Ergani, yaklaşık 140 bin nüfusuyla Diyarbakır'ın merkez ilçeleri dışındaki en kalabalık ilçesidir ve il merkezinin kuzeybatısında, Diyarbakır–Elazığ karayolunun üzerinde yer alır. Ceza yargılaması bakımından ilçeyi öne çıkaran gelişme 2024'te yaşandı: HSK'nın 03.07.2024 tarihli kararıyla Ergani, Diyarbakır Ağır Ceza yargı çevresinden çıkarıldı ve kendi ağır ceza mahkemesine kavuştu. Bugün Ergani'de işlenen ağır suçların davaları Diyarbakır'daki adalet sarayında değil, Ergani Adliyesi'nde görülüyor. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Ergani'de yaşayan ya da dosyası Ergani Adliyesi'nde bulunan müvekkillerimize soruşturmanın ilk gününden kesin hükme kadar müdafi ve katılan vekili olarak destek veriyoruz.
Dört İlçenin Ağır Ceza Merkezi: Ergani
Ergani Ağır Ceza Mahkemesi'nin yargı çevresi Ergani ile birlikte Çermik, Çüngüş ve Dicle ilçelerini kapsar. Kasten öldürme, nitelikli yağma, uyuşturucu madde ticareti ve cinsel saldırının ağır hâlleri gibi suçlarda bu dört ilçeden gelen davalar Ergani'de görülür. Basit yaralama, tehdit, hakaret, mala zarar verme ve hırsızlığın pek çok türü gibi daha hafif suçlarda yargılama asliye ceza mahkemesinde yapılır. Soruşturma aşamasında gözaltının uzatılması, tutuklama, adli kontrol ve arama gibi koruma tedbirlerine Ergani sulh ceza hâkimliği karar verir. Aynı tarihli bir başka HSK kararıyla Ergani İnfaz Hâkimliği'nin yargı çevresi de ağır ceza yargı çevresiyle eşitlendi; infaz ve denetimli serbestlik uygulamalarına ilişkin bazı şikâyetler bu hâkimliğin önüne gelir. Verilen hükümlere karşı istinaf mercii Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi'dir.
Ergani'de Ceza Dosyasına Dönüşen Tipik Olaylar
- Tarla sınırı ve sulama kavgaları: Köylerde sınır taşının yeri, sulama sırası ya da hayvanların ekine girmesi yüzünden başlayan tartışmalar; ardından gelen tehdit, yaralama ve mala zarar verme şikâyetleri.
- Ruhsatsız silah: Başka bir olay nedeniyle yapılan aramada evde bulunan ruhsatsız tabanca ya da tüfek, 6136 sayılı Kanun kapsamında ayrı bir dosya doğurur.
- Karayolu kaynaklı dosyalar: Diyarbakır–Elazığ yolunda yaşanan ölümlü ve yaralamalı kazalarda taksir suçlamaları ile yol kontrollerinde yapılan aramalara dayanan uyuşturucu dosyaları.
- Aile içi şiddet: Bu şikâyetler çoğu zaman 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleriyle birlikte yürür.
- İzinsiz kazı: Çayönü gibi önemli ören yerlerinin bulunduğu ilçede izinsiz kazı ve eski eser bulundurma iddiaları 2863 sayılı Kanun kapsamında soruşturulur.
İlk İfade, Gözaltı ve Tutuklamaya İtiraz
Kolluk ya da savcılık tarafından ifadeye çağrılan kişi, suçlamayı öğrenme, susma ve müdafi yardımından yararlanma hakkına sahiptir. Ergani'nin köylerinde kolluk görevini çoğunlukla jandarma yürütür; olaydan hemen sonra, aceleyle verilen bir ifade yargılamada en çok tartışılan delillerden biri hâline gelir. Gözaltı süresi kural olarak yakalamadan itibaren 24 saattir; toplu suçlarda savcının yazılı emriyle uzatılabilir. Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ya da adli kontrol kararına yedi gün içinde itiraz edilebilir. Karşılıklı şikâyetlerin bulunduğu arazi kavgalarında, uzlaştırma kapsamındaki suçlar için uzlaştırma yolu, aynı köyde yaşamaya devam edecek aileler arasında kalıcı bir çözüm sağlayabilir.
Ergani'den Sık Gelen Sorular
Çermik, Çüngüş ya da Dicle'deki bir olayın ağır ceza davası nerede görülür?
HSK'nın 2024 tarihli kararından sonra bu üç ilçede işlenen ve ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçların davaları Ergani Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülür. Asliye ceza mahkemesinin görevindeki suçlar ise ilçenin kendi adliyesinde kalır.
İstinaf için Diyarbakır'a gitmem gerekir mi?
İstinaf dilekçesi hükmü veren mahkemeye, yani Ergani'deki mahkemeye verilir; dosya oradan Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilir. İstinaf incelemesinin her dosyada duruşmalı yapılması gerekmez.
Ergani'de bir ifade çağrısı, arama ya da gözaltı ile karşılaştıysanız dosyanın hangi aşamada olduğunu birlikte değerlendirebiliriz. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; her olay kendi delilleriyle ayrıca incelenmelidir.
