Diyarbakır'da evlilikler çoğu zaman iki kişinin değil, iki geniş ailenin birleşmesi olarak görülür; boşanma da bu yüzden yalnızca eşleri değil, aynı apartmanda ya da aynı köyde oturan akrabaları, düğünde takılan altınları ve birlikte işlenen tarlaları ilgilendirir. Genç ve kalabalık nüfusu, çok çocuklu aileleri, köyden kente göçle büyüyen Bağlar ve Kayapınar mahalleleri, Batı illerinde ya da yurt dışında çalışan eşleri ile Diyarbakır'ın aile davaları kendine özgü sorular taşır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Diyarbakır genelinde anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında vekillik yapıyoruz.
Boşanma Davası Diyarbakır'da Hangi Mahkemede Açılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerin mahkemesinde açılabilir. Bağlar, Kayapınar, Sur, Yenişehir ve Kocaköy'de oturan eşlerin davaları, Yenişehir'deki Diyarbakır Adliyesi'nde bulunan aile mahkemelerinde görülür.
İlçelerde durum farklıdır. Ergani'de ayrı bir aile mahkemesi yoktur; aile davalarına asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Bismil, Silvan, Çınar ve diğer ilçe adliyelerinde de aile mahkemesi kurulmamışsa aynı kural uygulanır. Sonuç değişmez, ancak dilekçenin doğru mahkemeye yöneltilmesi ve duruşma takvimi bakımından bu ayrımı bilmek gerekir. Aile mahkemesi kararlarına karşı istinaf incelemesi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi hukuk dairelerinde yapılır.
Anlaşmalı Boşanmada Protokolün Önemi
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin davasını diğerinin kabul etmesi ve hâkimin eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi gerekir. Protokolde velayet, iştirak ve yoksulluk nafakası, çocukla kişisel ilişki, ziynet eşyası ve mal paylaşımı açık ve uygulanabilir biçimde yazılmalıdır. Diyarbakır'da protokollerde sık atlanan başlıklar, aile büyüklerinin elinde bulunan altınlar, eşlerden birinin babası adına kayıtlı olup fiilen ortak kullanılan konut ve birlikte işlenen tarlanın geliridir. Belirsiz bırakılan her madde, boşanmadan sonra yeni bir davaya dönüşebilir.
Çekişmeli Boşanma ve Tanık Sorunu
Çekişmeli boşanmada evlilik birliğinin temelinden sarsılması, zina, hayata kast, pek kötü muamele, terk ve haysiyetsiz hayat sürme gibi sebepler ile bunların ispatı belirleyicidir. Diyarbakır'da tanıkların büyük kısmı çoğu zaman iki tarafın akrabalarıdır; mahkeme bu beyanları yakınlık ilişkisini gözeterek değerlendirir. Bu nedenle mesaj kayıtları, darp raporları, kolluk tutanakları ve banka hareketleri gibi belgelerin hukuka uygun yollarla toplanması önem kazanır. Şiddet iddiası varsa, boşanma davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu tedbir talep edilebilir.
Çok Çocuklu Ailelerde Velayet ve Nafaka
Diyarbakır'daki ailelerin önemli bir kısmında birden fazla çocuk bulunur. Velayet kararında esas ölçüt çocuğun üstün yararıdır; mahkeme yaşı uygun çocukların görüşünü alabilir, pedagog ve sosyal çalışmacı raporlarına başvurur. Kardeşlerin birbirinden ayrılmaması kural olarak gözetilir. İştirak nafakası her çocuk için ayrı belirlenir ve tarafların gerçek geliri esas alınır. Kayıt dışı çalışan, mevsimlik işlere giden ya da tarımdan gelir elde eden eşlerde gelirin tespiti için tapu ve araç kayıtları, çiftçi kayıtları, ürün satış belgeleri ve tanık beyanları birlikte değerlendirilir.
Ziynet, Tarla ve Edinilmiş Mallar
Düğünde kadına takılan ziynet eşyası, kural olarak kadının kişisel malı sayılır. Altınların koca tarafından bozdurulduğu ya da kadının evden ayrılırken bunları yanına alamadığı iddiaları ziynet alacağı davasında tartışılır. Edinilmiş mallara katılma rejiminde ise evlilik içinde alınan konut, araç ve işyeri değerlendirilir. Eşlerden birine miras yoluyla kalan tarla kişisel mal olarak paylaşıma girmez; ancak evlilik süresince bu tarladan elde edilen gelirle alınan bir daire edinilmiş mal niteliği taşıyabilir. Kayapınar'da kredili alınıp eşlerden biri adına tapulanan konutlarda katkı payı ve değer artış payı hesabı ayrıca yapılır.
Gurbetteki Eşler ve Yurt Dışında Verilen Kararlar
Diyarbakır'dan Almanya, Fransa ya da İsviçre gibi ülkelere göç etmiş ailelerin sayısı azımsanmayacak düzeydedir. Eşlerden birinin yurt dışında yaşaması, tebligatın uzaması ve duruşmalara katılım gibi pratik sorunlar doğurur; yurt dışındaki eş, konsolosluktan vereceği vekâletnameyle davayı takip ettirebilir. Yurt dışında verilmiş bir boşanma kararının Türkiye'deki nüfus kaydına işlenmesi için ise kararın Türkiye'de tanınması gerekir. Bazı kararlar idari yolla nüfus kayıtlarına işlenebilir; diğerleri için tanıma veya tenfiz davası açılır. Bu yapılmadıkça kişi Türkiye'de hâlâ evli görünür ve yeni bir evlilik ya da miras paylaşımı sırasında ciddi sorunlarla karşılaşabilir.
Boşanma Öncesi Sık Sorulanlar
Eşim Ergani'de, ben Kayapınar'da oturuyorum; davayı nerede açabilirim?
Kendi yerleşim yeriniz nedeniyle Diyarbakır aile mahkemelerinde açabilirsiniz. Eşinizin yerleşim yeri olan Ergani'de ya da son altı ay birlikte oturduğunuz yerde de dava açılabilir.
Resmî nikâhımız yok; boşanma davası açabilir miyim?
Resmî olarak kıyılmamış bir evlilik için boşanma davası açılamaz. Ancak ortak çocuklar varsa soybağının kurulması, velayet ve çocuk için nafaka talepleri ayrı yollarla ileri sürülebilir.
Diyarbakır'da boşanma sürecine girmeden önce protokolünüzü veya dava planınızı ilk görüşmede birlikte değerlendirebiliriz.
