Kozluk'ta çalışma hayatı ilçe sınırlarıyla sınırlı kalmaz. İlçede yaşayanların bir kısmı kamu kurumlarında, esnaf yanında ya da Batman'daki petrol sahalarına hizmet veren firmalarda çalışır; önemli bir kısmı ise inşaat ve tarım işleri için başka illere gider. Köylerde hayvancılık ve tarım çoğunlukla aile emeğiyle yürür, ama çobanlık, hasat ve yapı işlerinde ücretle çalışma da yaygındır. Bu dağınık tablo, bir uyuşmazlıkta hangi işverenin, hangi yerde ve hangi kanuna göre sorumlu olduğunu belirlemeyi önemli kılar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kozluk'ta işçilerin ve işverenlerin bu sorulara yanıt bulmasına yardımcı oluyoruz.
Önce Arabulucu, Sonra Mahkeme
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşe iade için arabulucuya başvuru, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. Kozluk'taki mülhakat adliyede ayrı bir iş mahkemesi bulunmaz; iş mahkemesi kurulmayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun belirlediği asliye hukuk mahkemesi bakar. Kozluk'tan açılacak bir iş davasında görevli mahkeme dava öncesinde teyit edilmelidir; Batman Adliyesi'nde ise iş mahkemesi bulunur. Kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.
Petrol Sahasına Hizmet Veren Firmalarda Çalışmak
Batman'daki petrol arama ve üretim faaliyetleri, Kozluk'tan da şoförlük, sondaj yardımcılığı, güvenlik, yemek ve temizlik gibi işlerde çalışan bir işgücü çeker. Bu işçilerin çoğu asıl işverenin değil, ihaleyle iş alan alt işverenlerin kadrosundadır ve ihale dönemi bittiğinde bordrodaki şirket adı değişir. Böyle bir değişiklikte işçinin kıdemi sıfırlanmaz; önceki dönemler için alt işverenler ve asıl işveren, kanundaki sınırlar içinde birlikte sorumlu tutulabilir. İşverence asıl işyerinden başka bir sahaya gönderilen işçinin yolda geçen süresi de İş Kanunu'na göre çalışma süresinden sayılır; bu kural, uzak sahalara götürülen ekiplerin fazla çalışma hesabında önemlidir.
Mevsimlik İşçilik, Çobanlık ve Tarım İşleri
Elli ve daha az işçinin çalıştığı tarım ve orman işlerinde İş Kanunu uygulanmaz; bu işlerde çalışanlar ve köyde ücretle sürü güden çobanlar bakımından Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri devreye girer. Bu durum işçiyi hakkından yoksun bırakmaz: ücret ve diğer alacaklar istenebilir ve uyuşmazlık yine iş mahkemesinin görev alanındadır. Kozluk'tan başka illere giden mevsimlik işçiler için ise asıl sorun, sigortasız geçen sürelerin tespiti ile yolda ya da tarlada yaşanan kazalardır. Hizmet tespiti davası, çalışılan yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Kozluk'tan Gelen Sorular
Maaşımın bir kısmı elden ödeniyordu, sigortam düşük yatırıldı; ne yapabilirim?
Bordroda gösterilenden yüksek ücret aldığınızı banka kayıtları, tanıklar ve aynı işi yapanların ücretleriyle ispatlayabilirsiniz. Gerçek ücret, kıdem ve ihbar tazminatının hesabında esas alınır; eksik bildirilen prim için ayrıca hizmet tespiti talebi gündeme gelir.
İş kazasından sonra ilk ne yapmalıyım?
Tedavi kayıtlarını saklayın, kazayı gören iş arkadaşlarının isimlerini not edin ve kazanın SGK'ya bildirilip bildirilmediğini e-Devlet üzerinden kontrol edin. İş kazasından doğan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.
Kozluk'ta işinizi kaybettiyseniz ya da alacaklarınız ödenmediyse, sürelerin dolmaması için belgelerinizi erkenden birlikte gözden geçirmenizi öneririz.
