Çankırı'da icra dosyaları çoğu zaman tanıdık ilişkilerden doğar: hayvan alım satımında verilen bir senet, mahalle esnafının veresiye defteri, Ankara'daki bir toptancıya kesilen çek ya da tarım kredisi taksitleri. Küçük bir ilde alacak ve borç ilişkileri kişisel bağlarla iç içe geçtiğinden, icra sürecini hukuken doğru ama ölçülü yürütmek önem taşır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Çankırı'da hem alacaklıların takip işlemlerini hem de borçluların itiraz ve şikâyet süreçlerini takip ediyoruz.
Çankırı'daki İcra Teşkilatı
Çankırı Adliyesi bünyesinde icra dairesi ve icra mahkemeleri bulunur; merkeze bağlı Eldivan, Korgun, Kızılırmak ve Yapraklı'daki takipler de genellikle burada yürür. Ilgaz, Kurşunlu ve Şabanözü adliyelerinde icra hukuk ve icra ceza mahkemeleri görev yapar. Takip, borçlunun yerleşim yerindeki ya da sözleşmenin ifa edileceği yerdeki icra dairesinde başlatılabilir; yanlış yerde başlatılan takipte borçlu yetki itirazında bulunabilir. Bu nedenle Ankara'da oturan bir borçluya karşı Çankırı'da takip yapılmadan önce yetki konusu mutlaka değerlendirilmelidir.
Ödeme Emrine Karşı Süreler
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir; itiraz takibi durdurur. Kambiyo senetlerine dayalı takipte ise süre beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır; bu itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz, durdurma kararı istenmelidir. Senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde ileri sürülmelidir. Süreler kısa olduğundan tebligatın tarihi, e-Devlet ya da adres kayıtlarına göre özenle kontrol edilmelidir.
Alacaklı açısından itiraz, sürecin sonu değildir. İtirazın iptali davası genel mahkemelerde, itirazın kaldırılması talebi ise belgeli alacaklarda icra mahkemesinde ileri sürülür. Hangisinin seçileceği alacağın belgesine ve hızlı sonuç ihtiyacına göre belirlenir.
Çiftçi Borçları ve Haczedilemeyen Mallar
Tarım ve hayvancılığın ağırlıklı olduğu Çankırı'da en sık görülen dosyalardan biri, tarım kredisi, kooperatif borcu ya da makine taksitleri nedeniyle başlatılan takiplerdir. İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesi, borçlu çiftçinin kendisinin ve ailesinin geçinmesi için zorunlu olan arazisini, çiftlik araçlarını ve hayvanlarını belirli sınırlar içinde haczedilemez sayar. Bu korumanın uygulanıp uygulanmayacağı borçlunun gerçek durumuna göre değerlendirilir ve haciz tutanağına karşı süresi içinde şikâyet yoluna gidilmesi gerekir.
Aynı şekilde maaşların ancak belirli bir oranı haczedilebilir. Kamu kurumlarında çalışan borçluların maaş haczi, Çankırı'da sık başvurulan bir tahsil yoludur; birden fazla haciz olduğunda sıra kuralları devreye girer.
Haciz, Kıymet Takdiri ve Satış
Hacizden sonra mahcuz malın değeri belirlenir ve satış elektronik ortamda yapılır. Köydeki bir tarlanın ya da hayvanın değerinin düşük takdir edildiğini düşünen taraf, kıymet takdirine yedi gün içinde itiraz edebilir. İhalenin usulsüz yapıldığı iddiasıyla ihalenin feshi de istenebilir. Alacaklı için ise borçlunun mal varlığını araştırmak, UYAP üzerinden tapu, araç ve banka sorgularını zamanında yapmak tahsilatın hızını belirler.
Çankırı'dan Gelen Sorular
Ödeme emrini köyde annem tebliğ almış; süre ne zaman başlar?
Tebligat aynı konutta oturan bir aile bireyine usulüne uygun yapılmışsa süre o tarihten başlar. Ancak tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa, öğrenme tarihi esas alınarak icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir.
Hayvanlarım haczedilebilir mi?
Geçiminiz için zorunlu olan hayvanlar kural olarak haczedilemez; fazlası haczedilebilir. Hangi hayvanların bu kapsamda kaldığı somut duruma göre belirlenir.
Senet ve Çek: Takipten Önce Kontrol
Hayvan alım satımında ve esnaf arasındaki ticarette Çankırı'da hâlâ senet ve çek yaygın kullanılır. Kambiyo senedine dayalı hızlı takip yolunu kullanabilmek için senedin kanundaki zorunlu unsurları taşıması gerekir; vade, düzenleme yeri ya da tarihi gibi bir unsur eksikse senet adi senet hükmünde kalabilir. Zamanaşımı da dikkat ister: bonoda düzenleyene karşı talepler vadeden itibaren üç yılda, çekte ise ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ayda zamanaşımına uğrar. Zamanaşımına uğramış bir senet tamamen değersiz değildir, ancak takip yolu ve ispat yükü değişir. Takibe geçmeden önce senedin aslının incelenmesi ve hangi takip yolunun seçileceğinin netleştirilmesi, sonradan icra mahkemesinde yaşanacak itirazları azaltır.
Borçlum Ankara'da yaşıyor; takibi Çankırı'da başlatabilir miyim?
Genel yetki kuralına göre takip borçlunun yerleşim yerinde yapılır. Ancak sözleşmenin Çankırı'da ifa edilmesi gerekiyorsa ya da kambiyo senedinde ödeme yeri Çankırı olarak yazılmışsa Çankırı icra dairesi de yetkili olabilir. Yetkisiz yerde başlatılan takipte borçlu itiraz ederse dosya yetkili icra dairesine gönderilir ve zaman kaybedilir. Bu yüzden takipten önce senet ya da sözleşmedeki ödeme yeri kaydına bakmak gerekir.
Çankırı'da bir alacağı takibe koymak ya da size gelen bir ödeme emrine karşı haklarınızı öğrenmek isterseniz, süreler dolmadan Gezici Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçmenizi öneririz.
