Diyarbakır, Güneydoğu Anadolu'da kamu yönetiminin merkezlerinden biridir. Bakanlıkların bölge müdürlükleri, büyükşehir ve ilçe belediyeleri, üniversite, büyük hastaneler ve okullar, kentte on binlerce kamu görevlisinin çalışmasına yol açar. Aynı zamanda Sur'daki kamulaştırma ve yenileme uygulamaları, depremden sonraki hasar tespiti ve hak sahipliği işlemleri, imar planları ve yıkım kararları, idareyle karşı karşıya gelen vatandaş sayısını artırır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Diyarbakır'da kamu görevlilerine, vatandaşlara ve şirketlere idare hukukunun her alanında danışmanlık ve vekillik yapıyoruz.
Diyarbakır'da İdari Yargının Yeni Yapısı
Diyarbakır'da idare mahkemeleri ve vergi mahkemesi bulunur. 2026 yılı, kentteki idari yargı için önemli bir dönüm noktası oldu: 2025'te kurulmasına karar verilen Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi, 2 Ocak 2026'da faaliyete geçti. Bu tarihten önce Diyarbakır idare mahkemelerinin kararlarının istinaf incelemesi Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi'nde yapılıyordu; bekleyen dosyalar da Diyarbakır'a devredildi.
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi'nin yargı çevresi Diyarbakır, Batman, Elazığ, Mardin, Siirt, Şırnak, Bingöl ve Muş illerinden oluşur. Böylece bu sekiz ildeki idare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı istinaf başvuruları Diyarbakır'da incelenir. Bölgedeki kamu görevlileri ve vatandaşlar açısından bu, istinaf aşamasının da bölge içinde görülmesi anlamına gelir.
Dava Açma Süreleri ve Yürütmenin Durdurulması
- Genel süre: İdare mahkemelerinde dava açma süresi, özel bir süre öngörülmemişse işlemin tebliğinden itibaren altmış gündür; vergi mahkemelerinde bu süre otuz gündür.
- Üst makama başvuru: Dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması ya da değiştirilmesi için idareye başvurulabilir; bu başvuru dava açma süresini durdurur.
- Yürütmenin durdurulması: İşlemin uygulanması telafisi güç veya imkânsız zararlar doğuracaksa ve açıkça hukuka aykırıysa, mahkemeden yürütmenin durdurulması istenebilir. Yıkım, görevden uzaklaştırma ya da sınır dışı gibi işlemlerde bu talep hayati önem taşır.
Kamu Görevlilerinin Davaları
Öğretmenler, sağlık çalışanları, emniyet mensupları ve bölge müdürlüklerinde çalışan memurlar, Diyarbakır'daki idari davaların önemli bir kısmını oluşturur. Atama ve yer değiştirme işlemleri, eş durumu ve sağlık mazeretine dayalı nakil talepleri, disiplin cezaları, görevden uzaklaştırma, sözleşmeli personelin sözleşmesinin feshi ve güvenlik soruşturması sonuçları bu dosyaların konusudur. Uyarma ve kınama gibi disiplin cezalarına karşı önce disiplin kuruluna itiraz yolu vardır ve bu itiraz kısa süreye tabidir; ardından idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Disiplin soruşturmasında savunma hakkının tanınıp tanınmadığı ve zamanaşımı süreleri, davanın sonucunu doğrudan etkiler.
Sur, Hevsel ve İmar Uyuşmazlıkları
UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki surlar ve Hevsel Bahçeleri ile tescilli yapılarla dolu Sur ilçesi, imar ve koruma mevzuatının en yoğun uygulandığı alandır. Koruma amaçlı imar planları, koruma bölge kurulu kararları, kamulaştırma ve acele kamulaştırma kararları ile yenileme projeleri kapsamındaki işlemler idari yargıda dava konusu yapılabilir. Kentin diğer ilçelerinde ise ruhsatsız yapılar hakkında verilen yapı tatil ve yıkım kararları, imar para cezaları, imar planı değişiklikleri ve parselasyon işlemleri sık karşılaşılan uyuşmazlıklardır. Kamulaştırmada bedele itiraz adli yargıda, işlemin hukuka uygunluğu ise idari yargıda tartışılır.
Deprem Sonrası İşlemler ve İdari Para Cezaları
6 Şubat 2023 depremlerinden sonra Diyarbakır'da yapılan hasar tespitleri, hak sahipliği belirlemeleri, kira ve taşınma yardımları ile riskli yapı kararları, idareye karşı açılan davaların yeni bir başlığını oluşturdu. Hasar durumunun yanlış belirlenmesi, hak sahipliğinin reddedilmesi ya da yıkım kararının usulüne uygun tebliğ edilmemesi hâlinde itiraz ve dava yolları kullanılabilir. Kabahatler Kanunu'na göre verilen idari para cezalarına karşı ise, kural olarak tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur; bazı özel kanunlardaki cezalar ise idare mahkemesinde dava konusu yapılır.
Belediyelerle Yaşanan Uyuşmazlıklar
Diyarbakır'da büyükşehir belediyesi ile Bağlar, Kayapınar, Sur ve Yenişehir gibi ilçe belediyeleri, vatandaşla en sık karşı karşıya gelen idarelerdir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmemesi ya da iptali, zabıta tarafından uygulanan mühürleme ve para cezaları, ilan ve reklam vergisi gibi yerel vergiler, su aboneliği ve altyapı bedelleri, belediye taşınmazlarının kiralanması ve ihaleler bu uyuşmazlıkların başlıca konularıdır. Belediye işlemine karşı açılacak davada, işlemin hangi birim tarafından ve hangi yetkiyle yapıldığı, tebliğin usule uygun olup olmadığı ve dava açma süresinin ne zaman başladığı ilk incelenecek noktalardır. Belediyenin eylemi nedeniyle uğranılan zararlar için ise tam yargı davası yoluna gidilebilir.
İdari Davalara İlişkin Sorular
Davam Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi'ndeydi; şimdi ne oldu?
Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi'nin faaliyete geçmesiyle birlikte, yargı çevresine giren illerden gelen ve Gaziantep'te bekleyen dosyalar Diyarbakır'a devredildi. Dosyanın güncel esas numarasını UYAP üzerinden kontrol etmek gerekir.
Diyarbakır'da bir idari işlemle karşılaştıysanız, dava açma süresi dolmadan işlemi ve tebliğ tarihini birlikte değerlendirebiliriz.
