Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Boşanmadan yıllar sonra artan ihtiyaçlar nedeniyle nafakanın yeniden belirlenmesi, bir çocuğun velayetinin diğer ebeveyne geçmesi, babalığın tespiti, evlat edinme ya da aile içi şiddete karşı koruma tedbirleri de bu alanın konusudur. Karaman'da geniş aile yapısının hâlâ güçlü olduğu köylerde ve il merkezinin hızla büyüyen yeni mahallelerinde bu konular farklı biçimlerde karşımıza çıkar. Bu dosyaların ortak noktası, çoğunda bir çocuğun üstün yararının merkezde olmasıdır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Karaman'da aile hukukunun bütün alanlarında danışmanlık ve dava vekilliği veriyoruz.
Karaman'da Aile Davalarına Bakan Mahkemeler
Karaman Adliyesi'nde aile mahkemesi bulunur; il merkezi, Ayrancı ve Kazımkarabekir'deki aile davaları burada görülür. Ermenek ve Sarıveliler'de ayrı bir aile mahkemesi bulunduğu bilgisi kaynaklarda yer almaz; böyle yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Karaman Adliyesi'nde çocukların ifadelerinin örselenmeden alınması için bir Çocuk Görüşme Merkezi de hizmet verir. Aile mahkemesi kararlarına karşı istinaf incelemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
6284 Sayılı Kanun ve Koruma Kararları
Şiddete uğrayan ya da şiddet tehlikesi altında bulunan kişi, boşanma davası açmasına gerek olmadan koruma tedbiri talep edebilir. Uzaklaştırma, ortak konuttan çıkarılma, iletişim yasağı ve silahın teslimi gibi tedbirlere aile mahkemesi hâkimi karar verir; acil durumlarda kolluk ve mülki amir de geçici tedbir alabilir. Tedbir kararı için şiddetin ispatı aranmaz; başvurunun hızlı değerlendirilmesi kanunun amacıdır. Tedbire aykırı davranan hakkında zorlama hapsi uygulanabilir.
Karaman'ın kırsal kesiminde şiddet gören kadınların akrabalık ilişkileri ve ekonomik bağımlılık nedeniyle başvurudan çekindiği bilinmektedir. Şiddet önleme ve izleme merkezi ile sosyal hizmet birimleri, hukuki sürecin yanında barınma ve destek konusunda da başvuru noktalarıdır.
Velayet ve Nafakada Değişen Koşullar
- Nafaka artırımı: Çocuğun okula başlaması, üniversiteyi kazanması ya da enflasyon nedeniyle ihtiyaçların artması, iştirak nafakasının artırılmasını gerektirebilir.
- Nafakanın kaldırılması: Yoksulluk nafakası alan eşin yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması ya da yoksulluğunun ortadan kalkması.
- Velayetin değiştirilmesi: Velayet sahibi ebeveynin şehir değiştirmesi, çocuğun bakımını ihmal etmesi ya da çocuğun kişisel ilişkinin engellenmesi.
- Kişisel ilişki: Babanın ya da annenin farklı ilde yaşaması durumunda uygulanabilir bir görüş takvimi.
Soybağı, Babalık ve Evlat Edinme
Evlilik dışında doğan çocuk ile baba arasındaki soybağı tanıma ya da babalık davasıyla kurulur. Babalık davası çocuk veya anne tarafından açılabilir; anne bakımından dava hakkı doğumdan itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır, çocuk bakımından süre durumu ayrıca değerlendirilir. Kocanın babalığına itiraz için soybağının reddi davası, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumdan itibaren beş yıl içinde açılır. Evlat edinme için evlat edinenin yaş ve bakım şartlarını karşılaması ve evlat edinilecek küçüğün en az bir yıl bakılıp eğitilmiş olması gerekir; karar aile mahkemesince verilir.
Gurbetçi Aileler ve Yabancılık Unsuru
Karaman'ın güney ilçelerinden yurt dışına, özellikle Avrupa ülkelerine göç etmiş aileler, aile hukukunda yabancılık unsuru taşıyan dosyaların da kaynağıdır. Yurt dışında verilen boşanma, velayet ya da nafaka kararının Türkiye'de hüküm doğurması için tanıma veya tenfiz gerekir. Ebeveynlerden birinin çocuğu diğerinin rızası olmadan yurt dışına götürmesi ya da geri getirmemesi hâlinde, Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yönlerine İlişkin Lahey Sözleşmesi kapsamında iade süreci işletilebilir; bu süreçte hızlı hareket etmek belirleyicidir. Yaz aylarında memlekete gelen gurbetçi ailelerde kişisel ilişki düzenlemesinin takvimi de ayrıca planlanmalıdır.
Aile Konutu Şerhi
Tapuda yalnızca bir eş adına kayıtlı olan evin aile konutu olarak kullanılması, diğer eşe güçlü bir koruma sağlar. Aile konutu şerhi tapuya işlendiğinde, konutun diğer eşin açık rızası olmadan satılması, ipotek ettirilmesi ya da kiraya verilmesi engellenir. Köyde tek ev üzerinde birden fazla kuşağın yaşadığı durumlarda, aile konutunun hangisi olduğu somut kullanım durumuna göre değerlendirilir.
Sık Sorulanlar
Çocuğumu Karaman'dan başka bir şehre taşıyabilir miyim?
Velayet sahibi ebeveyn, kural olarak çocuğun yerleşim yerini belirleyebilir. Ancak taşınma, diğer ebeveynle kişisel ilişkiyi fiilen imkânsız hale getiriyorsa kişisel ilişki düzenlemesinin değiştirilmesi ya da velayetin yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Taşınmadan önce görüş takviminin yeniden planlanması ve gerekirse mahkemeden yeni bir düzenleme istenmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır.
Eski eşim nafaka ödemiyor; ne yapabilirim?
Nafaka alacağı ilamlı icra yoluyla takip edilir. Ödememe hâlinde ayrıca nafaka borcunun ödenmemesi nedeniyle şikâyet yoluyla tazyik hapsi istenebilir.
Karaman'da aile hukukuna ilişkin bir sorunla karşılaştıysanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek seçeneklerinizi birlikte değerlendirebilirsiniz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
