Çayeli'nin iç kesimlerine doğru uzanan vadilerde, yamaçlara dağılmış köylerde taşınmazların büyük çoğunluğu çay bahçesi ve köy evidir. Bu taşınmazların tapularında, kuşaklar boyunca yapılmayan intikaller nedeniyle bugün çoğu zaman ölmüş kişilerin adları ve onlarca mirasçının payı yer alır. Mirasçıların bir kısmı Çayeli'de yaşayıp bahçeyi işlerken, bir kısmı İstanbul'da, Ankara'da ya da yurt dışındadır. Bu dağınıklık, hem paylaşımı hem de taşınmazla ilgili her işlemi zorlaştırır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Çayeli'deki miras dosyalarında mirasçılara danışmanlık ve dava takibi hizmeti veriyoruz.
Çayeli Sulh Hukuk Mahkemesi'nde Görülen Miras İşleri
Çayeli'nin kendi adliyesinde sulh hukuk mahkemesi bulunur. Mirasçılık belgesi bu mahkemeden ya da herhangi bir noterden alınabilir. Mirasın reddi beyanı da sulh hukuk mahkemesine yapılır; ret süresi, mirasçının ölümü ve mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren üç aydır. Ortaklığın giderilmesi davaları ve terekenin korunmasına yönelik tedbir talepleri de sulh hukuk mahkemesinin görevindedir. Tapu iptali ve tescil, tenkis ve muris muvazaası davaları ise asliye hukuk mahkemesinde görülür; Çayeli Adliyesi'nde asliye hukuk mahkemesi de bulunur.
Eski Tapular ve İntikal Sorunu
Çayeli'de miras işlemlerinin ilk engeli, tapuda hâlâ dedenin ya da büyük dedenin adının bulunmasıdır. Bu durumda önce her ölüm için mirasçılık belgesi alınması ve zincirleme intikal işlemlerinin yapılması gerekir. Mirasçılardan bazılarının adresinin bilinmemesi, ölmüş mirasçıların kendi mirasçılarının tespit edilememesi ya da bazı kayıtların nüfus kütüğünde eksik olması, süreci uzatabilir. Bu noktada nüfus kayıtlarının eksiksiz çıkarılması ve gerekirse kayıt düzeltme davası açılması gündeme gelir.
Bahçenin Paylaşımı ve Kullanımı
- Aynen taksim: Tarım arazilerinde asgari parsel büyüklüğü sınırları nedeniyle bölme çoğu zaman mümkün olmaz.
- Satış yoluyla ortaklığın giderilmesi: Bölme mümkün değilse taşınmaz satılır ve bedel paylar oranında dağıtılır.
- Rızai paylaşım: Mirasçılar anlaşırsa yazılı paylaşım sözleşmesiyle ve tapuda işlemle sorun çözülebilir.
- Kullanım bedeli: Bahçeyi tek başına işleyen mirasçıdan, şartları varsa diğer paydaşlar ecrimisil isteyebilir.
Gurbetteki Çayelili Mirasçılar
Yurt dışında yaşayan mirasçılar, konsoloslukta ya da apostil şerhli vekâletnameyle işlemlerini Çayeli'ye gelmeden yürütebilir. Başka ülke vatandaşlığına geçmiş mirasçılar için Mavi Kart bulunup bulunmadığı, taşınmaz edinimi bakımından önemlidir. Uzaktaki mirasçılar için en büyük risk, eski adreslerine yapılan tebligatlar nedeniyle davalardan habersiz kalmaktır; bu yüzden güncel adreslerin MERNİS kaydına ya da yurt dışı adres kaydına işlenmesi önerilir.
Sağlıkta Yapılan Devirler
Çayeli'de miras bırakanın, sağlığında bahçesini ya da evini bakımını üstlenen çocuğuna satış gibi göstererek devretmesi sık rastlanan bir durumdur. Diğer mirasçılar bu devrin gerçekte bağış olduğunu ileri sürerek muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir. Devir gerçekten bağış olarak yapılmış ve saklı paylar zedelenmişse tenkis davası gündeme gelir. Bakım karşılığı yapılan devirlerde ise bakım borcunun gerçekten ifa edilip edilmediği ve devredilen malın değeriyle orantısı incelenir. Çayeli'deki bu davalarda köydeki tanıkların beyanları ve dönemin tapu değerleri belirleyici olur.
Çayeli'den Sorular
Babamın borçları var; mirası reddetmeli miyim?
Terekenin borca batık olup olmadığı araştırılmalıdır. Ret süresi üç ay olduğundan, borç durumunu öğrenmek için hızla hareket edilmeli; gerekirse süre uzatımı talep edilmelidir.
Çayeli'deki miras dosyanızı tapu ve nüfus kayıtlarıyla birlikte ilk görüşmede değerlendirebiliriz.
