Kırklareli'de miras dendiğinde akla önce tarla gelir. Babaeski ovasındaki buğday ve ayçiçeği tarlaları, Vize'nin orman köylerindeki küçük parseller, Lüleburgaz'da değeri hızla artan imarlı arsalar ve il merkezinde eski bir müstakil ev, kuşaklar boyu bölünmeden kalmış olabilir. Mirasçıların bir kısmı İstanbul'a, bir kısmı Avrupa'ya taşınmış, bir kısmı ise Bulgaristan'dan göçle gelmiş ve orada da mal bırakmış olabilir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kırklareli'de miras paylaşımından tenkise kadar uzanan dosyaları yürütüyoruz.
İlk Adım: Mirasçıları ve Malları Belirlemek
Paylaşımın başlangıç noktası mirasçılık belgesidir. Bu belge noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir; Kırklareli'de il merkezinde ve ilçe adliyelerinde sulh hukuk mahkemeleri bulunur. Ardından tapu kayıtları, araçlar, banka hesapları ve varsa hayvan ve tarım makineleri gibi taşınırlar tespit edilir. Köylerde eski tapu kayıtlarının hâlâ ölmüş kişiler adına durduğu, birkaç kuşaktır intikal yapılmadığı sık görülür; bu durumda önce zincirleme mirasçılık belgeleri hazırlanmalıdır.
Mirası Reddetmek İçin Üç Ay
Ölenin borçlarının malvarlığını aştığı düşünülüyorsa, mirasçı mirası reddedebilir. Ret süresi, mirasçının ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç aydır ve sulh hukuk mahkemesine beyanla yapılır. Tarım kredisi, ekipman borcu veya kefalet nedeniyle borçlu ölen kişilerde bu süreyi kaçırmamak önem taşır. Ölenin ödemeden aciz olduğu açıksa, süre geçse bile hükmen ret davası değerlendirilebilir.
Hisseli Tarla ve Ortaklığın Giderilmesi
Mirasçılar paylaşımda anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. 2023'ten beri bu davada arabulucuya başvurmak dava şartıdır; anlaşma olmazsa dava taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde görülür. Mahkeme önce aynen taksimi, yani taşınmazın paylara bölünmesini değerlendirir. Ancak tarım arazilerinde 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, arazinin belirli büyüklüğün altına bölünmesini sınırlar. Bu nedenle Kırklareli'nin ova köylerinde çoğu dosya satış yoluyla ortaklığın giderilmesiyle sonuçlanır. Satış ihaleye çıkmadan önce mirasçılar arasında birinin diğerlerinin payını alması, çoğu zaman daha az kayıplı bir yoldur.
- Tarlayı yıllardır tek başına işleyen mirasçıya karşı ecrimisil talebi gündeme gelebilir.
- Üretim destekleri ve kira gelirlerinin paylaşımı ayrıca hesaplanmalıdır.
- Orman sınırına yakın parsellerde kadastro durumunun kontrolü gerekir.
Ortaklığın giderilmesi davasında taşınmazların değeri bilirkişiye belirletilir. Lüleburgaz'ın genişleyen imar alanlarına yakın tarlalar ile iç kesimdeki kuru tarım arazileri arasında değer farkı büyüktür; bu nedenle değer raporuna itiraz, paylaşımın adil yapılması bakımından önem taşır. Satış kararı kesinleştikten sonra ihale icra dairesi aracılığıyla yapılır ve mirasçılar da ihaleye katılabilir. Mirasçılardan biri payını ihaleden önce diğerine devretmek isterse, bu da dava sürerken mümkündür.
Tenkis ve Muris Muvazaası
Ölen kişi sağlığında tarlalarını bir çocuğuna satış gibi gösterip devretmişse, diğer mirasçılar muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir; bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Bağışlama veya vasiyet yoluyla saklı paylar zedelenmişse tenkis davası gündeme gelir. Kırklareli'de özellikle erkek çocuklara tarla, kız çocuklarına ev eşyası bırakma alışkanlığının izleri bu tür davalarda sık görülür.
Bulgaristan Bağlantılı Mirasler
1989 ve sonrasında Bulgaristan'dan göç eden ailelerin bir kısmının orada taşınmazı, banka hesabı veya emekli maaşı kalmıştır. Türk hukukuna göre miras kural olarak ölenin milli hukukuna tabidir, Türkiye'deki taşınmazlar ise Türk hukukuna göre paylaşılır. Bulgaristan'daki mallar için ise genellikle o ülkede ayrıca işlem yapılması gerekir. Çifte vatandaş murislerde hangi hukukun uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Anlaşarak Paylaşmanın Yolları
Her miras dosyası mahkemeye gitmek zorunda değildir. Mirasçılar yazılı bir miras taksim sözleşmesiyle hangi tarlanın kime kalacağını belirleyebilir; taşınmazların paylaşımı için ardından tapuda işlem yapılır. Kırklareli'de sık görülen bir yöntem, köyde kalıp tarımı sürdüren mirasçının diğerlerinin payını bedel ödeyerek almasıdır. Bu durumda bedelin taksitle ödenmesi, ödenmezse ne olacağı ve tarlanın üzerindeki ipotek veya hacizler sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Sağlığında mallarını paylaştırmak isteyenler için noterde düzenlenen vasiyetname veya mirasçılarla yapılan mirastan feragat sözleşmesi de seçenekler arasındadır; ancak saklı payların kanunla korunduğu unutulmamalıdır.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar da Türkiye'de ise kural olarak dört ay içinde verilmelidir. Bu sürenin kaçırılması vergi cezasına yol açabileceğinden, mirasçılık belgesi alınır alınmaz beyanname süreci de planlanmalıdır.
Bulgaristan'da açılmış bir miras işlemine ait belgelerin Türkiye'de kullanılabilmesi için apostil şerhi ve yeminli tercüme gerekir. Aynı şekilde Türkiye'de alınan mirasçılık belgesinin Bulgaristan'da kullanılması da benzer işlemler gerektirir.
Sorular
Kırklareli'deki tarla İstanbul'da yaşayan kardeşlerle ortak; dava nerede açılır?
Ortaklığın giderilmesi davası taşınmazın bulunduğu yerde açılır. Tarla Babaeski'deyse Babaeski sulh hukuk mahkemesi yetkilidir.
Kırklareli'de bir miras paylaşımıyla uğraşıyorsanız, mirasçılık durumunu ve tapu kayıtlarını birlikte inceleyerek yol haritası çıkarabiliriz.
