Kırşehir, onlarca yıldır nüfus veren illerden biridir. Bu göçün en somut izi tapu kayıtlarında görülür: bir köydeki tarla, dededen kalan kerpiç ev ya da merkezdeki eski bir dükkân, bugün Ankara'da, İstanbul'da, başka şehirlerde ve yurt dışında yaşayan çok sayıda mirasçı adına hisseli olarak kayıtlıdır. Mirasçıların bir kısmı taşınmazı hiç görmemiştir; bir kısmı ise köyde kalıp araziyi yıllardır tek başına işlemektedir. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Kırşehir'de mirası bulunan müvekkillerimize, nerede yaşadıklarından bağımsız olarak, miras paylaşımı ve buna bağlı davalarda hukuki destek veriyoruz.
İlk Adım: Mirasçılık Belgesi ve Tereke Tespiti
Mirasçılık belgesi notere ya da sulh hukuk mahkemesine başvurarak alınabilir. Noter, nüfus kayıtları üzerinden belgeyi düzenler; ancak vasiyetname varsa ya da mirasçılık ilişkisinde bir tartışma doğmuşsa sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir. Kırşehir'de doğmuş ama yıllardır başka şehirde yaşayan bir mirasçı, belgeyi kendi bulunduğu yerdeki noterden de alabilir. Sonraki adım, terekenin tespitidir: tapu kayıtları, Kırşehir köylerindeki taşınmazlar, banka hesapları, araçlar ve varsa hayvan varlığı ile tarım destek hakları gibi kalemlerin tek tek belirlenmesi gerekir.
Mirasçıların veraset ve intikal vergisi beyannamesini ölüm tarihinden itibaren kanuni süre içinde vermesi de unutulmamalıdır; süre, mirasçının Türkiye'de ya da yurt dışında bulunmasına göre farklılaşır.
Borçlu Bir Mirası Reddetmek
Murisin tarım kredisi, kooperatif borcu ya da yem ve gübre için verdiği senetler gibi borçları varsa mirasçılar mirası reddetmeyi düşünebilir. Ret, mirasçının ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşir. Bu süre içinde terekeye ait malların satılması ya da tereke üzerinde malik gibi tasarruf edilmesi, ret hakkını ortadan kaldırabilir. Ölüm anında murisin ödemeden aciz olduğu açıkça belliyse veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır.
Hisseli Tarla ve Köy Evi: Ortaklığın Giderilmesi
Mirasçılar paylaşımda anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. Bu dava sulh hukuk mahkemesinde görülür ve 2023'ten beri dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Mahkeme önce malın aynen bölünmesinin mümkün olup olmadığına bakar. Kırşehir'deki tarım arazilerinde 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarım arazilerinin belirlenen asgari büyüklüğün altına bölünmesini sınırladığından aynen taksim çoğu zaman mümkün olmaz ve satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilir. Satış ihale ile yapılır; mirasçılar da ihaleye katılabilir.
Köyde kalıp araziyi yıllardır işleyen mirasçının durumu ayrıca değerlendirilmelidir. Diğer mirasçılar, kullanımdan haberdar olup itiraz etmemişlerse ecrimisil talebi her durumda kabul görmeyebilir; somut olayın koşulları önemlidir.
Saklı Pay, Tenkis ve Muris Muvazaası
Kırşehir'in köylerinde sık rastlanan bir tablo, murisin sağlığında arazisini erkek çocuklarından birine ya da yanında kalan torununa tapuda satış göstererek devretmesidir. Gerçekte bağış olan bu tür işlemlerde diğer mirasçılar muris muvazaası iddiasıyla tapu iptali ve tescil davası açabilir; bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Gerçekten bağış yapılmış ve saklı paylar zedelenmişse tenkis davası gündeme gelir. Tenkis davası, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde ölümden itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Tanık olarak köyde yaşayan komşuların ve aile büyüklerinin beyanları, satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği konusunda belirleyici olabilir.
Yurt Dışında ve Başka Şehirlerde Yaşayan Mirasçılar
Kırşehir'den göç eden ailelerin bir kısmı yurt dışında yaşar. Yurt dışındaki bir mirasçı, Türk konsolosluğunda düzenleyeceği vekâletnameyle Kırşehir'deki işlemleri yürütebilir; yabancı makamlarda düzenlenen vekâletnamelerde ise apostil şerhi ve yeminli tercüme gerekir. Mirasçılardan birinin yabancı uyruğa geçmiş olması miras hakkını ortadan kaldırmaz, ancak taşınmazın intikalinde yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin kurallar ayrıca gözetilir. Ortaklığın giderilmesi davasında bütün paydaşların davaya katılması zorunlu olduğundan, adresi bilinmeyen ya da yurt dışında bulunan mirasçılara tebligat davanın en uzun süren aşaması olabilir. Bu nedenle mirasçı listesi ve güncel adresler dava açılmadan önce eksiksiz çıkarılmalıdır.
Kırşehir'de miras paylaşımında sık gözden kaçan bir başka kalem de tarım arazisine bağlı haklardır. Murisin adına kayıtlı çiftçi kaydı, hayvan kayıtları ve bunlara bağlı destekler, intikal yapılmadan mirasçılardan birine devredilemez; bu nedenle tapu intikali ile idari kayıtların güncellenmesi birlikte planlanmalıdır.
Kırşehir'den Miras Soruları
Ankara'da yaşıyorum; Kırşehir'deki miras davası için sürekli gelmem gerekir mi?
Vekâletname verdiğiniz avukat duruşmalarda sizi temsil eder. Keşif ya da yemin gibi bazı işlemler dışında bizzat bulunmanız genellikle gerekmez.
Köydeki tarlanın kadastro kaydında hâlâ dedemin adı var; ne yapmalıyım?
Önce mirasçılık belgesi alınır, sonra tapu müdürlüğünde intikal işlemi yapılır. Arada ölen mirasçılar varsa her biri için ayrı mirasçılık belgesi gerekir.
Kırşehir'deki bir miras meselesini çözmek istiyorsanız, mirasçı listesi ve tapu kayıtlarıyla birlikte görüşebiliriz.
