Şemdinli'de miras denince akla öncelikle köydeki ev, bahçeler, tarlalar ve ahırlar gelir. Bu taşınmazların çoğu birkaç kuşaktır paylaşılmamıştır; tapuda hâlâ dedenin ya da büyük dedenin adı yazılıdır. Mirasçıların bir kısmı ilçede, bir kısmı batı illerinde, bir kısmı ise yurt dışında yaşar. Sınırın öte yakasında yaşayan akrabalar da bazı dosyalarda mirasçı olarak karşımıza çıkar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Şemdinli'deki miras uyuşmazlıklarında mirasçılara hukuki destek veriyoruz.
Mirasçılık Belgesi ve Nüfus Kayıtları
Her miras işleminin başında mirasçılık belgesi vardır. Belge noterden ya da Şemdinli sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Şemdinli'de eski kuşaklara ait nüfus kayıtlarında doğum tarihi, isim ya da soybağı hataları sık görülür; bu hatalar mirasçılık zincirinin doğru kurulmasını engelliyorsa önce düzeltme davası açılması gerekebilir. Ölüm kaydı nüfusa işlenmemiş kişiler için de ayrıca işlem yapılmalıdır. Şemdinli'de mirasçı sayısı kalabalıksa, mirasçılık zincirinin baştan eksiksiz çıkarılması sonraki bütün işlemleri hızlandırır.
Kadastro ve Köy Taşınmazları
Şemdinli Adliyesinde kadastro mahkemesi bulunur. Köylerde kadastro çalışmaları sırasında yapılan tespitlere karşı askı ilanındaki otuz günlük süre içinde itiraz edilebilir. Mirasçıların köyden uzak olduğu dönemlerde yapılan tespitlerde, bir mirasçının ya da komşunun taşınmazı kendi adına tespit ettirmesi sonradan uyuşmazlık doğurabilir. Tespitin kesinleşmesinden sonra, tespitten önceki hukuki sebeplere dayanan davalar için on yıllık hak düşürücü süre öngörülmüştür. Yaylalar ve meralar ise kamu kullanımına ayrılmış alanlar olduğundan mirasa konu olmaz.
Paylaşım: Anlaşma mı, Dava mı?
Mirasçılar anlaşabiliyorsa, tapu müdürlüğünde yapılacak işlemlerle paylaşım gerçekleştirilebilir. Anlaşma olmazsa ortaklığın giderilmesi davası Şemdinli sulh hukuk mahkemesinde açılır; öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur. Davaya bütün mirasçıların dahil edilmesi gerektiğinden, adresi bilinmeyen ya da yurt dışında yaşayan mirasçılar dava süresini uzatır. Köydeki küçük ve dağınık parsellerde satış yoluyla ortaklığın giderilmesi, mirasçılar için ekonomik açıdan elverişsiz sonuçlar doğurabilir; bu nedenle uzlaşma yolu ciddiyetle değerlendirilmelidir.
Sağ Kalan Eşin Hakları
Şemdinli'de eşi vefat eden kadınların miras hakları, çoğu zaman aile içinde göz ardı edilir. Oysa sağ kalan eş, murisin çocuklarıyla birlikte mirasçıdır ve bu durumda mirasın dörtte birini alır. Paylaşım sırasında sağ kalan eş, murisle birlikte yaşadığı konut ve ev eşyası üzerinde, payına mahsup edilmek üzere mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir; durum uygunsa intifa veya oturma hakkı da gündeme gelir. Şemdinli'de evin kayın ailesine ait arazide yapıldığı durumlarda bu hakların kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. Sağ kalan eşin kendi mal rejimi alacağı da mirastan önce ayrılmalıdır.
Yabancı Uyruklu Mirasçılar
- Taşınmaz edinimi: Yabancı uyruklu mirasçının Türkiye'deki taşınmaza mirasçı olması, karşılıklılık ve kanuni sınırlamalara tabidir; sınır bölgelerinde ek kısıtlamalar söz konusu olabilir.
- Vekâletname: Yurt dışındaki mirasçılar konsolosluk ya da apostilli vekâletname ile temsil edilebilir.
- Mirasın reddi: Borçlu ölen murisin mirası, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde reddedilebilir.
Soru
Kız kardeşlerimin payı tapuda görünmüyor; ne yapılabilir?
Mirasçılık belgesi alınarak intikal işlemi yapılabilir. Payların başkası adına devredildiği durumlarda tapu iptal ve tescil davası değerlendirilir.
Şemdinli'de paylaşılmamış bir miras ya da mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile dosyanızı ayrıntılı biçimde konuşabiliriz.
