Dulkadiroğlu'nun çalışma hayatı, büyük fabrikalardan çok küçük işletmelerin dünyasına benzer. İlçenin eski mahallelerinde ve ana caddelerinde esnaf dükkânları, gıda imalathaneleri, oto sanayi ve tamir atölyeleri, terziler ve küçük konfeksiyon işyerleri yer alır; Karacasu tarafındaki mahallelerde ise tarım ve hayvancılık sürer. Depremden sonra bu işyerlerinin önemli bir kısmı yıkıldı ya da taşındı; yerine yıkım, enkaz kaldırma ve inşaat işleri geldi. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Dulkadiroğlu'nda çalışan işçilerin ve küçük işverenlerin iş hukuku uyuşmazlıklarını yürütüyoruz.
Arabuluculuk ve İş Mahkemesi
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai ve yıllık izin alacakları ile işe iade taleplerinde önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Anlaşma sağlanamazsa dava, Dulkadiroğlu'nun bağlı olduğu Kahramanmaraş Adliyesi'ndeki iş mahkemelerinde açılır. Küçük işletmelerde işçi ile işveren çoğu zaman yıllardır birbirini tanıyan komşulardır; arabuluculuk görüşmesi bu ilişkiyi tamamen koparmadan uzlaşma imkânı verebilir. Ancak anlaşma tutanağı kesin olduğundan, imzadan önce alacakların doğru hesaplanması gerekir.
Esnaf Yanında Sigortasız Çalışma
Dulkadiroğlu'ndaki küçük işyerlerinde en sık rastlanan sorun, sigortasız ya da eksik gün ve düşük ücretle bildirilen çalışmadır. Sigortasız geçen süreler için hizmet tespit davası açılabilir; bu davada arabuluculuk şartı aranmaz, ancak çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süre vardır. Tanıklar, komşu esnaf, ödeme kayıtları ve işyerine ait fotoğraflar çalışmanın ispatında kullanılabilir. Gerçek ücretin asgari ücretten yüksek olduğu ileri sürülüyorsa, meslek ve kıdem durumuna göre emsal ücret araştırması yapılır.
Depremde Kapanan İşyerleri
Depremde yıkılan bir dükkânın ya da atölyenin çalışanları için iş sözleşmesinin akıbeti önemli bir sorudur. İşin bir haftadan fazla durmasına yol açan zorlayıcı sebepler, belirli koşullarla işçiye de işverene de haklı nedenle fesih imkânı tanır; işverenin bu nedenle yaptığı fesihte işçinin kıdem tazminatı hakkı, şartları varsa korunur. İşyerinin başka bir mahallede yeniden açılması, işçinin oraya çağrılıp çağrılmadığı ve çalışma koşullarının esaslı biçimde değişip değişmediği de ayrıca değerlendirilmelidir. Sözlü anlaşmalarla ve kayıt tutulmadan yürüyen küçük işyerlerinde bu süreçlerin belgelenmesi zorlaşır.
Yıkım ve Enkaz İşçilerinin Hakları
Dulkadiroğlu'nda depremden sonra yürütülen yıkım ve enkaz kaldırma çalışmaları, yoğun bir taşeron zinciriyle yapıldı. Bu işlerde çalışanlar için ücretlerin ödenmemesi, sigorta girişinin yapılmaması ve iş kazaları başlıca sorunlardır. Alt işveren işçisinin alacaklarından asıl işveren de belirli ölçüde birlikte sorumludur. Toz, asbest ve yüksekten düşme riskleri nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınıp alınmadığı, kaza sonrasında açılacak tazminat davasının merkezinde yer alır.
Dulkadiroğlu'ndaki küçük işverenler için de bazı adımlar ileride doğacak uyuşmazlıkları azaltır: işçinin sigorta girişinin işe başlamadan yapılması, ücretin banka aracılığıyla ödenmesi, yıllık izin ve fazla çalışma kayıtlarının tutulması ve depremden sonra işyerinin taşındığı ya da faaliyete ara verildiği dönemlerin yazılı olarak belgelenmesi. Bu kayıtlar, olası bir arabuluculuk görüşmesinde işverenin de en güçlü dayanağıdır.
Sık Sorulan Soru
Çalıştığım dükkân depremde yıkıldı, patronum tazminat ödemedi; ne yapabilirim?
Önce iş sözleşmesinin nasıl sona erdiği netleştirilmelidir. Bir yılı aşan kıdeminiz varsa ve fesih işveren tarafından zorlayıcı sebeple yapıldıysa kıdem tazminatı talep edilebilir. Arabulucuya başvurarak süreci başlatabilirsiniz.
Dulkadiroğlu'nda çalışırken bir alacak, sigorta ya da iş kazası sorunu yaşıyorsanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek belgelerinizi birlikte değerlendirebilirsiniz.
