Erciş'te çalışma hayatı ağırlıkla tarım, hayvancılık, inşaat ve kamu hizmetlerine dayanır. Ovadaki tarlalarda mevsimlik işler, köylerdeki ahırlarda hayvan bakımı, depremden sonra yıllarca süren yeniden yapılanmanın bıraktığı inşaat sektörü, hastane ve okullarda hizmet alımı yoluyla çalışan işçiler ve ilçe merkezindeki esnaf yanında çalışanlar, Erciş'teki iş uyuşmazlıklarının taraflarıdır. Ayrıca ilçeden her yıl batı illerine inşaat ve tarım işlerine giden çok sayıda işçi vardır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Erciş'te ve Erciş'ten başka illere çalışmaya giden işçilerin iş hukuku sorunlarında destek veriyoruz.
Erciş'te İş Davası Nerede Açılır?
Erciş Adliyesi'nde iş davalarına bakmakla görevli mahkemenin hangisi olduğu dava açılmadan önce kontrol edilmelidir; ayrı bir iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. İş davalarında yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir. İstanbul'daki bir şantiyede çalışan Erciş'li işçi, davayı işin yapıldığı yerde veya işverenin yerleşim yerinde açabilir. Kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai ve işe iade taleplerinde dava öncesi arabuluculuk zorunludur. İstinaf incelemesi Van Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Sigortasız Geçen Yıllar
Erciş'te iş davalarının önemli bir bölümü, sigortasız veya eksik günle çalışılan dönemlerin ispatı üzerinedir. İnşaat işçileri genellikle yalnızca belirli aylarda sigortalı gösterilir; tarım ve hayvancılıkta ise sigorta bildirimi hiç yapılmayabilir. Hizmet tespiti davası, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Bu davada tanık beyanları, işyerine ait kayıtlar, banka ödemeleri ve aynı dönemde çalışan diğer işçilerin kayıtları delil olarak kullanılır. Hizmet tespiti davasında arabuluculuk şartı aranmaz.
Gurbetteki İşçinin Hakları
- Şantiye ve yatakhane: Batıdaki şantiyelerde çalışan Erciş'li işçilerin ücretlerinin ödenmemesi veya sezon sonunda ödemelerin eksik yapılması sık rastlanan bir durumdur.
- Taşeron zinciri: Alt işverenin ödeme yapmadan ortadan kaybolması durumunda, asıl işveren de işçilik alacaklarından birlikte sorumludur.
- Mevsimlik tarım işleri: Fındık, pamuk veya sebze hasadında çalışan aileler, çoğu zaman aracı vasıtasıyla iş bulur; aracının ve işverenin sorumluluğu ayrı ayrı değerlendirilir.
Kamu Kurumlarında Taşeron Üzerinden Çalışanlar
Erciş'teki hastane, okul ve diğer kamu binalarında temizlik, güvenlik ve yemek hizmetleri çoğu zaman hizmet alım ihalesiyle firmalara verilir. İhale döneminin sonunda firma değiştiğinde işçinin kıdeminin nasıl hesaplanacağı, kıdem tazminatının hangi işverenden isteneceği ve asıl işveren konumundaki kurumun sorumluluğu sık tartışılan konulardır. Bu dosyalarda her ihale dönemine ait sözleşmelerin ve SGK kayıtlarının birlikte incelenmesi gerekir.
İş Kazaları
İnşaatta yüksekten düşme ve tarımda traktör veya biçerdöver kazaları, Erciş'te en sık rastlanan iş kazalarıdır. İşveren kazayı üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmekle yükümlüdür. Kazazede veya yakınları, maddi ve manevi tazminat için dava açabilir; kusur oranı bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Sigortasız çalışırken kaza geçiren işçinin de iş kazası nedeniyle hakları ortadan kalkmaz; ancak bu durumda hem hizmet tespiti hem de iş kazası tespiti gerekebilir.
Sorular
İstanbul'da çalıştığım şantiyeden ücretimi alamadım; Erciş'te dava açabilir miyim?
Kural olarak davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer yetkilidir. Arabuluculuk başvurusu ise yetkili yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; durumunuzu değerlendirmek için iş sözleşmesi ve ödeme kayıtları incelenmelidir.
Köyde çobanlık yaptım ama sigortam yok; hakkım var mı?
Hizmet tespiti davası açılabilir. Ancak tarım ve hayvancılık işlerinde hangi kanunun uygulanacağı işyerinin niteliğine göre değişir; bu nedenle somut durum incelenmelidir.
Erciş'te veya Erciş'ten başka bir ilde çalışırken hakkınızı alamadıysanız, ilk görüşmede dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
