Kırşehir'in çalışma hayatı iki farklı dünyayı bir arada barındırır. Bir yanda il merkezindeki lastik fabrikası, döküm ve makine üreticileri, şeker fabrikası ve organize sanayi bölgesindeki işletmeler; öte yanda besi çiftlikleri, tarım işletmeleri, hayvan pazarı ve köylerde çoğu zaman kayıt dışı yürüyen çobanlık ve mevsimlik işler. Üniversite, hastaneler ve kamu kurumları da önemli bir işveren grubudur. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kırşehir'deki işçi ve işverenlere işe iade, işçilik alacakları, iş kazası ve arabuluculuk süreçlerinde hukuki destek veriyoruz.
Kırşehir'de İş Davası Nerede Görülür?
İş davaları kural olarak davalının yerleşim yerinde ya da işin yapıldığı yerdeki iş mahkemesinde açılır. Ayrı iş mahkemesi kurulmamış yerlerde iş davalarına asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Kırşehir merkezde ya da Kaman ve Mucur gibi mülhakat adliyelerin bulunduğu ilçelerde dava açmadan önce, işin yapıldığı yere göre yetkili ve görevli mahkemenin hangisi olduğunu netleştirmek gerekir. İlk derece kararlarına karşı istinaf yolu Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'ne gider.
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk bürosuna yapılan başvuruda anlaşma sağlanırsa son tutanak ilam niteliğinde belge olur; anlaşma olmazsa dava yolu açılır.
Fabrika, Döküm ve Şeker Kampanyası Çalışanları
Sanayi işletmelerinde vardiyalı çalışma, fazla mesai ve hafta tatili alacakları en sık uyuşmazlık konularıdır. Bordroda gösterilmeyen fazla çalışma, tanık beyanları, giriş-çıkış kayıtları ve servis listeleriyle ispat edilir. Şeker fabrikalarında pancar alım döneminde yoğunlaşan kampanya çalışmasında ise belirli süreli iş sözleşmesi, art arda yapılan sözleşmelerin belirsiz süreliye dönüşüp dönüşmediği ve kampanya bitiminde sona eren ilişkinin hukuki niteliği tartışılır. Döküm ve metal işlerinde meslek hastalıkları ile iş kazaları, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri açısından ayrıca önem taşır.
Besi Çiftlikleri, Çobanlar ve Tarım İşçileri
Kırşehir, büyükbaş hayvancılığın yoğun olduğu bir ildir ve besi işletmelerinde çalışanların önemli bir kısmı sigortasız ya da eksik gün bildirimiyle çalıştırılabilmektedir. Sigortasız geçen hizmetin tespiti için hizmet tespit davası açılabilir; bu davada hak düşürücü süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıldır ve kurum kayıtları, tanıklar ile ödeme belgeleri üzerinden ispat yapılır. Elli veya daha az işçi çalıştırılan tarım ve orman işlerinde İş Kanunu'nun uygulanmadığını, bu durumda ilişkinin Türk Borçlar Kanunu'na tabi olacağını da hatırlatmak gerekir. Hangi kanunun uygulanacağı, çalışılan işyerinin niteliği ve işçi sayısına göre somut olarak belirlenir.
Çobanlık ve hayvan bakımı gibi işlerde konaklama ve yemeğin işverence karşılanması, ücretin ne kadarının ayni ödendiği sorusunu doğurur. Bu tür ödemelerin kayda geçirilmemesi, alacak hesabında ciddi farklara yol açar.
İşe İade ve Kıdem Tazminatı
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, geçerli bir sebep olmadan işten çıkarıldığında fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculukta anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde işe iade davası açılır. Kıdem tazminatı için en az bir yıllık çalışma gerekir; kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Kırşehir'de fabrika kapanması, küçülme ya da işletme devri gibi durumlarda toplu çıkışların usulüne uygun yapılıp yapılmadığı da incelenmelidir.
İş Kazaları ve Kamu Çalışanları
Tarım makineleri, ahır ve silo işleri, inşaat ve fabrika üretim hatları iş kazası riskinin yüksek olduğu alanlardır. Kazadan sonra SGK'ya bildirim yapılıp yapılmadığı, iş müfettişi ya da bilirkişi raporundaki kusur oranları ve işçinin sürekli iş göremezlik derecesi, maddi ve manevi tazminat hesabının temelini oluşturur. Kamu kurumlarında çalışan işçiler de iş mahkemesine başvurabilir; buna karşılık memurların atama, disiplin ve özlük uyuşmazlıkları idare mahkemesinde görülür ve Kırşehir'de bu davalar Kırşehir İdare Mahkemesi'nin görev alanındadır.
Ahilik Geleneğinin Şehrinde Esnaf, Kalfa ve Çırak
Kırşehir, Ahi Evran'ın şehri olarak esnaf ve zanaat geleneğiyle anılır; il merkezinde bugün de berberden demirciye, mobilyacıdan oto tamircisine kadar çok sayıda küçük işletme faaliyet gösterir. Bu işletmelerde çalışanların sorunları büyük fabrikalardakinden farklıdır: asgari ücret üzerinden gösterilen ama elden fark ödenen ücretler, kayıt dışı geçen ilk aylar, yıllık iznin hiç kullandırılmaması ve iş yeri kapanınca ödenmeyen kıdem tazminatı. Mesleki eğitim kapsamında çalışan gençler için ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamı ile çalışma süresine ilişkin sınırlar önem taşır. Küçük işletmede de işçinin hakları aynıdır; fark, ispatın daha çok tanık ve banka kayıtlarına dayanmasıdır.
Sık Sorulanlar
Çiftlikte üç yıl sigortasız çalıştım; ne yapabilirim?
Hizmet tespit davası açarak geçen sürenin sigortalılığınıza eklenmesini isteyebilirsiniz. Tanıklarınızın aynı dönemde orada çalışmış ya da bu çalışmayı bilen kişiler olması önemlidir.
Arabulucu toplantısına katılmazsam ne olur?
Geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, dava sonunda haklı çıksa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir.
Kırşehir'de bir iş uyuşmazlığı yaşıyorsanız, belgelerinizle birlikte haklarınızı ayrıntılı biçimde değerlendirebiliriz.
