Kayseri ticaretinin dili uzun yıllardır vadeli çek ve senettir. Mobilya üreticisinden kumaş tedarikçisine, inşaat malzemesi satıcısından çarşı esnafına kadar pek çok işletme, alacağını ve borcunu bu kıymetli evraklar üzerinden yönetir. Piyasa daraldığında karşılıksız çıkan bir çek, zincirleme biçimde birçok işletmeyi etkileyebilir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kayseri'de alacaklı ve borçlu tarafında icra takiplerini, itiraz ve şikâyet süreçlerini ve icra mahkemesi davalarını takip ediyoruz.
Kayseri'de İcra Takibinin Yapısı
Merkez ilçelerdeki takipler Kayseri icra dairelerinde yürütülür; 2025 itibarıyla bazı icra daireleri pilot uygulama kapsamında Kocasinan'daki Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi binasında hizmet vermektedir. Takipten doğan şikâyet ve itirazlar ile icra suçları Kayseri icra mahkemelerinde incelenir. Develi, Yahyalı, Tomarza, Yeşilhisar, İncesu, Pınarbaşı, Sarıoğlan ve Sarız'da ise kendi adliyelerindeki icra müdürlükleri ve icra hukuk mahkemeleri görev yapar. Takip açılırken yetkili icra dairesinin doğru seçilmesi, borçlunun yetki itirazıyla kaybedilecek zamanı önler. Takipler bugün büyük ölçüde UYAP üzerinden elektronik olarak açıldığından, alacaklının Kayseri dışında olması da takibin başlatılmasına engel değildir.
Çek ve Senede Dayalı Kambiyo Takibi
Çek, bono veya poliçeye dayanan alacaklarda kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılabilir. Bu yol alacaklıya hız sağlar; ancak borçlunun süreleri de kısadır. Ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde imzaya itiraz, borca itiraz ve şikâyet yoluna başvurulmalıdır. Bu itirazlar icra dairesine değil, doğrudan icra mahkemesine yapılır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; takibin durdurulması mahkemeden ayrıca istenir.
Kayseri'de sık görülen sorunlar şunlardır:
- Ciro zincirindeki kopukluklar: Elden ele geçen çeklerde ciro silsilesinin düzgün olmaması, hamilin yetkisini tartışmalı hâle getirir.
- Bankaya ibraz süresi: Çekin keşide yerine göre kanuni süre içinde bankaya ibraz edilmemesi, cirantalara başvuru hakkını etkiler.
- Teminat senetleri: Bayilik veya tedarik ilişkisinde teminat olarak verilen bononun takibe konulması, borçlunun teminat iddiasını yazılı delille ispatını gerektirir.
- Zamanaşımı: Kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri kısadır; özellikle çeklerde süre kaçırılırsa alacak ancak genel hükümlere göre istenebilir.
İlamsız Takip ve İtirazın İptali
Fatura, cari hesap veya sözleşmeye dayanan alacaklarda ilamsız takip başlatılır. Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz ederse takip durur. Alacaklı bu durumda ya icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını ya da genel mahkemede itirazın iptalini ister. Ticari alacaklarda itirazın iptali davası açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; davalar Kayseri asliye ticaret mahkemelerinde görülür. Haklı çıkan alacaklı, şartları varsa icra inkâr tazminatı da talep edebilir.
Haciz, Satış ve İstihkak
Kesinleşen takipte borçlunun banka hesapları, araçları, taşınmazları ve işyerindeki menkul malları haczedilebilir. Kayseri'de atölye ve depolarda yapılan hacizlerde, makinelerin ya da stokların borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu iddiası sık ileri sürülür. Bu durumda istihkak davası icra mahkemesinde görülür. Tarım ile geçinen borçlular bakımından kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu olan bazı araç, gereç ve hayvanları haczedilmez saymıştır; Kayseri'nin kırsal ilçelerindeki hacizlerde bu sınırın gözetilmesi gerekir. Maaş hacizlerinde ise kanunda öngörülen haciz oranları ve nafaka alacaklarının önceliği dikkate alınır. Borçlunun aynı işyerinde birden fazla şirketle faaliyet göstermesi, haciz sırasında hangi malın kime ait olduğunun tespitini önemli hâle getirir.
Borçlu Konkordato İsterse
Kayseri'de sanayi ve ticaret işletmeleri arasında dönem dönem görülen bir başka süreç konkordatodur. Borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki bir işletme, asliye ticaret mahkemesinden konkordato mühleti isteyebilir. Mahkeme önce geçici mühlet verir ve bir komiser atar; geçici mühlet kural olarak üç aydır ve gerekirse uzatılabilir. Mühlet süresince borçluya karşı kural olarak yeni takip yapılamaz, mevcut takipler durur. Alacaklı açısından bu dönemde alacağını komisere süresi içinde bildirmesi, konkordato projesini incelemesi ve alacaklılar toplantısında oy kullanması önem taşır. Rehinli alacaklıların konumu ve teminat olarak verilen çeklerin durumu ayrıca değerlendirilmelidir. Borçlu açısından ise konkordato, gerçekçi bir iyileştirme projesi hazırlanmadan başvurulduğunda iflasla sonuçlanabilecek bir yoldur.
Sık Sorulanlar
Çekim karşılıksız çıktı; hem icra takibi hem şikâyet yapabilir miyim?
Evet. Kambiyo takibi alacağın tahsiline yöneliktir; karşılıksız çek keşide etme suçu ise ayrı bir ceza sürecidir ve şikâyete bağlıdır. İki yol birbirinden bağımsız yürüyebilir.
Ödeme emri geldi ama borcu kabul etmiyorum; ne kadar sürem var?
İlamsız takipte yedi gün, kambiyo takibinde beş gün içinde itiraz edilmelidir. Süre tebliğ tarihinden başlar; e-Devlet veya adreste yapılan tebliğin tarihini kontrol etmek önemlidir.
Kayseri'de bir alacağın tahsili veya hakkınızda başlatılan bir takip için, evrakları birlikte inceleyerek izlenecek yolu belirleyebiliriz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
