Beşiri'de yaşayan pek çok kişi için iş günü, Batman'a giden bir servis aracında başlar. Rafineri ve petrol sahalarına hizmet veren alt işverenler, il merkezindeki inşaatlar, organize sanayi bölgesindeki işletmeler, mağazalar ve kamu kurumları ilçeden her gün işçi çeker. Köylerde ise tarım ve hayvancılık sürer; hasat, sürü bakımı ve yapı işlerinde ücretle çalışmak yaygındır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Beşiri'de yaşayan işçilerin ve ilçedeki işverenlerin iş hukukundan doğan uyuşmazlıklarında danışmanlık ve dava vekilliği yapıyoruz.
Davalar Batman İş Mahkemesi'nde
Beşiri'nin ayrı adliyesi bulunmadığından, ilçede doğan iş uyuşmazlıkları Batman Adliyesi'ndeki iş mahkemesinde görülür; işin yapıldığı yer il merkezindeyse yetki zaten Batman'dadır. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, yıllık izin ücreti ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İşe iade için arabulucuya, feshin tebliğinden itibaren bir ay içinde başvurulmalıdır; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. Kararlara karşı istinaf incelemesi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Servis Aracında Kaza İş Kazası Sayılır mı?
İşverenin sağladığı bir taşıtla işçilerin işe toplu olarak götürülüp getirilmesi sırasında meydana gelen kazalar, kanunen iş kazası sayılır. Beşiri ile Batman arasında her gün işçi taşıyan servislerde yaşanan bir kaza bu nedenle iki ayrı hukuki sonuç doğurur: bir yanda SGK'nın sağladığı haklar ve işverene karşı tazminat, öte yanda aracın sigortasına karşı talepler. İşçinin kendi aracıyla ya da toplu taşımayla işe gelirken geçirdiği kazalar ise kural olarak bu kapsama girmez. Kaza SGK'ya bildirilmeli, bildirilmemişse iş kazasının tespiti davası açılmalıdır.
İstifa Dilekçesi, İbraname ve Boş Kâğıda İmza
Beşiri'den il merkezindeki işyerlerine giden işçilerin sık karşılaştığı sorunlardan biri, işe girerken ya da çıkarken imzalatılan belgelerdir. İşten ayrılırken imzalanan bir ibranamenin geçerli olması için iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacak kalemlerinin türü ve miktarının açıkça yazılması ve ödemenin banka aracılığıyla tam olarak yapılması gerekir. İşverenin hazırladığı matbu istifa dilekçesini imzalayan işçi, gerçekte işten çıkarıldığını tanık, mesaj ve diğer delillerle ispat edebilir. Boş kâğıda atılan imzanın sonradan doldurulduğu iddiası da ayrıca incelenmesi gereken bir konudur.
Köyde Ücretle Çalışma ve Mevsimlik İşler
Beşiri köylerinde hasatta, sürü bakımında ya da bir evin yapımında ücretle çalışanlar da işçidir. İşçi sayısı elliyi geçmeyen tarım ve orman işletmeleri İş Kanunu'nun kapsamı dışında kalır; buralarda hizmet ilişkisi Borçlar Kanunu'na tabidir, fakat alacaklar için başvurulacak yer yine iş mahkemesidir. Başka illere mevsimlik tarım işine giden aileler için ise sigortasız geçen sürelerin kayda geçirilmesi önemlidir; hizmet tespiti için kanunun tanıdığı süre, hizmetin geçtiği yılın bitiminden başlayarak beş yıldır.
İşveren beni çıkarırken kendi isteğimle ayrıldığımı söylüyor; kıdem alabilir miyim?
Gerçekte işveren tarafından çıkarıldıysanız ya da ücretiniz ödenmediği, sigortanız eksik yatırıldığı için ayrıldıysanız kıdem tazminatı hakkınız doğabilir. Haklı nedenle fesihte ayrılma nedeninin yazılı bildirilmesi ve delillerin saklanması önemlidir.
Beşiri'den Batman'a çalışmaya gidiyor ve haklarınızla ilgili bir sorun yaşıyorsanız, süreler dolmadan belgelerinizi birlikte değerlendirebiliriz.
