Aile hukuku yalnızca boşanmadan ibaret değildir. Amasya'da aile mahkemesine gelen dosyaların önemli bir kısmı boşanmadan sonra başlar: büyüyen çocuğun velayetinin değiştirilmesi, artan hayat pahalılığı karşısında nafakanın güncellenmesi, gurbette yaşayan bir babanın çocuklarıyla kişisel ilişkisinin düzenlenmesi. Bir kısmı ise hiç boşanmayla ilgili değildir: soybağı, evlat edinme, vesayet ya da şiddete karşı acil koruma. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Amasya'daki ailelerin bu süreçlerinde yanlarındayız.
Amasya'da Aile Davalarına Bakan Mahkemeler
Amasya Adliyesi'nde aile mahkemesi bulunur. HSK'nın 2025'te aldığı kararla Merzifon için de Merzifon merkez yargı çevresini kapsayan bir aile mahkemesi yargı çevresi belirlenmiştir; mahkemenin fiilen çalışmaya başlayıp başlamadığı dava tarihinde kontrol edilmelidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı adliyelerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Amasya Adliyesi'nde ve Suluova'da Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü bulunur; çocukların ve şiddet mağdurlarının ifade süreçlerinde destek sağlar. Aile mahkemesi kararlarına karşı istinaf incelemesi Samsun Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Şiddete Karşı Koruma Kararı
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında, şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kişi için uzaklaştırma, iletişim yasağı ve konuttan çıkarma gibi tedbirler alınabilir. Bu tedbirler için şiddetin ispatı aranmaz; başvuru aile mahkemesine, Cumhuriyet savcılığına ya da kolluk birimlerine yapılabilir. Köylerde ve küçük ilçelerde şiddet çoğu zaman aile çevresinde gizli kalır; jandarmaya yapılan bir başvuru da süreci başlatır. Tedbir kararına aykırılık, zorlama hapsi sonucunu doğurabilir.
Velayet ve Kişisel İlişkinin Değiştirilmesi
Velayet kararı kesin değildir; çocuğun üstün yararını etkileyen yeni durumlar ortaya çıktığında değiştirilebilir. Velayet sahibi ebeveynin il dışına taşınması, yeniden evlenmesi, çocuğun ihmal edilmesi ya da çocuğun belirli bir yaştan sonra açıkça farklı bir tercih ortaya koyması bu davaların sık sebepleridir. Mahkeme pedagog ve sosyal çalışmacıdan rapor alır. Babası Avrupa'da ya da büyükşehirde çalışan çocuklar için kişisel ilişkinin tatil dönemlerine göre düzenlenmesi Amasya'da sık karşılaşılan bir ihtiyaçtır.
Nafaka Davaları
İştirak nafakası ve yoksulluk nafakası, tarafların mali durumu değiştiğinde artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir. Enflasyon dönemlerinde nafaka artırım davaları belirgin biçimde artmıştır. Nafaka alacağının ödenmemesi hâlinde icra takibi yapılabilir; nafaka alacakları için maaş haczinde dörtte bir sınırı uygulanmaz.
Soybağı, Evlat Edinme ve Aile Konutu
Babalık davası, soybağının reddi ve tanımanın iptali davaları aile mahkemesinde görülür ve kanunda kısa hak düşürücü süreler öngörülmüştür; DNA incelemesi bu dosyalarda belirleyicidir. Evlat edinme, ön koşulların ve bir yıllık bakım süresinin sağlanmasından sonra mahkeme kararıyla gerçekleşir. Eşlerden birinin adına kayıtlı olsa bile ailenin yaşadığı konut, diğer eşin rızası olmadan satılamaz; tapuya aile konutu şerhi konularak bu koruma güçlendirilebilir.
Yaşlı Aile Büyükleri: Vesayet ve Kısıtlama
Amasya'da gençlerin önemli bir kısmı eğitim ve iş için büyükşehirlere taşınmış, birçok köyde ve ilçe merkezinde aile büyükleri yalnız yaşamaya devam etmektedir. Yaşlılığa bağlı hastalıklar, örneğin ileri düzey bunama, kişinin kendi işlerini göremez hâle gelmesine yol açtığında, malvarlığının ve kişinin korunması için vesayet gündeme gelir. Kısıtlama ve vasi atama kararını sulh hukuk mahkemesi verir; Amasya merkezde, Merzifon'da ve Suluova'da sulh hukuk mahkemesi bulunur. Mahkeme, kısıtlanması istenen kişiyi dinler ve sağlık kurulu raporu alır.
Vasinin taşınmaz satışı, kira sözleşmesi gibi önemli işlemleri yapabilmesi için vesayet makamının, bazı hâllerde denetim makamının izni gerekir. Vasi atanmadan önce yapılan tapu devirleri ise yaşlı kişinin işlem tarihindeki ayırt etme gücü bakımından sonradan iptal davasına konu olabilir. Kardeşler arasındaki güvensizlik nedeniyle bu davaların miras uyuşmazlığına dönüşmesi sık görülür; bu yüzden sürecin şeffaf ve belgeli yürütülmesi önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Çocuğum babasıyla Merzifon'da kalıyor; nafaka davasını nerede açarım?
Nafaka davasında yetkili mahkeme tarafların yerleşim yerlerine göre belirlenir. Dava Merzifon'da açılacaksa, 2025 kararıyla öngörülen Merzifon Aile Mahkemesi çalışıyorsa orada, çalışmıyorsa Merzifon'daki asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür; sizin yerleşim yeriniz Amasya merkezse Amasya Aile Mahkemesi de gündeme gelir.
Evlat edinme başvurusu nereye yapılır?
Evlat edinme için önce Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü aracılığıyla gerekli inceleme ve bakım süreci yürütülür; ardından evlat edinenin yerleşim yerindeki aile mahkemesinde karar alınır. Amasya'da başvurular il müdürlüğü üzerinden başlatılır.
Koruma kararı için avukat şart mı?
Değildir; kolluğa ya da savcılığa doğrudan başvurulabilir. Ancak kararın kapsamının ve süresinin doğru belirlenmesi için destek almak yararlıdır.
Eşim aile konutunu satmak istiyor; ne yapabilirim?
Tapuya aile konutu şerhi koydurabilir, rızanız olmadan yapılan satışın iptalini isteyebilirsiniz.
Amasya'da bir aile meselesinde hukuki yol arıyorsanız, durumunuzu gizlilik içinde konuşmak için Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
