Çorum ekonomisinin önemli bir kısmı vadeli ticarete dayanır. Un fabrikası buğdayı tüccardan, tüccar üreticiden alır; makine imalatçısı yurt içi ve yurt dışı alıcılara vadeli satış yapar; leblebi imalathanesi nohudu peşin değil çoğu zaman çekle öder. Bu zincirin bir halkası koptuğunda ilk başvurulan yer icra dairesidir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Çorum'da alacaklı tarafta takip başlatıyor, borçlu tarafta ise itiraz ve şikâyet süreçlerini yürütüyoruz.
Çorum'da İcra Teşkilatı
Çorum merkezde Çorum İcra Dairesi ile icra hukuk ve icra ceza mahkemeleri bulunur. İlçelerde de icra daireleri vardır; Sungurlu, Alaca, İskilip, Osmancık, Bayat ve Kargı'daki takipler bu dairelerden yürütülebilir. Takip, genel olarak borçlunun yerleşim yerindeki veya sözleşmenin ifa yerindeki icra dairesinde açılır; yetkisiz dairede açılan takibe borçlu itiraz edebilir. Takip talepleri bugün büyük ölçüde UYAP üzerinden elektronik olarak verilir, bu da alacaklının Çorum dışından takip başlatmasını kolaylaştırır.
Takip Yolları ve Borçlunun Süreleri
- İlamsız takip: Fatura, sözleşme veya cari hesaba dayanan alacaklarda kullanılır. Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz ederse takip durur.
- Kambiyo senetlerine dayalı takip: Çek, bono ve poliçede borçlu beş gün içinde icra mahkemesine itiraz edebilir; itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz.
- Kira alacağı ve tahliye: Yazılı kira sözleşmesine dayanan takiplerde ödeme ve tahliye birlikte istenebilir.
- İlamlı takip: Mahkeme kararı veya ilam niteliğindeki belgelerle başlatılır; borçlunun itiraz imkânı sınırlıdır.
- Rehnin paraya çevrilmesi: İpotekli taşınmaz veya rehinli araç üzerinden yürüyen takipler.
Ticaret Zincirinde Çek ve Senet
Çorum'da hububat alım satımında ve sanayi tedarik zincirinde çek hâlâ yaygın bir ödeme aracıdır. Karşılıksız çıkan bir çekte hamil, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatabilir; ayrıca şartları varsa karşılıksız çek keşide etme fiili nedeniyle şikâyet yoluna da gidilebilir. Borçlu açısından ise imzaya itiraz, zamanaşımı, ödeme ve senedin bedelsizliği gibi savunmaların süresinde ve doğru mahkemede ileri sürülmesi gerekir. İtirazla duran ilamsız takiplerde alacaklı, icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını veya genel mahkemede itirazın iptalini isteyebilir; itirazın iptali davası itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
Haciz, Satış ve Haczedilmezlik
Haciz aşamasında Çorum'a özgü sorular sıklıkla tarım araçları ve hayvanlar etrafında doğar. İcra ve İflas Kanunu, çiftçinin geçimi için zorunlu arazi, alet ve hayvanların belli ölçüde haczedilemeyeceğini düzenler. Bu nedenle traktör veya hayvan haczine karşı haczedilmezlik şikâyeti icra mahkemesine yapılabilir. Maaş haczinde sınırlama, aile konutu niteliğindeki taşınmazın satışı ve kıymet takdirine itiraz da borçlunun başvurabileceği yollardır. Alacaklı açısından ise borçlunun araç, taşınmaz, banka hesabı ve üçüncü kişilerdeki alacaklarının zamanında haczedilmesi tahsilatın kaderini belirler.
Konkordato, İhale ve Ticari Darboğaz
Hammadde fiyatlarındaki dalgalanmalar ve ihracat pazarlarındaki gecikmeler, Çorum'da zaman zaman un, makine ve inşaat malzemesi firmalarını nakit sıkışıklığına sokar. Borçlarını ödeyemeyecek duruma gelen ancak faaliyetini sürdürebileceğini düşünen işletmeler konkordato talep edebilir. Konkordato sürecinde tanınan geçici ve kesin mühlet, alacaklıların takiplerini durdurur; bu nedenle alacaklıların alacaklarını süresinde kaydettirmesi ve projeye yönelik itirazlarını zamanında yapması gerekir. Çorum Adliyesi'nde ayrı bir asliye ticaret mahkemesi listelenmediğinden, konkordato ve iflas gibi ticari işlere bakan mahkemenin hangisi olduğu dosya bazında teyit edilmelidir. Taşınmaz ve araç satışlarında ise ihale süreci önemlidir: kıymet takdirine itiraz, satış ilanının usulüne uygunluğu ve ihalenin feshi talepleri borçlunun ve ilgililerin başvurabileceği yollardır. İhalenin feshi, kural olarak ihaleden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden istenir.
Alacaklı açısından bir başka pratik konu da takibin zamanlamasıdır. Çorum'da hasat sonrası dönemde tarım ürünlerinin satılması ve bedellerin tahsil edilmesiyle borçlunun nakdi artar; banka hesaplarına ve üçüncü kişilerdeki alacaklara konulacak hacizlerin bu döneme denk getirilmesi tahsilatı kolaylaştırabilir. Borçlu tarafta ise borcun yapılandırılması için alacaklıyla yazılı bir taksit protokolü yapmak ve ödemeleri belgelemek, hem haciz baskısını hafifletir hem de ileride çıkabilecek uyuşmazlıklarda ispatı kolaylaştırır. Mal beyanında bulunmamanın ve gerçeğe aykırı beyanın da cezai sonuçları olduğu unutulmamalıdır.
Sık Sorulanlar
Ödeme emri İstanbul'daki bir icra dairesinden geldi, Çorum'da itiraz edebilir miyim?
İtiraz, takibin yapıldığı icra dairesine yapılır; ancak başka bir yerdeki icra dairesi aracılığıyla da itiraz dilekçesi verilebilir. Yetki itirazının da aynı süre içinde yapılması gerekir.
Ürün bedeli ödenmedi, faturam var; ne yapmalıyım?
Ticari alacaklarda dava açmadan önce arabuluculuk gerekebilir. İlamsız takip ise daha hızlı bir başlangıç olabilir. Hangi yolun uygun olduğu, borçlunun itiraz ihtimaline ve elinizdeki belgelere göre belirlenir.
Çorum'da bir alacağınızı tahsil etmek ya da hakkınızda başlatılmış bir takibe karşı haklarınızı korumak istiyorsanız dosyanızı birlikte inceleyebiliriz.
