Diyarbakır, yüzyıllardır yolların kesiştiği bir ticaret kentidir. Sur'daki tarihî hanlar ve çarşılardan bugünün Ofis semtindeki mağazalara, organize sanayi bölgesindeki üretim tesislerinden çevre illere mal dağıtan toptancılara, inşaat malzemesi satıcılarından pamuk, buğday ve karpuz alıp satan tüccarlara kadar geniş bir ticari hayat vardır. Bu hayatın önemli bir kısmı aile şirketleri, güvene dayalı vadeli satışlar ve sözlü anlaşmalar üzerine kuruludur; uyuşmazlık çıktığında ise belge eksikliği en büyük sorun hâline gelir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Diyarbakır'daki tacir ve şirketlere ticari uyuşmazlıklarda danışmanlık ve vekillik hizmeti veriyoruz.
Ticari Davalar Diyarbakır'da Hangi Mahkemede Görülür?
Ticari davalar, Türk Ticaret Kanunu'nda sayılan uyuşmazlıklar ile her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendiren davalardır. Bu davalar asliye ticaret mahkemesinin görevindedir; ayrı asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde ise asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar. Diyarbakır'da dava açmadan önce, ticari davalara bakmakla görevli mahkemenin hangisi olduğunu güncel durum üzerinden kontrol etmek gerekir. Ergani, Bismil ve diğer ilçe adliyelerindeki ticari uyuşmazlıklarda da aynı kural geçerlidir. İlk derece kararlarına karşı istinaf incelemesi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi hukuk dairelerinde yapılır.
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk, Diyarbakır'daki pek çok ticari ilişkinin uzun süreli ve karşılıklı olduğu düşünüldüğünde, taraflar arasındaki iş ilişkisini koruyarak çözüm bulmak için de önemli bir fırsattır.
Aile Şirketleri ve Ortaklık Uyuşmazlıkları
Diyarbakır'daki şirketlerin büyük kısmı, kardeşlerin ya da baba ile oğulların kurduğu limited şirketlerdir. Kurucu kuşaktan sonraki kuşağa geçişte, ortaklardan birinin vefatında ya da kardeşlerden birinin ayrı iş kurmasıyla bu şirketlerde ciddi uyuşmazlıklar doğar. Haklı sebeple ortaklıktan çıkma ya da çıkarılma, ayrılan ortağın payının gerçek değerinin belirlenmesi, müdürün şirket varlıklarını kişisel amaçla kullandığı iddiasıyla sorumluluk davası ve kâr payının dağıtılmaması bu dosyaların başlıca konularıdır. Genel kurul kararlarının iptali için dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır.
Kayıt dışı yürütülen ortaklıklar da yaygındır: iki kişinin birlikte inşaat yapması ya da birlikte tarla kiralayıp ürün satması, çoğu zaman yazılı bir sözleşmeye dayanmayan adi ortaklıktır. Ortaklık sona erdiğinde kâr ve zararın paylaşılması için tasfiye yoluna gidilir.
Çek, Senet ve Vadeli Satışlar
Diyarbakır piyasasında toptan satışların önemli bir kısmı vadeli yapılır ve çek ile senet temel ödeme aracıdır. Karşılıksız çıkan çek ya da ödenmeyen senet için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılabilir; borçlunun bu takibe karşı itiraz süresi beş gündür. Teminat olarak verilmiş bir senedin takibe konulması, senedin bedelsiz kaldığı ya da çekin zorla alındığı iddiaları menfi tespit ve istirdat davalarına konu olur. Çalınan ya da kaybolan çek ve senetler için ise ödeme yasağı ve iptal kararı istenebilir.
Tarım Ürünü Ticareti ve Ayıp İhbarı
Bismil, Çınar ve Silvan ovalarından çıkan pamuk, buğday ve karpuz, üreticiden tüccara, tüccardan sanayiciye ya da hal yoluyla başka illere ulaşır. Bu zincirde ürünün kalitesi, nem oranı, tartı farkları ve teslim süresi en çok tartışılan konulardır. Tacirler arasındaki ticari satışlarda alıcı, malı teslim aldıktan sonra açık ayıpları iki gün içinde, muayene ile anlaşılabilecek ayıpları sekiz gün içinde satıcıya bildirmek zorundadır; bu süre kaçırılırsa ayıba dayalı haklar kaybedilebilir. Ürün bedelinin ödenmemesi, peşinat iadesi ve teslim edilmeyen mal nedeniyle doğan zararlar da bu dosyaların konusudur.
Komşu Pazarlara Satış ve Tahsilat Riski
Diyarbakır'daki pek çok firma, gıda, inşaat malzemesi ve tekstil ürünlerini Kuzey Irak başta olmak üzere bölge pazarlarına satar. Yurt dışındaki alıcıdan tahsilat yapılamadığında, sözleşmede yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk belirlenmemişse süreç ciddi biçimde uzar. İhracat sözleşmelerinde ödeme yöntemi, teslim şekli, yetkili mahkeme ya da tahkim kaydının baştan açıkça yazılması bu riski azaltır. Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de, Türk mahkeme kararlarının yurt dışında icrası ise ayrıca tanıma ve tenfiz şartlarına bağlıdır.
Haksız Rekabet ve Konkordato
Bir rakibin aynı ya da benzer işletme adını kullanması, eski çalışanın müşteri listesini yeni işyerine taşıması veya kötüleyici açıklamalar yapması haksız rekabet davalarına konu olur. Ödeme güçlüğüne düşen işletmeler için ise konkordato, alacaklılarla yeniden yapılandırma imkânı tanır; ancak başvurunun bağımsız denetim raporu ve gerçekçi bir ödeme planıyla desteklenmesi gerekir. Alacaklı tarafta yer alan Diyarbakır'daki tacirlerin, konkordato sürecinde alacaklarını süresinde kaydettirmesi ve projeye itiraz haklarını değerlendirmesi önemlidir.
Tacirlerden Gelen Sorular
Ortağım şirket hesabından para çekiyor; ne yapabilirim?
Şirket defterlerini ve kayıtlarını inceleme hakkınızı kullanarak durumu belgeleyebilir, şirket müdürü hakkında sorumluluk davası açabilir ve gerekirse ihtiyati tedbir talep edebilirsiniz. Eylem aynı zamanda güveni kötüye kullanma suçu oluşturabilir.
Diyarbakır'da bir ticari uyuşmazlıkla karşılaştıysanız ya da yeni bir ortaklık veya satış sözleşmesi kurmak istiyorsanız, belgelerinizi ilk görüşmede birlikte inceleyebiliriz.
