hesaplanacağı sık sorulan konulardır. Aynı işverende birden fazla sezon çalışan işçinin çalışmaları, koşulları varsa birleştirilerek kıdem tazminatına esas süre belirlenebilir.
Orman, İnşaat ve Kamu İşleri
Ayancık ve Türkeli'de orman işleri, kesim, sürütme ve tomruk nakliyesi ağır yaralanma riski taşır. İnşaat sektöründe ise yüksekten düşme ve iskele kazaları öne çıkar. İş kazasının SGK'ya üç iş günü içinde bildirilmesi işverenin yükümlülüğüdür. Kazadan sonra Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma başlatabilir; bu dosyada alınan iş güvenliği bilirkişi raporu tazminat davasında kusur dağılımı bakımından önemli rol oynar. Kamu kurumlarında alt işveren aracılığıyla çalışan temizlik, güvenlik ve yemek personelinin alacaklarında asıl işverenin müteselsil sorumluluğu da ayrıca değerlendirilir.
İşveren Tarafında
Küçük işletmelerin çoğu, iş sözleşmesi, puantaj ve izin kayıtlarını düzenli tutmadığı için dava aşamasında ispat güçlüğü yaşar. Yazılı sözleşme, imzalı bordrolar, izin defteri ve fesih bildiriminde açık gerekçe; Sinop'taki küçük ve orta ölçekli işverenler için en etkili korunma yoludur.
Üniversite ve Kamu Kurumlarında Statü Sorunu
Sinop'ta kamu sektörü önemli bir işverendir. Sinop Üniversitesi, il müdürlükleri, hastaneler ve belediyelerde çalışanların hangi yargı yoluna gideceği, statülerine göre değişir. Devlet memurları ve sözleşmeli personel, atama, disiplin cezası ve özlük haklarına ilişkin uyuşmazlıklarda idari yargıya başvurur; Ocak 2025'te Sinop ilini kapsayan bir idare mahkemesinin kurulmasına karar verilmiştir, dava açılırken yetkili mahkeme ayrıca kontrol edilmelidir. Kamu işçileri ve alt işveren aracılığıyla çalışanlar ise İş Kanunu kapsamındadır ve alacakları için önce arabulucuya gider. Kadroya geçirilen işçilerin önceki alt işveren dönemlerine ait kıdem tazminatı ve fark ücret talepleri de bu kapsamda değerlendirilir.
Boyabat ve Durağan'da ise tarım işletmelerinde, değirmenlerde ve küçük atölyelerde çalışanlar için kayıt dışılık ve asgari ücretin altında ödeme sık görülen sorunlardır. Bu işyerlerinde tanık beyanı ve banka dökümleri çoğu zaman tek delildir.
Sık Sorulanlar
Teknede sigortasız çalıştım; ne yapabilirim?
Hizmet tespiti davasıyla sigortasız süreler tespit ettirilebilir. Bu dava için arabuluculuk şartı aranmaz; ancak süreler sınırlı olduğundan erken hareket etmek gerekir.
Otelde iki sezon çalıştım; kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kıdem tazminatı için en az bir yıllık çalışma gerekir. Aynı işverendeki sezonların birleştirilip birleştirilemeyeceği somut sözleşme ilişkisine göre değerlendirilir.
Sinop'ta iş akdiniz sona erdiyse ya da bir iş kazası geçirdiyseniz, süreleri kaçırmamak için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek dosyanızı erkenden değerlendirebilirsiniz.
