Keles'te iş ilişkilerinin önemli bir kısmı fabrika kapısında değil, ahırda, yaylada ve ormanda kurulur. Bir hayvancılık işletmesinde sürü güden çoban, sağım ve bakım işlerinde çalışan işçi, orman işlerinde kesim ve taşıma yapan ekipler, belediye ve kamu birimlerinde çalışanlar ilçedeki iş gücünün başlıca parçalarıdır. Bunlara her gün ya da haftalık olarak Bursa'daki işyerlerine gidip gelenler de eklenir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık, Keles'te yaşayan işçilere ve ilçedeki işverenlere iş hukuku konusunda danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunar.
Çobanın ve Hayvan Bakıcısının Hakları
Çoban ve hayvan bakıcıları çoğu zaman sözlü anlaşmayla, yatılı ve yayla döneminde aralıksız çalışır. Ücretin bir kısmı ayni olarak, örneğin yiyecek ve barınak ya da hayvan olarak ödenebilir. Bu ilişkiler, işyerindeki işçi sayısına göre İş Kanunu'na ya da Türk Borçlar Kanunu'na tabi olabilir; elli ve daha az işçinin çalıştığı tarım işlerinde Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanır. Hangi kanun uygulanırsa uygulansın, işçinin ücret alacağı, sigortalı çalışma hakkı ve iş sağlığı güvenliği önlemlerinden yararlanma hakkı vardır. Ödenmemiş ücretlerin tanık, banka kaydı ve yazışmalarla ispatı mümkündür.
Arabuluculuk ve Görevli Mahkeme
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Anlaşma sağlanamazsa dava açılır. Keles Adliyesi'nde ayrı bir iş mahkemesi bulunduğu teyitli değildir; iş mahkemesi kurulmamış yerlerde iş davalarına asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Bursa'da bir işyerinde çalışan Keles'li işçi ise davasını işin yapıldığı yer olarak Bursa'da açabilir.
Sigortasız Çalışma ve Hizmet Tespiti
- Yayla dönemlerinde ya da mevsimlik çalışmalarda sigorta bildiriminin hiç yapılmaması veya eksik yapılması sık rastlanan bir sorundur.
- Kayda geçmeyen çalışmalar için hizmet tespiti davası açılabilir; bu davada arabuluculuk şartı yoktur.
- Dava, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
- Komşu işletmelerin sahipleri ve birlikte çalışılan kişiler, bu davalarda en önemli tanıklardır.
Hayvancılıkta ve Ormanda İş Kazaları
Hayvan tepmesi, boğa saldırısı, traktör devrilmesi, ağaç kesimi sırasında yaşanan kazalar Keles'te sık görülen iş kazalarıdır. İşveren, kazayı üç iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Kazazede, SGK'nın karşılamadığı maddi zararı ve manevi tazminatı işverenden isteyebilir; iş kazasından doğan tazminat davalarında arabuluculuk şartı yoktur. Kaza yerinin fotoğrafları, sağlık kayıtları ve tanıkların isimleri ilk günlerde güvence altına alınmalıdır.
Bursa'ya Servisle Gidip Gelenler
Keles'ten Bursa'daki fabrika ve şantiyelere işveren servisiyle toplu olarak taşınan işçiler için yolda geçen süre önemlidir. Kanuna göre, yerleşim yerinden uzak işyerlerine işverence toplu olarak götürülüp getirilen işçilerin araçta geçirdiği süre çalışma süresinden sayılır. Dağ yolunda uzun süren servis yolculukları hesaba katıldığında bu kural, fazla çalışma alacağının hesabını doğrudan etkileyebilir. Servis saatlerini gösteren kayıtlar, mesajlaşmalar ve aynı serviste giden arkadaşların beyanları bu alacağın ispatında kullanılır.
İşten Çıkarılan İşçi İçin Süreler
Keles'te belediyede çalışıyordum, sözleşmem feshedildi; ne yapabilirim?
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdeminiz varsa, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade isteyebilirsiniz. Kıdem tazminatı için en az bir yıllık çalışma gerekir; ücret ve benzeri alacaklarda zamanaşımı beş yıldır.
Keles'teki iş ilişkinizden doğan bir uyuşmazlık için belgelerinizi birlikte inceleyerek izlenecek yolu belirleyebiliriz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.
