Kelkit'te çalışma hayatı, büyük fabrikalar yerine küçük ölçekli işletmeler etrafında döner. Besi çiftlikleri ve süt üreticileri, yem bayileri, ilçe merkezindeki esnaf ve lokantalar, yaz sezonunda canlanan inşaat işleri ve belediye ile kamu kurumlarının hizmet alımları, ilçedeki işçilerin başlıca istihdam alanlarıdır. Bu işyerlerinin çoğunda çalışma ilişkisi yazılı sözleşmeye değil sözlü anlaşmaya dayanır; sigorta bildirimi eksik ya da hiç yapılmamış olabilir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kelkit ve Köse'de çalışan ve çalıştıran müvekkillerimize iş hukuku alanında danışmanlık ve vekillik yapıyoruz.
Hayvancılık İşletmelerinde Çalışanların Durumu
Kelkit'te çobanlık, ahır bakımı ve süt sağımı gibi işlerde çalışanlar için ilk soru, hangi kanunun uygulanacağıdır. İş Kanunu, elli ve daha az işçi çalıştırılan tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerini kapsamı dışında bırakır. Bu nedenle küçük bir aile çiftliğinde çalışan bir işçinin hakları, İş Kanunu yerine Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümlerine göre belirlenebilir. Hangi kanunun uygulanacağı, ihbar süreleri, fazla çalışma ve diğer hakların kapsamını değiştirir; bu nedenle her dosya işletmenin niteliğine göre ayrıca incelenmelidir. Sigortalılık ise ayrı bir konudur: tarımda çalışanların da sosyal güvenlik kurumuna bildirilmesi gerekir ve bildirilmeyen çalışmalar için hizmet tespiti davası açılabilir.
Sigortasız Çalışma ve Hizmet Tespiti
Kelkit'te sık rastlanan bir tablo, yıllarca çalışılmış ama sigortaya hiç ya da eksik bildirilmiş bir iş geçmişidir. Emeklilik yaklaştığında bu eksik günler büyük bir sorun hâline gelir. Hizmet tespiti davası, çalışmanın geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır. Bu davada bordro tanıkları, yani aynı işyerinde sigortalı olarak çalışmış kişiler ile komşu işyeri sahipleri ve çalışanları önemli tanıklardır. Küçük bir ilçede herkesin birbirini tanıması, tanık bulmayı kolaylaştırsa da beyanların tutarlılığı mahkemece dikkatle incelenir.
Arabuluculuk ve Yetkili Mahkeme
Kelkit'te işten çıkarılan ya da alacağını alamayan bir işçi, mahkemeye gitmeden önce bir arabulucunun huzurunda işverenle masaya oturmak zorundadır. İşe dönmek isteyen işçi için bu adımın, fesih yazısının eline geçtiği günden itibaren bir ay dolmadan atılması gerekir; aksi hâlde işe iade hakkı yitirilir. Arabulucu önünde uzlaşılamazsa dosya mahkemeye taşınır. Kelkit Adliyesi'nin bünyesinde bir iş mahkemesi kurulmamıştır; bu gibi yerlerde iş uyuşmazlıklarını asliye hukuk mahkemesi, iş mahkemesi sıfatını üstlenerek karara bağlar. Verilen kararlar Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf denetiminden geçer. Köse'deki işyerlerinde doğan uyuşmazlıklar da Köse'nin bağlı olduğu Kelkit Adliyesi'nde görülür.
Kelkit'te İş Kazaları
- Hayvan kaynaklı kazalar: Ahırda boğa ya da inek tarafından yaralanma, yükleme ve nakliye sırasında yaşanan kazalar.
- Tarım makineleri: Traktör devrilmesi, biçerdöver ve balya makinesi kazaları.
- İnşaat: Kısa yapı sezonunda aceleyle yürütülen işlerde iskeleden ve çatıdan düşme.
- Kış koşulları: Belediye ve kamu kurumlarında karla mücadele ve yol bakım işlerinde yaşanan kazalar.
Kazanın ardından işverenin, olayı en geç üç iş günü içinde sosyal güvenlik kurumuna bildirme yükümlülüğü vardır. Kelkit'te bu bildirim, özellikle aile çiftliklerinde, çoğu zaman hiç yapılmaz ya da gecikir. Yaralanan çalışanın veya yakınlarının ahırın, makinenin ya da iskelenin durumunu hemen fotoğraflaması, olayı görenlerin adlarını not etmesi ve hastanedeki ilk muayene kaydını saklaması, ileride açılacak davada en değerli delilleri oluşturur.
Kelkit'te iş kazası tazminatı için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Gerekmez. Kanun, iş kazası ya da meslek hastalığı yüzünden istenen maddi ve manevi tazminatı arabuluculuk zorunluluğunun dışında tutmuştur; bu talepler için doğrudan mahkemeye başvurulabilir. Aynı kazayla birlikte ödenmemiş ücret gibi işçilik alacakları da isteniyorsa, o alacaklar için arabuluculuk aşaması atlanamaz.
Kelkit'te işçilik haklarınızla ya da bir iş kazasıyla ilgili sorunuz varsa, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek durumunuzu değerlendirebiliriz.
