Aile hukuku, boşanmadan çok daha geniş bir alanı kapsar: şiddet karşısında koruma, çocukların nüfus ve soybağı kayıtları, evlat edinme, aile konutunun güvence altına alınması, değişen koşullara göre nafaka ve velayet düzenlemeleri. Bitlis'te geniş aile yapısının yaygın olması, bir aile içi uyuşmazlığın çoğu zaman yalnızca eşleri değil, iki aileyi birden ilgilendirmesine yol açar. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Bitlis'te aile hukukunun bu farklı başlıklarında destek veriyoruz.
Bitlis'te Aile Davalarının Görüldüğü Yer
Bitlis merkezde Bitlis Aile Mahkemesi görev yapar. Tatvan, Güroymak, Mutki, Ahlat, Adilcevaz ve Hizan'da aile davalarına bakmakla görevli mahkeme, her ilçenin yargı çevresine göre belirlenir; aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Dava açılmadan önce görevli mahkemenin doğru tespiti, zaman kaybını önler. Aile mahkemesi kararlarının istinaf incelemesi Van Bölge Adliye Mahkemesinde yapılır.
Şiddete Karşı Koruma: 6284 Sayılı Kanun
Şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kişi, boşanma davası açmasına gerek olmadan koruyucu ve önleyici tedbir isteyebilir. Uzaklaştırma, iletişim yasağı, ortak konuttan çıkarma ve geçici nafaka gibi kararları aile mahkemesi hâkimi verir; acil durumlarda mülki amir ve kolluk amiri de bazı tedbirleri alabilir. Başvuru için delil sunulması şart değildir. Köylerde yaşayan ve en yakın kolluk birimine ulaşmakta zorlanan kişiler için Alo 183 hattı ve jandarma da başvuru yolları arasındadır. Tedbir kararlarına uyulmaması, zorlama hapsi sonucunu doğurabilir.
Soybağı ve Nüfus Kaydı Sorunları
Resmî nikâh kıyılmadan sürdürülen birliktelikten doğan çocukların babayla soybağının kurulması, tanıma veya babalık davası yoluyla mümkündür. Babalık davası çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir; DNA incelemesi bu davalarda temel delildir. Nüfus kaydındaki doğum tarihi veya kimlik bilgisi hatalarının düzeltilmesi için ise asliye hukuk mahkemesinde kayıt düzeltme davası açılır. Bitlis'in kırsal kesiminde geç yapılan nüfus bildirimleri nedeniyle yaş düzeltme talepleri görülebilir; bu davalarda hastane kayıtları ve tanık beyanları önemlidir.
Evlat Edinme ve Vesayet
Evlat edinme, aile mahkemesi kararıyla gerçekleşir. Küçüğün evlat edinilmesinde evlat edinen kişinin çocuğa en az bir yıl süreyle bakmış ve onu eğitmiş olması gibi şartlar aranır. Aile bireylerinden birinin yaşlılık veya hastalık nedeniyle kendi işlerini göremez hâle gelmesi durumunda vasi atanması sulh hukuk mahkemesinden istenir. Özellikle gurbetteki çocukların, köyde yaşayan yaşlı ebeveynlerinin taşınmazları ve banka işlemleri için vesayet yoluna başvurması sık rastlanan bir durumdur.
Aile Konutu ve Mal Rejimi
Eşlerden birinin adına kayıtlı olan aile konutunun, diğer eşin rızası olmadan satılması veya ipotek ettirilmesi mümkün değildir. Diğer eş, tapu kaydına aile konutu şerhi koydurabilir. Bitlis'te birçok ailenin yaşadığı ev, eşlerden birinin ailesine ait arsa üzerine yapıldığından, konutun mülkiyeti ve aile konutu niteliği ayrıca incelenmelidir. Mal rejiminin tasfiyesinde edinilmiş mallara katılma ve katkı payı alacakları gündeme gelir.
Yurt Dışında Verilen Boşanma Kararları
Bitlis'ten Avrupa ülkelerine göç etmiş ailelerde, boşanmanın yabancı bir mahkemede gerçekleştiği sık görülür. Yabancı mahkemenin boşanma kararı Türkiye'de kendiliğinden hüküm doğurmaz; nüfus kaydına işlenmesi gerekir. Belirli koşulları taşıyan kararlar nüfus müdürlüğü veya konsolosluk aracılığıyla idari yoldan kayda geçirilebilir; bu koşulları taşımayanlar için Türkiye'de tanıma veya tenfiz davası açılır. Tanıma yapılmadıkça Bitlis'teki nüfus kaydında kişi evli görünmeye devam eder; bu durum yeniden evlenme, miras ve taşınmaz işlemlerinde sorun yaratabilir. Yurt dışındaki kararla velayeti belirlenen çocukların Türkiye'ye getirilmesi veya Türkiye'den götürülmesi hâlinde ise uluslararası çocuk kaçırmaya ilişkin sözleşmeler gündeme gelebilir.
Nafaka ve Velayette Değişiklik
Boşanmadan sonra koşulların değişmesi hâlinde nafaka artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir. Çocuğun başka şehre taşınması, velayet sahibi ebeveynin yeniden evlenmesi ya da çocuğun ihmali gibi durumlarda velayetin değiştirilmesi istenebilir. Bitlis'ten büyükşehirlere iş için taşınan ebeveynlerin, çocukla kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini talep etmesi de sık görülür. Bu davalarda çocuğun okulu, sağlık durumu ve yeni şehirdeki yaşam koşulları birlikte değerlendirilir.
Sık Sorulanlar
Koruma kararı için boşanma davası açmam gerekir mi?
Hayır. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler bağımsız olarak istenebilir ve evli olmayan kişiler de bu korumadan yararlanabilir.
Çocuğumun nüfusa yanlış yaşla kaydedildiğini düşünüyorum; düzeltilebilir mi?
Evet, kayıt düzeltme davasıyla mümkündür. Mahkeme genellikle tıbbi yaş tespiti ve tanıkları birlikte değerlendirir.
Almanya'da boşandım; Bitlis'teki nüfus kaydım neden değişmedi?
Yabancı mahkeme kararı nüfus kaydına kendiliğinden işlenmez. İdari yoldan kayıt veya tanıma davası yapılmadıkça Türkiye'de evli görünmeye devam edersiniz.
Bitlis'te aile hukukuna ilişkin bir sorunla karşı karşıyaysanız, Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile görüşerek seçeneklerinizi değerlendirebilirsiniz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
