Diyarbakır'da bir ceza dosyası, Bağlar'daki kalabalık bir mahallede büyüyen bir kavgadan, Kayapınar'daki bir sitede yaşanan aile içi şiddet şikâyetinden, Bismil ovasında sulama sırası yüzünden tırmanan bir arazi anlaşmazlığından ya da tek bir sosyal medya paylaşımından doğabilir. Yaklaşık 1,8 milyon nüfusuyla Güneydoğu Anadolu'nun en kalabalık ve köklü kentlerinden biri olan Diyarbakır, aynı zamanda bölge yargısının merkezidir; ceza yargılaması il içinde birden fazla ağır ceza merkezine ve kentteki istinaf mahkemesine yayılır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Diyarbakır genelinde şüpheli ve sanık müdafiliği ile mağdur ve katılan vekilliği yürütüyoruz.
Diyarbakır'da Üç Ağır Ceza Merkezi: Dosya Nereye Gider?
Diyarbakır'ın ana adliye binası, Yenişehir ilçesindeki Diyarbakır Adalet Sarayı'dır. Bağlar, Kayapınar, Sur ve Yenişehir'de ayrı adliye bulunmaz; bu dört merkez ilçenin ve adliyesi Diyarbakır Adliyesi ile birleştirilmiş olan Kocaköy'ün ceza dosyaları burada görülür. Çınar, Eğil, Hani, Hazro, Kulp, Lice ve Silvan'da birer mülhakat adliye vardır; bu ilçelerde işlendiği ileri sürülen ağır cezalık suçlar Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemelerinde yargılanır.
Son yıllarda bu tablo değişti. HSK'nın 3 Temmuz 2024 tarihli kararıyla Ergani, kendi ağır ceza mahkemesine sahip ayrı bir merkez oldu; Ergani Ağır Ceza Mahkemesi Ergani'nin yanı sıra Çermik, Çüngüş ve Dicle ilçelerine bakar. HSK'nın 6 Ağustos 2025 tarihli kararıyla da Bismil ayrı bir ağır ceza merkezi hâline geldi; Bismil Ağır Ceza Mahkemesi'nin yargı çevresi yalnızca Bismil ilçesidir. Bu nedenle suçun işlendiği ilçe, soruşturmayı yürütecek başsavcılığı ve davanın görüleceği mahkemeyi doğrudan belirler. İnternette dolaşan eski rehberlerde Ergani ve Bismil hâlâ Diyarbakır'a bağlı görünebilir; güncel durumu esas almak gerekir.
İstinaf Aşaması da Diyarbakır'da
Diyarbakır, adli yargıda bir bölge merkezidir. Bağlar'da bulunan Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi, ildeki üç ağır ceza merkezinin yanı sıra Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak gibi komşu illerden gelen ilk derece kararlarını da istinaf incelemesinden geçirir. Elazığ ise 1 Eylül 2026'dan itibaren Malatya Bölge Adliye Mahkemesi'nin yargı çevresine geçmiştir. Ergani'de ya da Bismil'de verilen bir mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf başvurusu da Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde incelenir. İstinaf dilekçesinde hükmün hangi yönlerden hukuka aykırı olduğunun, hangi delilin yanlış değerlendirildiğinin somut olarak gösterilmesi, dairenin dosyayı ele alış biçimini doğrudan etkiler.
Diyarbakır'da Sık Görülen Ceza Dosyaları
- Kasten yaralama ve tehdit: Geniş aile ve komşuluk ilişkilerinin yoğun olduğu mahallelerde küçük bir tartışmanın, birden fazla şüphelinin yer aldığı karşılıklı şikâyetlere dönüşmesi; uzlaştırma kapsamındaki suçlarda sürecin doğru yürütülmesi.
- Arazi ve sulama kaynaklı olaylar: Bismil, Çınar ve Silvan çevresindeki tarım arazilerinde sınır, su ve hasat yüzünden çıkan uyuşmazlıklarda mala zarar verme, hakkı olmayan yere tecavüz ve yaralama suçlamaları.
- Uyuşturucu madde dosyaları: Kullanmak için bulundurma ile ticaret arasındaki ayrım; ele geçen miktar, paketleme biçimi ve iletişim kayıtlarının değerlendirilmesi.
- Bilişim yoluyla dolandırıcılık: Banka hesabını ya da telefon hattını başkasına kullandıran gençlerin, farkında olmadan nitelikli dolandırıcılık soruşturmasında şüpheli konumuna düşmesi.
- Sosyal medya paylaşımları: Paylaşım, yorum veya beğeni gerekçesiyle yürütülen hakaret, halkı kin ve düşmanlığa tahrik ya da Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki soruşturmalarda ifadenin içeriğinin, bağlamının ve tarihinin ayrıntılı incelenmesi.
- Deprem davaları: 6 Şubat 2023 depremlerinde Diyarbakır'ın merkez ilçelerinde yıkılan binalar nedeniyle yürütülen taksirle öldürme ve yaralama dosyalarında katılan vekilliği.
Suça Sürüklenen Çocuklar ve Gençler
Diyarbakır, ortanca yaşı Türkiye ortalamasının belirgin biçimde altında kalan genç ve kalabalık bir ildir. Bu yapı, suça sürüklenen çocuk dosyalarını ceza pratiğinin önemli bir parçası hâline getirir. Diyarbakır Adliyesi'nde çocuk mahkemesi ve çocuk ağır ceza mahkemesi bulunur. On sekiz yaşını doldurmamış şüpheli için müdafi bulundurulması zorunludur; çocuk hakkında sosyal inceleme raporu, okul durumu ve koruyucu-destekleyici tedbirler yargılamanın her aşamasında dikkate alınır. Ailenin süreç boyunca doğru bilgilendirilmesi, hem savunma hem de çocuğun geleceği bakımından belirleyicidir.
Gözaltından Duruşmaya
Gözaltına alınan kişinin susma, yakınlarına haber verilmesini isteme ve müdafi ile görüşme hakkı vardır. İfade vermeden önce suçlamanın kapsamını öğrenmek, sonradan düzeltilmesi zor beyanların önüne geçer. Şüpheli tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edildiğinde, yerleşik aile düzeni, iş durumu ve kaçma şüphesini ortadan kaldıran somut bilgiler adli kontrol talebini destekler. Tutuklama kararına karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır. Kovuşturmada tanık beyanlarındaki çelişkiler, kamera kayıtları ve bilirkişi raporları tartışılır. Türkçeyi yeterince bilmeyen şüpheli, sanık veya tanık için tercüman bulundurulması bir haktır; Diyarbakır'da bu, ifade ve duruşma tutanaklarının doğruluğu açısından sık gündeme gelen bir konudur.
Diyarbakır'dan Gelen Sorular
Dicle ilçesinde işlenen bir suçta ağır ceza davası nerede görülür?
Dicle, Ergani Ağır Ceza Mahkemesi'nin yargı çevresindedir. Ağır cezalık suçlarda dava Ergani'de açılır; hükme karşı istinaf incelemesi ise Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Kocaköy'de adliye var mı?
Kocaköy'ün ayrı bir adliyesi yoktur; ilçe Diyarbakır Adliyesi ile birleştirilmiştir. Kocaköy'deki olaylara ilişkin soruşturmalar Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülür.
Diyarbakır'da hakkınızda bir soruşturma başlatıldıysa ya da bir suçtan zarar gördüyseniz, ifade vermeden veya şikâyet dilekçesi sunmadan önce dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz.
