Mersin'de miras dosyalarının çoğu toprakla başlar. Erdemli'de limon bahçesi, Tarsus ovasında pamuk ve buğday tarlası, Anamur'da muz serası, Gözne ya da Fındıkpınarı'nda bir yayla evi, şehir merkezinde ise yıllar önce kat karşılığı verilmiş bir arsadan çıkan daireler... Kuşaklar boyunca bölünmeden kullanılan bu mallar, mirasçılar çoğaldıkça ve bir kısmı İstanbul'a, Ankara'ya ya da yurt dışına taşındıkça çözülmesi zor ortaklıklara dönüşür. Gezici Hukuk ve Danışmanlık, Mersin genelinde mirasçılık belgesinden ortaklığın giderilmesine kadar miras süreçlerinde danışmanlık ve dava vekilliği yapıyor.
İlk Adım: Mirasçıların Tespiti
Ölümden sonra ilk iş, kimlerin mirasçı olduğunu gösteren mirasçılık belgesini almaktır. Bu belge noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Mersin merkez ilçelerinde Mersin Adliyesi'ndeki, Tarsus'ta ve Erdemli'de kendi adliyelerindeki sulh hukuk mahkemeleri bu talebe bakar. Mirasçılardan biri yurt dışında yaşıyorsa ya da nüfus kayıtlarında eksiklik varsa mahkeme yolu daha uygun olabilir.
Miras bırakanın borçlu olduğundan şüpheleniliyorsa mirasın reddi seçeneği hemen değerlendirilmelidir. Mirasçılar, ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir. Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır. Bu süre kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır ve borçlardan kişisel sorumluluk doğabilir. Ticaret, nakliye ya da tarımsal kredi borcu bulunan bir miras bırakanda, ölüm tarihindeki borç durumunun hızla netleştirilmesi gerekir.
Hisseli Bahçe ve Tarlalar
Mersin'in tarım arazilerinde en sık yaşanan sorun, yıllarca tek bir mirasçının işlettiği bahçenin diğerlerince paylaşılmak istenmesidir. Bahçeyi işleten mirasçı, ürün gelirini paylaşmadığı için ecrimisil ya da gelir payı talebiyle karşılaşabilir; diğer taraftan bahçeye yaptığı fidan, sulama ve sera yatırımlarının karşılığını isteyebilir.
Paydaşlar anlaşamazsa çözüm ortaklığın giderilmesi davasıdır. Bu dava taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde açılır. Mahkeme önce aynen bölmeyi değerlendirir; tarım arazilerinde ise 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, asgari parsel büyüklüklerinin altında bölünmeye izin vermez. Bu nedenle küçük bahçelerde sonuç çoğu zaman satış yoluyla ortaklığın giderilmesi olur. Satış ihalesine katılarak payları toplamak, dava öncesinde paydaşlarla payların devri konusunda uzlaşmak gibi alternatifler önceden konuşulmalıdır.
Kat Karşılığı Daireler ve Şehir Taşınmazları
Yenişehir, Mezitli ve Toroslar'da eski müstakil evlerin ya da bahçelerin yerine apartmanlar yapılırken kat karşılığı inşaat sözleşmeleri imzalanmıştır. Miras bırakan sözleşmeyi imzalayıp inşaat tamamlanmadan öldüyse, mirasçılar sözleşmenin tarafı olur; müteahhide karşı teslim, eksik iş ve gecikme tazminatı talepleri mirasçıların ortak hareketini gerektirir. Bu sözleşmelerde tüm mirasçıların birlikte hareket etmemesi işleri kilitleyebilir; mahkemeden mirasçılara temsilci atanması istenebilir.
Saklı Pay ve Görünüşte Satışlar
Anne ya da babanın sağlığında bir çocuğuna tapuda satış göstererek mal devretmesi Mersin'de de sık rastlanan bir durumdur. Devrin gerçekte bağış olduğu ve diğer mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıdığı ileri sürülüyorsa muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açılabilir. Bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür ve kural olarak zamanaşımına tabi değildir. Devrin görünüşte değil gerçekten bağış olarak yapıldığı durumlarda ise saklı payı zedelenen mirasçılar tenkis davası açabilir; tenkis davasında hak düşürücü süreler vardır ve saklı payın ihlal edildiğini öğrenmeden itibaren bir yıl içinde dava açılması gerekir.
- Satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği,
- Tapudaki bedel ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark,
- Devir tarihinde miras bırakanın para ihtiyacı olup olmadığı,
- Diğer çocuklara da benzer devirler yapılıp yapılmadığı,
gibi olgular muvazaa iddiasının değerlendirilmesinde belirleyicidir.
Sık Sorulan Sorular
Yurt dışında yaşayan kardeşim davaya nasıl katılır?
Bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğundan ya da yabancı noterden apostilli vekâletname vererek bir avukat aracılığıyla temsil edilebilir. Tebligatların yurt dışına yapılması süreyi uzatacağından vekâletnamenin erken hazırlanması önemlidir.
Yayla evimiz tapusuz; miras paylaşımına girer mi?
Tapusuz yapıların hukuki durumu, üzerinde bulunduğu arazinin niteliğine göre değişir. Hazine, orman ya da mera arazisi üzerindeki yapılarda miras yoluyla devredilebilecek bir mülkiyet hakkı bulunmayabilir; kullanım hakkı ve zilyetlik durumu ayrıca incelenmelidir.
Vasiyetname ve Sağlığında Planlama
Mersin'de pek çok aile, çocuklarının bir kısmının başka şehirlerde ya da yurt dışında yaşadığı, bir kısmının ise bahçenin ya da ticarethanenin başında kaldığı bir düzende yaşar. Bu durumda miras bırakanın sağlığında yapacağı planlama, ileride yıllar sürecek davaları önleyebilir. Resmî vasiyetname noterde, el yazılı vasiyetname ise baştan sona miras bırakanın el yazısıyla, tarih ve imza içerecek şekilde düzenlenir. Vasiyetnamede saklı paylara uyulması gerekir; aksi hâlde tenkis davası gündeme gelir. Mirasçılarla birlikte yapılacak bir mirastan feragat sözleşmesi ya da işletmenin belirli bir mirasçıya bırakılması ve diğerlerinin bedelle denkleştirilmesi gibi seçenekler, özellikle tarım işletmelerinde ve aile şirketlerinde bölünmeyi önlemenin yollarıdır. Ölümden sonra vasiyetname, sulh hukuk mahkemesinde açılır ve mirasçılara tebliğ edilir; itiraz ve iptal süreleri bu tebliğle işlemeye başlar.
Mersin'de bir miras paylaşımıyla karşı karşıyaysanız, tapu kayıtlarını ve mirasçı listesini birlikte inceleyerek yol haritası çıkarabiliriz.
