Tuşba'nın çalışma hayatı, üniversite kampüsü ile kırsal mahalleler arasında bölünmüştür. Kampüs çevresindeki kafeler, restoranlar, kırtasiyeler, özel yurtlar ve öğrenci evlerine hizmet veren işletmeler genç bir işgücü istihdam eder. Yeni konut alanlarında süren inşaatlar, şantiye işçileri için önemli bir iş kaynağıdır. Göl kıyısındaki mahallelerde ise hayvancılık ve tarım, aile işletmeleri ve mevsimlik işçilerle yürür. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Tuşba'da çalışanların ve işverenlerin iş hukuku sorunlarında destek veriyoruz.
Arabuluculuk ve Van İş Mahkemeleri
Tuşba'daki işyerlerinden doğan iş davaları Van Adliyesi'ndeki iş mahkemelerinde görülür. Kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai ve işe iade taleplerinde dava öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur. Hizmet tespiti ve iş kazasından doğan tazminat davalarında ise bu şart aranmaz. İstinaf incelemesi Van Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Kampüs Çevresi İşletmelerinde Çalışanlar
- Kısmi süreli ve öğrenci çalışanlar: Okurken kafe veya restoranda çalışan öğrencilerin de sigortalı olması gerekir; kısmi süreli çalışma, işçilik haklarını ortadan kaldırmaz.
- Dönemsel çıkışlar: Yaz tatilinde öğrenci sayısı azalınca işten çıkarılan çalışanların kıdem ve ihbar hakları, çalışma süresinin kesintisiz olup olmadığına göre değerlendirilir.
- Özel yurt çalışanları: Gece nöbetleri, hafta tatili ve resmî tatil çalışmalarından doğan fazla mesai alacakları.
- Elden ödeme: Bordroda asgari ücret gösterilip farkın elden ödenmesi durumunda gerçek ücretin ispatı.
Şantiyelerde Çalışanlar
Tuşba'nın yeni konut alanlarında süren inşaatlarda çalışan işçiler için en sık sorunlar, sigortasız veya eksik günle çalıştırma, kış aylarında işin durmasıyla yapılan çıkışlar ve taşeron zincirinde ücretin ödenmemesidir. Alt işverenin ödeme yapmadığı durumlarda asıl işveren de işçilik alacaklarından birlikte sorumludur. Hizmet tespiti davası, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Hayvancılık ve Kırsal İşler
Göl kıyısındaki mahallelerde çobanlık ve ahır işçiliği sözlü anlaşmalarla yürür. Ücretin yıllık veya sezonluk ödenmesi, bir kısmının hayvan veya ürün olarak verilmesi ve sigorta bildiriminin yapılmaması yaygındır. Bu işlerde hangi kanunun uygulanacağı, işyerinin büyüklüğüne ve işin niteliğine göre belirlenir; her dosyada önce uygulanacak hukuk tespit edilmelidir.
Üniversitede Hizmet Alımıyla Çalışanlar
Tuşba'daki kampüste temizlik, güvenlik, yemekhane ve teknik hizmetlerde çalışan işçilerin bir bölümü doğrudan kurum bünyesinde, bir bölümü ise hizmet alımı yapılan firmalar aracılığıyla istihdam edilir. Firma değişikliklerinde kıdem süresinin birleştirilmesi, yıllık izin alacakları ve kıdem tazminatının hangi işverenden isteneceği sık uyuşmazlık konusudur. Asıl işveren konumundaki kurumun sorumluluğu da kanundaki sınırlar içinde gündeme gelir. Tuşba'da bu tür dosyalarda her ihale dönemine ait sözleşmeler ve SGK kayıtları birlikte incelenmelidir.
İş Kazaları
Şantiyelerde yüksekten düşme, kırsalda traktör ve hayvan kaynaklı kazalar Tuşba'da en sık rastlanan iş kazalarıdır. İşveren kazayı üç iş günü içinde SGK'ya bildirmekle yükümlüdür. Kazazede veya yakınları maddi ve manevi tazminat için dava açabilir; kusur oranı bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Sorular
Öğrenciyim ve kafede yarı zamanlı çalıştım; sigortam yapılmadı, hakkım var mı?
Evet. Kısmi süreli çalışanlar da sigortalı olmalıdır. Hizmet tespiti davası ve ücret alacakları için başvuru yapılabilir.
Şantiyede çalışırken taşeron ücretimi ödemedi; kimden isterim?
Alt işverenle birlikte asıl işveren de sorumludur. Önce arabuluculuğa başvurulur, anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açılır.
Tuşba'da bir işçilik alacağı veya iş kazası sorunu yaşıyorsanız, dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.
