Toroslar'da yaşayanların önemli bir kısmı günü ilçe dışında çalışarak geçirir: sabah erkenden Mersin-Tarsus OSB'ye giden fabrika servisleri, şehir merkezindeki şantiyelere giden inşaat işçileri, haldeki hamallar, liman çevresindeki depolarda çalışanlar, motokuryeler ve tekstil atölyelerinde parça başı çalışan kadınlar. Bu işlerin ortak noktası, çoğunun kayıt dışı, eksik kayıtlı ya da asgari ücret üzerinden bordrolanmış olmasıdır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Toroslar'da yaşayan işçilere ve işverenlere arabuluculuk ve dava süreçlerinde destek veriyoruz.
Arabuluculuk ve Mersin İş Mahkemeleri
Ücret, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İşe iade için bu başvurunun fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılması gerekir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava, Mersin Adliyesi'ndeki iş mahkemelerinde açılır. İşin yapıldığı yer Tarsus ise Tarsus iş mahkemeleri de yetkilidir. Kararlara karşı istinaf incelemesi Adana Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Kayıt Dışı Çalışma ve Hizmet Tespiti
Toroslar'da en sık rastlanan sorun, yıllarca çalışılmasına rağmen sigorta kaydının yapılmamış ya da eksik gün bildirilmiş olmasıdır. Bu durumda işçi, kayıt dışı çalışmanın sigortalılığa sayılması için hizmet tespiti davası açabilir. Bu dava için çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süre vardır ve arabuluculuk dava şartı değildir. Tanık beyanları, iş yerindeki diğer çalışanlar, ücretin ödendiği banka kayıtları ve mesajlaşmalar başlıca delillerdir.
Bordroda asgari ücret gösterilip elden ek ödeme yapılması da sık görülür. Gerçek ücretin ispatı, kıdem ve ihbar tazminatının doğru hesaplanması için kritik önemdedir.
İnşaat ve Küçük Sanayide İş Kazaları
Toroslar'dan çalışan inşaat işçileri, yüksekten düşme, iskele çökmesi ve malzeme düşmesi gibi kazalarla sık karşılaşır. Küçük sanayi atölyelerinde ise makine kazaları ve yanıklar görülür. İş kazası yaşayan işçi işverenden maddi ve manevi tazminat isteyebilir; işçinin kayıt dışı çalışıyor olması bu hakkı ortadan kaldırmaz. Kaza SGK'ya bildirilmemişse işçi ya da yakınları bildirimi kendileri yapabilir. Ölümlü kazalarda aile bireyleri destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
- Kazadan sonra hastane kayıtları ve iş yeri bilgileri saklanmalıdır.
- Kazayı gören iş arkadaşlarının isimleri ve iletişim bilgileri not edilmelidir.
- İş kazası tazminat davalarında arabuluculuk zorunlu değildir.
Motokuryeler ve Platform Çalışanları
Toroslar'da yaşayan gençlerin önemli bir kısmı paket servis ve kurye işlerinde çalışır. Bu çalışanların işçi mi yoksa bağımsız çalışan mı olduğu, sözleşmenin niteliğine ve fiilî çalışma ilişkisine göre belirlenir. İş yerine bağlı, belirli saatlerde, işverenin talimatıyla çalışan kurye, sözleşmede başka bir isimle anılsa bile işçi sayılabilir. Bu tespit, kaza hâlinde iş kazası haklarının doğup doğmayacağını belirler.
Sık Sorulan Sorular
Suriyeli olarak kayıt dışı çalıştım; hakkımı arayabilir miyim?
Evet. Çalışma izninin bulunmaması, emeğin karşılığı olan ücret ve tazminat haklarını ortadan kaldırmaz. İzinsiz çalıştırma işveren için idari yaptırım doğurur; işçinin ücret alacağı ayrıca istenebilir.
Haldeki işimde yevmiyeyle çalışıyorum; kıdem tazminatına hakkım var mı?
Ücretin günlük ödenmesi, iş ilişkisinin sürekli olmadığı anlamına gelmez. Toroslar'dan her gün aynı işverenin yanına çalışmaya giden bir işçi, kesintisiz bir yıl çalışmışsa ve iş sözleşmesi kanunda sayılan sebeplerle sona ermişse kıdem tazminatı isteyebilir. Çalışmanın sürekliliğini gösteren tanıklar ve ödeme kayıtları önemlidir.
Toroslar'da bir iş uyuşmazlığınız varsa, süreler dolmadan belgelerinizi birlikte gözden geçirelim.
