Elbistan'da çalışma hayatının iki büyük ekseni vardır: ova ve havza. Elbistan ovasında tahıl tarımı, hayvancılık ve bunlara bağlı ticaret binlerce aileyi geçindirirken; Afşin ile Elbistan arasındaki linyit sahaları ve termik santraller, vardiyalı, ağır ve tehlikeli işlerin yürütüldüğü büyük işletmelerdir. Depremden sonra ise yeniden yapım şantiyeleri bu tabloya eklendi. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Elbistan'da çalışan işçilerin ve faaliyet gösteren işverenlerin iş hukuku dosyalarını yürütüyoruz.
Arabuluculuk ve Elbistan İş Mahkemesi
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Anlaşma sağlanamazsa dava, Elbistan Adliyesi'ndeki iş mahkemesinde açılabilir. Afşin Adliyesi'nde de bir iş mahkemesi bulunduğundan, Afşin'deki işyerlerine ilişkin davaların hangi mahkemede açılacağı yetki kurallarına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Ekinözü ve Nurhak'taki işçiler için yetkili mahkeme Elbistan'dır. İstinaf incelemesi Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Havzada Alt İşveren Zinciri
Kömür sahalarında ve santrallerde kazı, nakliye, bakım, temizlik ve güvenlik işleri çoğu zaman alt işverenler aracılığıyla yürütülür. Alt işveren değiştiğinde işçinin aynı işyerinde çalışmaya devam etmesi, kıdemin hesabını ve hangi işverenin sorumlu olduğunu tartışmalı hâle getirir. Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden birlikte sorumludur. Alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğu, yani işçinin aslında baştan beri asıl işverenin işçisi sayılması gerektiği iddiası da bu bölgede sık ileri sürülür ve sonuçları önemlidir.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı
Açık ocaklarda iş makinesi kazaları, şev kaymaları ve yüksekten düşmeler; santrallerde ise yanık, sıkışma ve elektrik çarpması en sık görülen iş kazası türleridir. Kömür tozuna uzun süre maruz kalan işçilerde solunum yolu hastalıkları meslek hastalığı olarak değerlendirilebilir; meslek hastalığının tespiti SGK süreciyle yapılır ve gerekirse mahkemede tartışılır. SGK'nın bağladığı gelirlerin karşılamadığı zararlar ve manevi tazminat için işverene karşı iş mahkemesinde dava açılır; bu davalarda arabuluculuk şartı aranmaz.
Tarım İşçileri ve Şantiyeler
Elbistan ovasında hasat döneminde çalışan mevsimlik işçiler ile depremden sonra açılan şantiyelerde çalışanlar, farklı kuralların uygulandığı iki gruptur. Elli veya daha az işçinin çalıştığı tarım işyerleri İş Kanunu kapsamı dışında kalır ve bu işçilerin hakları Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre belirlenir. Şantiyelerde ise sigortasız çalışma ve ücretlerin ödenmemesi en sık rastlanan sorunlardır; sigortasız süreler için hizmet tespit davası açılabilir.
Kıdem Tazminatı ve Emeklilik Yazısı
Elbistan'daki maden ve santral çalışanlarının önemli bir kısmı uzun yıllar aynı havzada çalışmıştır. Yaş dışındaki emeklilik şartlarını, yani gerekli sigortalılık süresini ve prim gün sayısını tamamlayan işçi, SGK'dan alacağı yazıyla işten ayrılarak kıdem tazminatı talep edebilir. Bu durumda işçinin istifası, kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak hesaplamada son ücretin doğru belirlenmesi, ikramiye ve yan ödemelerin dahil edilmesi ve alt işveren değişikliklerinden önceki sürelerin hesaba katılması gerekir. Elbistan'daki uyuşmazlıklarda en sık hata, bu yazı alınmadan yapılan ve kıdem hakkını tartışmalı hâle getiren ayrılışlardır.
Sık Sorulan Soru
Alt işveren değişti, yeni firma kıdemimi sıfırladı; haklarım ne olur?
Aynı işyerinde kesintisiz çalışıyorsanız, kıdeminiz önceki alt işverenler dönemini de kapsayabilir. Asıl işverenin sorumluluğu ve devir koşulları belgelerle incelenmelidir.
Elbistan'da çalıştığınız işyeriyle bir uyuşmazlık yaşıyorsanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek bordro ve sözleşmelerinizi birlikte değerlendirebilirsiniz.
