Burdur'da miras dosyalarının büyük kısmı köyden başlar. Kuşaklar boyunca bölünmeden kalmış tarlalar, ortak kullanılan bahçeler, eski kerpiç köy evleri, mera kenarındaki ahırlar ve dedesinin adına kayıtlı tapuyu hiç devralmamış torunlar, ilin her ilçesinde rastlanan tablolardır. Çocuklarının bir kısmı İstanbul'a, Antalya'ya ya da yurt dışına göç etmiş ailelerde mirasçıların bir araya gelmesi bile başlı başına iştir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Burdur'da miras paylaşımı, tapu ve tenkis davalarında hukuki destek veriyoruz.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi
Bir mirasın paylaşılabilmesi, tapuda intikal yapılabilmesi ya da bankadaki hesaba ulaşılabilmesi için önce mirasçılık belgesi gerekir. Bu belge noterden alınabileceği gibi sulh hukuk mahkemesinden de istenebilir. Burdur merkezde ve Bucak, Gölhisar, Tefenni, Yeşilova mülhakat adliyelerinde sulh hukuk mahkemesi bulunur. Nüfus kayıtlarında eksiklik, yurt dışında ölen mirasçı ya da tanınması gereken yabancı bir karar varsa noter yerine mahkeme yolu gerekebilir.
Mirası Reddetmek İçin Üç Ay
Ölen kişinin borçları malvarlığından fazlaysa mirasçı mirası reddedebilir. Ret süresi, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır ve sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla kullanılır. Burdur'da bu konu özellikle tarımsal kredi, makine kredisi ya da kooperatif borcuyla ölen üreticilerin ailelerinde önem taşır. Ölen kişinin borçlarının bilinmediği durumlarda resmî defter tutulması istenebilir. Süre geçtikten sonra mirası kabul etmiş sayılan mirasçı, borçlardan kişisel olarak da sorumlu hâle gelebilir.
Hisseli Tarlalar ve Ortaklığın Giderilmesi
Mirasçılar terekede birlikte mülkiyet ilişkisi içindedir; aralarında anlaşamazlarsa her biri ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Bu dava sulh hukuk mahkemesinde görülür. Mahkeme önce taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğine bakar, bölünemiyorsa satış yoluyla ortaklığı giderir. Burdur'daki tarım arazileri için 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu önemli bir sınırlama getirir: tarım arazileri asgari büyüklüğün altına inecek biçimde bölünemez. Bu nedenle küçük köy tarlalarında aynen taksim çoğu zaman mümkün olmaz ve satış gündeme gelir.
Satışa gitmeden önce mirasçılardan birinin diğerlerinin payını satın alması, rızai taksim ya da paylaşma sözleşmesi gibi seçenekleri değerlendirmek, değerli bir arazinin açık artırmada düşük bedelle elden çıkmasını önleyebilir.
Muris Muvazaası ve Tenkis
Burdur'da sık rastlanan bir başka uyuşmazlık, ölen kişinin sağlığında bir çocuğuna tapuda satış gösterip aslında bağışladığı taşınmazlardır. Diğer mirasçılar bu durumda muris muvazaası iddiasıyla tapu iptal ve tescil davası açabilir; bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Bedelin gerçekten ödenip ödenmediği, taşınmazın değeri ile tapuda gösterilen bedel arasındaki fark, ölen kişinin mirasçılardan mal kaçırma amacı bulunup bulunmadığı dosyanın odağındadır.
Saklı payı zedelenen mirasçılar ise tenkis davası açabilir. Bu davada süreler kısadır: saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılmadan, diğer kazandırmalarda ölümden itibaren on yıl içinde dava açılmalıdır.
Gurbetçi Mirasçılar ve Uzaktan Takip
Burdur'dan yurt dışına, özellikle Avrupa'ya göç etmiş ailelerin mirasçıları dosyayı çoğu zaman uzaktan takip etmek ister. Yurt dışındaki mirasçı, Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletname ile Burdur'daki işlemleri avukatı aracılığıyla yürütebilir. Yabancı ülke vatandaşlığına geçmiş mirasçıların taşınmaz edinimi ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Hayvan Varlığı, Üretici Kaydı ve Tarımsal Destekler
Burdur'da bir üreticinin ölümüyle mirasçılar yalnızca tarla ve evle değil, ahırdaki hayvanlarla, kayıtlı işletme numarasıyla ve devam eden destek başvurularıyla da karşılaşır. Hayvanlar terekeye dahildir ve mirasçılar anlaşana kadar ortak mülkiyettedir; bu sürede bakımı kimin üstleneceği, sütün satışından gelen paranın nasıl paylaşılacağı açıkça kararlaştırılmazsa mirasçılar arasında yeni bir uyuşmazlık doğar. Hayvanları fiilen bakan mirasçının yaptığı masraflar paylaşımda dikkate alınabilir. Kooperatif ortaklık payları, tarım kredi borçları ve makine kredileri de terekenin aktif ve pasifinde yer alır. Ölümden sonra hayvan kayıtlarının ve işletme bilgilerinin mirasçılar adına güncellenmesi, destek ödemelerinin kesintiye uğramaması bakımından da önemlidir. Bu nedenle mirasçılık belgesi alınır alınmaz terekenin tam bir dökümünü çıkarmak, ilerideki davaları önlemenin en etkili yoludur.
Burdur'da Miras Hakkında Sorular
Dedemin adına kayıtlı tarlayı yıllardır amcam ekiyor; bu hakkımızı ortadan kaldırır mı?
Tapulu taşınmazlarda kural olarak kazandırıcı zamanaşımı mirasçılar arasında kolayca işlemez. Kadastro geçmişi ve tapu kaydı incelenmeden kesin bir şey söylenemez.
Kardeşlerden biri yurt dışında ve imza vermiyor; tarlayı satabilir miyiz?
Elbirliği mülkiyetinde tüm mirasçıların rızası gerekir. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılabilir ya da sulh hukuk mahkemesinden terekeye temsilci atanması istenebilir. Hangi yolun daha az masraflı ve hızlı olacağı, taşınmazın değeri ve mirasçı sayısına göre değişir.
Burdur'da bir miras dosyanız varsa, tapu ve nüfus kayıtlarını ilk görüşmede birlikte inceleyerek yol haritası çıkarabiliriz.
