Mersin'in iş ilişkileri haritası limanla başlar ama limanla bitmez. Konteyner terminallerinde vardiyalı çalışan operatörler, serbest bölgedeki depo işçileri, uluslararası nakliye yapan tır şoförleri, Mersin-Tarsus Organize Sanayi Bölgesi'ndeki fabrikaların üretim personeli, Erdemli ve Silifke seralarında çalışan mevsimlik işçiler ve Akkuyu Nükleer Santrali inşaatında görev alan taşeron çalışanları aynı ilin içinde, birbirinden çok farklı çalışma düzenlerinde yer alır. Gezici Hukuk ve Danışmanlık olarak Mersin'de işçi ve işveren tarafında arabuluculuk görüşmelerinde ve iş davalarında vekillik yapıyoruz.
Önce Arabulucu, Sonra Mahkeme
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, yıllık izin ücreti ve işe iade talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvuru, işyerinin bulunduğu ya da karşı tarafın yerleşim yerindeki arabuluculuk bürosuna yapılır. İşe iade talebinde süre çok kısadır: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı, anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır. İşçilik alacaklarında zamanaşımı kural olarak beş yıldır.
Arabuluculukta uzlaşılamazsa dava, işin yapıldığı yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Akdeniz, Mezitli, Toroslar ve Yenişehir'deki işyerleri için Mersin Adliyesi'ndeki iş mahkemeleri, Tarsus ve Çamlıyayla'daki işyerleri için Tarsus iş mahkemeleri görevlidir. İş mahkemesi kurulmamış diğer ilçelerde iş davalarına asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. İstinaf incelemesi Adana Bölge Adliye Mahkemesi'nde yapılır.
Liman, Depo ve Taşımacılık Çalışanları
Liman ve lojistik sektöründe uyuşmazlıkların merkezinde çalışma süreleri yer alır. Gemi yanaşma saatlerine bağlı uzayan vardiyalar, gece çalışması, hafta tatili ve bayramlarda çalışma fazla mesai alacağının konusu olur. Tır şoförleri için durum daha da karmaşıktır: Irak'a ya da Avrupa'ya giden bir şoförün çalışma süresi takograf kayıtları, GPS verileri, gümrük çıkış-giriş kayıtları ve sefer föyleriyle ispatlanır. Harcırahın ücrete dahil olup olmadığı, yurt dışı seferlerde ödenen paranın bordroya yansıtılıp yansıtılmadığı kıdem tazminatı hesabını doğrudan değiştirir.
Liman sahasında taşeron şirketler aracılığıyla çalışma da yaygındır. Asıl işveren ile alt işveren arasındaki ilişki muvazaalıysa işçi baştan beri asıl işverenin işçisi sayılabilir; muvazaa yoksa da asıl işveren, alt işverenin işçisine karşı yükümlülüklerinden onunla birlikte sorumludur.
Sanayi, Sera ve Büyük Projelerde Çalışanlar
- OSB fabrikaları: Mersin-Tarsus OSB ve Tarsus'taki sanayi bölgelerinde vardiya düzeni, toplu işten çıkarmalar ve sendikal nedenle fesih iddiaları sık görülür.
- Sera ve bahçe işçileri: Erdemli, Silifke, Anamur ve Tarsus'ta mevsimlik ve kayıt dışı çalışma yaygındır. Kayıt dışı geçen sürenin sigortalılığa sayılması için hizmet tespiti davası açılabilir; bu dava için çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süre vardır.
- Büyük inşaat projeleri: Gülnar'daki Akkuyu Nükleer Santrali gibi çok sayıda alt yüklenicinin bulunduğu projelerde ücretin hangi şirket tarafından ödeneceği, konaklama ve yol giderlerinin ücrete etkisi ve proje bitiminde yapılan fesihler tartışılır.
- Yabancı işçiler: Çalışma izni olmadan çalıştırılan yabancı işçinin de ücret ve tazminat hakları vardır; iznin bulunmaması işverenin idari sorumluluğunu doğurur, işçinin emeğinin karşılığını ortadan kaldırmaz.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı
Konteyner elleçleme, vinç operasyonları, depo raf sistemleri ve inşaat şantiyeleri Mersin'de iş kazası riskinin en yüksek olduğu alanlardır. Kazadan sonra işverenin olayı SGK'ya bildirmesi gerekir; bildirim yapılmadıysa işçi ya da yakınları bunu doğrudan SGK'ya bildirebilir. Maddi ve manevi tazminat talebinde kusur oranları bilirkişi raporuyla belirlenir; SGK'nın bağladığı gelirler hesaptan düşülür. Ölümlü kazalarda destekten yoksun kalan aile bireyleri ayrıca tazminat isteyebilir. İş kazasından doğan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.
Sık Sorulan Sorular
İşverenim istifa dilekçesi imzalattı; kıdem tazminatı alabilir miyim?
İradenin baskı altında sakatlandığı ya da gerçekte işverenin işi sona erdirdiği ispatlanabilirse, istifa görünümündeki fesih geçersiz sayılabilir. İstifa dilekçesindeki tarih, ardından yapılan ödemeler ve tanık beyanları önemlidir.
Tarsus'taki bir fabrikada çalıştım ama şirket merkezi İstanbul'da; davayı nerede açarım?
İşin yapıldığı yer olan Tarsus'ta ya da davalının yerleşim yerinde dava açabilirsiniz. Tanıkların ve iş yeri kayıtlarının Tarsus'ta olması genellikle bu tercihi kolaylaştırır.
İşveren olarak bir çalışanı çıkarmadan önce neye dikkat etmeliyim?
Mersin'deki lojistik ve sanayi işletmelerinde fesih uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı usul hatalarından doğar. Otuz ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde altı aylık kıdemi olan işçi iş güvencesinden yararlanır; davranış veya verimlilik nedeniyle fesihte işçinin savunması alınmalı, fesih yazılı yapılmalı ve sebebi açıkça gösterilmelidir. Devamsızlık, işe geç gelme ya da iş güvenliği kurallarına aykırılık gibi olayların tutanakla ve zamanında kayda geçirilmesi, olası bir işe iade davasında işverenin elindeki en güçlü belgedir. Haklı nedenle derhâl fesihte ise işverenin olayı öğrenmesinden itibaren altı iş günlük süre kaçırılmamalıdır.
Mersin'de bir iş uyuşmazlığınız varsa, süreler işlemeden önce belgelerinizi birlikte gözden geçirelim.
