Diyarbakır, Türkiye'nin en genç nüfuslu illerinden biridir ve bu genç nüfusun gündelik hayatının önemli bir kısmı internette geçer. Sosyal medyada paylaşılan bir video, bir mesajlaşma grubunda yapılan yorum, internetten verilen bir sipariş ya da bir yabancıya kullandırılan banka hesabı, kısa sürede bir ceza soruşturmasına, tazminat davasına ya da ciddi bir maddi kayba dönüşebilir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Diyarbakır'da bilişim suçlarının mağdurlarına ve şüphelilerine, internet içeriği ve kişisel veri uyuşmazlıklarında danışmanlık ve vekillik hizmeti veriyoruz.
Sosyal Medyada Hakaret ve Erişim Engeli
Sosyal medyada hakarete uğrayan kişi, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır; bu süre kaçırılırsa ceza soruşturması yürütülemez. Hakaret, iftira, özel hayatın gizliliğini ihlal eden paylaşımlar ve rıza dışı paylaşılan görüntüler için ceza yolunun yanında erişim engeli de istenebilir. Kişilik hakkını ihlal eden içerik için Diyarbakır'daki sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için daha hızlı işleyen ayrı bir başvuru yolu da vardır. Ekran görüntülerinin yanında içeriğin bağlantı adresi, paylaşım tarihi ve hesap bilgilerinin kaydedilmesi delil açısından önemlidir.
Paylaşımlar Nedeniyle Yürütülen Soruşturmalar
Diyarbakır'da sosyal medya paylaşımları nedeniyle hakaret, halkı kin ve düşmanlığa tahrik, halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma ya da Terörle Mücadele Kanunu kapsamında soruşturma geçiren kişilerin sayısı azımsanmayacak düzeydedir. Bu dosyalarda paylaşımın kime ait olduğu, hesabın gerçekten şüpheli tarafından kullanılıp kullanılmadığı, içeriğin tamamı ve bağlamı, paylaşım tarihi ile ifade özgürlüğü sınırları ayrıntılı biçimde incelenmelidir. Yıllar önce yapılan bir paylaşımın bugün soruşturma konusu yapılması da mümkündür; ifadeye gitmeden önce dosyanın kapsamını öğrenmek önemlidir.
İnternet Dolandırıcılığı ve Hesap Kullandırma
Sahte ilanlar, kapora dolandırıcılığı, kendini kamu görevlisi ya da banka çalışanı olarak tanıtan kişilerin telefonla yaptığı yönlendirmeler ve sahte yatırım platformları, Diyarbakır'da da sık görülen yöntemlerdir. 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra sahte yardım hesapları üzerinden toplanan bağışlar da bu dosyalar arasında yer aldı. Bilişim sistemleri ya da bankalar araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılık, nitelikli dolandırıcılık olarak ağır yaptırıma bağlanmıştır. Mağdurun bankasına derhâl başvurması, işlem kayıtlarını ve yazışmaları saklaması ve vakit kaybetmeden şikâyette bulunması gerekir.
Öte yandan bir miktar para karşılığında banka hesabını ya da telefon hattını başkasına kullandıran gençler, dolandırıcılık soruşturmasında şüpheli konumuna düşebilir. Bu dosyalarda kişinin dolandırıcılıktan haberdar olup olmadığı, hesabı hangi koşullarda verdiği ve elde ettiği menfaat belirleyicidir.
Kişisel Veriler ve Hesap Güvenliği
İşyerlerindeki kamera kayıtları, hastanelerin ve okulların tuttuğu veriler, e-ticaret sitelerinin müşteri bilgileri ve mesajlaşma gruplarında paylaşılan kimlik ya da sağlık bilgileri, kişisel verilerin korunması mevzuatı kapsamındadır. Verisi hukuka aykırı işlenen kişi önce veri sorumlusuna başvurur; başvurusu reddedilir ya da otuz gün içinde cevaplanmazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunabilir. Sosyal medya ya da e-posta hesabının ele geçirilmesi ise bilişim sistemine girme suçunu oluşturur; hesabın kurtarılması için platformlara yapılan başvurularla birlikte suç duyurusu da yapılmalıdır.
Çocuklar ve Gençler İçin İnternet Riskleri
Diyarbakır'da çocukların ve gençlerin akıllı telefon kullanımı çok erken yaşta başlıyor. Siber zorbalık, çocuğun görüntülerinin rızası dışında paylaşılması, oyun platformlarında tanışılan kişilerin şantajı ve çocukların istismar amaçlı içeriklere maruz bırakılması, ailelerin karşılaştığı en ağır sorunlardır. Bu durumlarda içeriğin silinmesini beklemeden ekran kayıtlarının alınması, kullanıcı adlarının not edilmesi ve vakit kaybetmeden savcılığa başvurulması gerekir. Çocuğa yönelik suçlarda soruşturma şikâyete bağlı değildir ve mağdur çocuğun ifadesi, ikincil travmayı önleyecek özel usullerle alınır. Şantaj ve tehdit içeren mesajlara cevap vermemek ve para göndermemek de önemlidir. Okul ortamında yaşanan siber zorbalıkta okul yönetimine yazılı bildirimde bulunulması, hem çocuğun korunması hem de sonraki hukuki adımlar için kayıt oluşturur.
E-Ticaret ve Tüketici Hakları
İnternetten alınan ürünün hiç gelmemesi, ayıplı çıkması ya da iade talebinin karşılanmaması, Diyarbakır'daki tüketicilerin sık yaşadığı sorunlardır. Mesafeli sözleşmelerde tüketici, kanunda sayılan istisnalar dışında ürünü teslim aldıktan sonra on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkını kullanabilir. Tutarına göre tüketici hakem heyetine ya da Diyarbakır'daki tüketici mahkemesine başvurulabilir. Sipariş ekranı, ödeme dekontu ve satıcıyla yapılan yazışmalar bu başvurularda temel delillerdir.
İnternette Hak Arayanların Soruları
Hakkımda sahte hesap açılmış; ne yapmalıyım?
Hesabın bağlantı adresini ve paylaşımlarını kaydedip platforma bildirimde bulunmalı, aynı zamanda savcılığa suç duyurusunda bulunup gerekirse sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istemelisiniz.
Diyarbakır'da internet ortamında bir suçtan zarar gördüyseniz ya da bir paylaşım nedeniyle hakkınızda soruşturma başlatıldıysa, ilk adımı atmadan önce durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz.
