Kayseri'de bir aile büyüğünün vefatı, çoğu zaman yalnızca bir evin değil; çarşıda bir dükkânın, sanayide bir atölyenin, Gesi ya da Talas bağlarında bir bağ evinin ve köyde birkaç parça tarlanın mirasçılara geçmesi demektir. Ticaretle büyümüş ailelerde buna limited şirket payları da eklenir. Mirasçıların bir kısmı İstanbul'da, Ankara'da ya da yurt dışında yaşıyorsa, paylaşım süreci daha da karmaşık hâle gelir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kayseri'deki miras dosyalarında mirasçılık belgesinden ortaklığın giderilmesine kadar tüm aşamalarda hizmet veriyoruz.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi
Mirasçıların kim olduğunu ve paylarını gösteren mirasçılık belgesi, noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Kayseri merkez ilçelerinde yaşayanlar için sulh hukuk mahkemeleri Kocasinan'daki Kayseri Adalet Sarayı'ndadır; Develi, Yahyalı, İncesu veya Pınarbaşı gibi ilçelerde ise kendi adliyelerindeki sulh hukuk mahkemelerine başvurulabilir. Yabancı unsur bulunan, nüfus kayıtlarında eksiklik olan veya vasiyetname içeren dosyalarda belgenin mahkemeden alınması gerekebilir.
Belgenin ardından tapu, banka ve araç kayıtları mirasçılar adına geçirilebilir. Ancak elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüşmesi için tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir; anlaşma olmazsa mahkeme yoluna gidilir.
Borçlu Bir Miras: Reddetmek Mümkün mü?
Ticaretle uğraşan bir murisin geride ödenmemiş çekler, kefaletler veya vergi borçları bırakması Kayseri'de sık görülen bir durumdur. Mirasçılar, ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Ölüm tarihinde murisin ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Süre geçtikten sonra mirası sahiplenici davranışlarda bulunmak, örneğin dükkândaki malları satmak, ret hakkını tehlikeye atabilir. Bu nedenle borç ihtimali olan dosyalarda ilk haftalarda mal ve borç durumunun çıkarılması önemlidir.
Sağlığında Yapılan Devirler: Muris Muvazaası ve Tenkis
Kayseri'de bazı aile büyükleri, işi devralan oğula dükkânı ya da şirket paylarını sağlığında devreder. Bu devir tapuda satış gibi gösterilmiş ama gerçekte bağışlama ise, diğer mirasçılar muris muvazaası iddiasıyla tapu iptali ve tescil davası açabilir. Davada devrin gerçek bir satış olup olmadığı, bedelin ödenip ödenmediği ve murisin amacının mirasçıdan mal kaçırma olup olmadığı araştırılır.
Devrin gerçek bağışlama olduğu ve açıkça yapıldığı durumlarda ise saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir. Tenkis davasında süreler kısa ve hak düşürücü niteliktedir; mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrenmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde ölümden itibaren on yıl içinde dava açılması gerekir.
Dükkân, Bağ Evi ve Tarlanın Paylaşımı
- Çarşı dükkânları: Kayseri'nin tarihi çarşı bölgesinde kuşaktan kuşağa geçen ve çok sayıda mirasçı arasında hisselendirilen dükkânlarda kira gelirinin paylaşımı ve kiracıyla ilişki ayrı uyuşmazlık konusudur.
- Bağ evleri: Kent çevresindeki bağ bölgelerinde imar durumu belirsiz yapılar, tapu ile fiili kullanım arasındaki farklar ve paylaşım sırasında değer tespitinde zorluklar yaşanabilir.
- Köy taşınmazları: Pınarbaşı, Sarız ya da Tomarza gibi ilçelerdeki tarlalarda hisseli tapu ve kadastro kayıtlarının güncelliği kontrol edilmelidir.
- Şirket payları: Limited şirket payının mirasçılara geçişi şirket sözleşmesine ve kanuna tabidir; diğer ortakların hakları ve şirketin değerlemesi ayrıca incelenir.
Mirasçılar anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde açılır. Mahkeme önce aynen taksimin mümkün olup olmadığına bakar; mümkün değilse taşınmazın satışına karar verir. Satışın icra dairesi aracılığıyla yapılması, piyasa değerinin altında sonuç doğurabileceğinden, dava sürerken anlaşma yolları da değerlendirilmelidir.
Başka Şehirlerde Yaşayan Mirasçılar ve Vergi Beyanı
Kayserili pek çok aile, ticaret nedeniyle İstanbul, Ankara ve Mersin gibi şehirlere dağılmıştır. Mirasçılar farklı şehirlerde yaşasa da mirasçılık belgesi herhangi bir sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir. Buna karşılık Kayseri'deki bir taşınmazın ortaklığının giderilmesi davası, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılmalıdır; bu kesin yetki kuralıdır. Bu nedenle İstanbul'da yaşayan mirasçılar da Kayseri'deki dükkân veya bağ evi için Kayseri sulh hukuk mahkemesine gelmek zorundadır. Miras yoluyla edinilen mallar için veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmesi gerekir; ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçı da Türkiye'de ise beyan süresi ölüm tarihinden itibaren dört aydır, yurt dışındaki mirasçılar için bu süre daha uzundur. Beyanname verilmeden tapuda intikal işlemi yapılamadığından, bu adım paylaşımın takvimini de belirler.
Kayseri'den Sorular
Kardeşlerimden biri yurt dışında; miras işlemleri durur mu?
Durmaz. Yurt dışındaki mirasçı konsolosluktan vekâletname verebilir ya da dava sürecinde usulüne uygun tebligatla taraf olarak yer alır.
Babam vasiyetname bıraktı; ne yapmalıyız?
Vasiyetnamenin açılması ve okunması için sulh hukuk mahkemesine başvurulur. İçeriğe itiraz eden mirasçılar, kanundaki süreler içinde iptal veya tenkis davası açabilir.
Kayseri'de bir miras paylaşımıyla karşı karşıyaysanız, tapu ve aile kayıtlarını birlikte inceleyerek yol haritası çıkarabiliriz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
